Mở rộng vùng nguyên liệu, phát triển thị trường cho đặc sản dừa sáp

Ông Huỳnh Văn Đường, xã Phong Thạnh (bên phải) trao đổi với Hội Nông dân xã về dừa sáp cấy phôi.

Giống dừa sáp cấy phôi có tỷ lệ trái sáp cao, cùng với việc tổ chức sản xuất theo tổ hợp tác, liên kết doanh nghiệp và đầu tư công nghệ chế biến sâu, đang góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị sản phẩm dừa sáp.

Nâng cao thu nhập từ dừa sáp cấy phôi

Tại xã Phong Thạnh, nhiều nông dân chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng dừa sáp cấy phôi mang lại hiệu quả cao. Theo ông Khưu Chí Cường, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phong Thạnh, trước đây diện tích dừa sáp truyền thống trên địa bàn chưa nhiều, trong khi địa phương còn một số diện tích đất trồng lúa cho hiệu quả kinh tế thấp. Trước thực tế này, Hội Nông dân xã đã tuyên truyền, vận động hội viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác tiềm năng của giống dừa sáp cấy phôi.

Những năm đầu, chỉ có khoảng 5-10 hộ mạnh dạn chuyển đổi với diện tích vài chục ha. Qua thời gian chăm sóc và thu hoạch, người dân nhận thấy dừa sáp cấy phôi có tỷ lệ trái sáp cao, giá trị thương phẩm lớn, thị trường tiêu thụ đa dạng nên ngày càng quan tâm mở rộng diện tích.

Đến nay, xã Phong Thạnh có 27 hộ tham gia tổ hợp tác trồng dừa sáp, với tổng diện tích trên 100 ha; trong đó, diện tích dừa sáp cấy phôi khoảng 50 ha. Theo đánh giá của địa phương, tỷ lệ trái sáp của giống cấy phôi đạt khoảng 70-90%, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế so với phương thức trồng dừa sáp truyền thống.

Ông Khưu Chí Cường cho biết, qua đánh giá thực tế, một ha dừa sáp cấy phôi khi bước vào giai đoạn cho trái ổn định có thể mang lại lợi nhuận khoảng 200-300 triệu đồng/năm, tùy điều kiện chăm sóc, sản lượng và giá bán. Đây là mức thu nhập hấp dẫn so với trồng lúa trên cùng diện tích, tạo động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi sản xuất.

Ông Huỳnh Văn Đường, xã Phong Thạnh (bên trái) trao đổi với Hội Nông dân xã về cây giống dừa sáp cấy phôi.

Hiệu quả này được thể hiện qua thực tế sản xuất của gia đình ông Huỳnh Văn Đường, một trong những hộ chuyển đổi đất lúa sang trồng dừa sáp cấy phôi tại địa phương. Năm 2020, gia đình ông chuyển một ha đất trồng lúa sang trồng khoảng 200 cây dừa sáp cấy phôi. Sau thời gian đầu tư, chăm sóc, vườn dừa từng bước cho thu hoạch, mang lại nguồn thu từ loại cây trồng đặc sản có giá trị kinh tế cao.

Ông Huỳnh Văn Đường cho biết, trồng dừa sáp mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất lúa. Nếu cây lúa mỗi năm chỉ sản xuất được 3 vụ, một vụ năng suất bình quân khoảng 6 tấn/ha, mang về lợi nhuận tối đa chỉ khoảng 30 triệu đồng thì dừa sáp có thể thu hoạch hằng tháng. Mỗi đợt thu hoạch, gia đình có thể thu được khoảng 1.000-1.500 trái, giá bán dao động từ 40.000-80.000 đồng/trái tùy loại và thời điểm. Nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây trồng này, gia đình có định hướng tiếp tục mở rộng diện tích khi có điều kiện, đồng thời quan tâm đầu tư phương tiện, thiết bị phục vụ sản xuất.

Không chỉ tiêu thụ trái tươi, dừa sáp còn có thể chế biến thành nhiều sản phẩm như kem dừa sáp, kẹo, mứt và các loại thực phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Sự đa dạng trong chế biến góp phần mở rộng thị trường, gia tăng giá trị trái dừa và tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người trồng.

Để mô hình phát triển ổn định, Hội Nông dân xã Phong Thạnh xác định việc tập hợp nông dân vào tổ hợp tác, chi hội nghề nghiệp là giải pháp quan trọng. Thông qua tổ chức sản xuất theo nhóm, hội viên có điều kiện tiếp cận khoa học kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ vốn và kết nối với các đơn vị thu mua, chế biến.

Ông Khưu Chí Cường cho biết, Hội Nông dân xã phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn nông dân kỹ thuật trồng, chăm sóc dừa sáp theo hướng an toàn, hữu cơ; sử dụng phân bón hợp lý, quản lý vườn cây và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Đồng thời, Hội hỗ trợ các hộ tìm kiếm đối tác, kết nối doanh nghiệp, tiến tới ký kết hợp đồng liên kết tiêu thụ, hướng dẫn đăng ký mã số vùng trồng và thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Công ty TNHH MTV Phát Đặng, xã Song Lộc chuyên sản xuất chế biến nhiều sản phẩm từ dừa sáp cấy phôi.

Theo ông Cường, mục tiêu của địa phương không chỉ dừng lại ở việc bán trái dừa tươi mà còn hướng đến hỗ trợ nông dân tham gia sâu hơn vào quá trình chế biến. Khi có sự liên kết giữa người trồng, tổ hợp tác và doanh nghiệp, sản phẩm dừa sáp có điều kiện phát triển đa dạng hơn, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đổi mới công nghệ chế biến, mở rộng thị trường tiêu thụ

Cùng với mở rộng vùng nguyên liệu, sự tham gia của doanh nghiệp trong cung ứng giống, đầu tư công nghệ chế biến và phát triển thị trường đang góp phần thúc đẩy chuỗi giá trị dừa sáp tại Vĩnh Long. Thay vì chủ yếu tiêu thụ trái tươi, các sản phẩm chế biến sâu giúp khai thác tốt hơn giá trị nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản và đáp ứng nhu cầu của nhiều phân khúc thị trường.

Tại xã Song Lộc, Công ty TNHH Một thành viên Phát Đặng là một trong những đơn vị tham gia cung ứng cây giống và phát triển các sản phẩm chế biến từ dừa sáp cấy phôi. Bên cạnh cung cấp giống phục vụ nhu cầu chuyển đổi sản xuất của nông dân, doanh nghiệp đầu tư thiết bị, nhà xưởng để sản xuất các dòng sản phẩm như kem dừa sáp, mứt dừa sáp để tiêu thụ sản phẩm cho nông dân.

Bà Đinh Thị Thanh Tâm, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát Đặng cho biết, nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm chế biến từ dừa sáp ngày càng tăng. Năm 2026, sản lượng kem dừa sáp và mứt dừa sáp của doanh nghiệp tăng khoảng 30-35% so với năm trước. Riêng sản phẩm kem dừa sáp đã được đưa vào hệ thống phân phối Bách Hóa Xanh tại Thành phố Hồ Chí Minh, với sản lượng tiêu thụ khoảng 20.000-30.000 hũ/tháng.

Dự kiến trong năm 2026, doanh nghiệp cung ứng khoảng 7 tấn kem dừa sáp và 3,5 tấn mứt dừa sáp ra thị trường. Các sản phẩm đều đạt chứng nhận OCOP 3 sao và 4 sao. Để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, công ty tiếp tục đầu tư máy móc, thiết bị, mở rộng nhà xưởng và nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu từ dừa sáp. Việc phát triển các sản phẩm chế biến giúp khai thác tốt hơn giá trị của trái dừa sáp, đa dạng hóa thị trường và giảm sự phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu tươi.

Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ ABC Việt Nam, phường Hòa Thuận được ngành khuyến công địa phương hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến phục vụ chế biến các sản phẩm từ dừa sáp.

Một hướng đầu tư công nghệ đáng chú ý khác là Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ ABC Việt Nam, phường Hòa Thuận. Doanh nghiệp được hỗ trợ kinh phí khuyến công để đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến phục vụ sản xuất dừa sáp sấy, qua đó từng bước nâng cao năng lực chế biến và đa dạng hóa sản phẩm.

Theo ông Hồ Minh Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ ABC Việt Nam, tổng vốn đầu tư của đề án hơn 630 triệu đồng, trong đó kinh phí khuyến công địa phương hỗ trợ 300 triệu đồng, phần còn lại do doanh nghiệp đối ứng. Công ty đầu tư 4 thiết bị gồm máy sấy thăng hoa công suất 50kg, máy hút chân không, máy thái dừa sáp có băng tải và chảo sên mứt dừa dạng tay đảo.

Ông Hoàng cho biết, nguồn kinh phí khuyến công hỗ trợ là động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư máy móc, hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đây cũng là bước khởi đầu để công ty tiếp tục nghiên cứu cải tiến công nghệ, phát triển thêm sản phẩm mới và mở rộng thị trường.

Việc doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh phần lớn sản lượng dừa sáp của tỉnh vẫn tiêu thụ dưới dạng trái tươi. Vĩnh Long hiện có khoảng 1.361 ha trồng dừa sáp, sản lượng khoảng 3,2 triệu trái/năm. Tuy nhiên, khoảng 80% sản lượng được tiêu thụ dưới dạng trái tươi tại thị trường nội địa, tỷ lệ chế biến mới khoảng 20%. Sản xuất còn manh mún, liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi chưa chặt chẽ, việc xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường chưa tương xứng với tiềm năng sản phẩm.

Trước yêu cầu đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh, tỉnh đang triển khai các chính sách khuyến công nhằm khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, nâng cao năng suất, chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm. Đây là nguồn lực hỗ trợ thiết thực, nhất là đối với những doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới công nghệ nhưng còn hạn chế về vốn đầu tư.

Chuẩn bị đưa dừa sáp sau khi lấy phôi chế biến kem, mứt dừa sáp tại Công ty TNHH MTV Phát Đặng, xã Song Lộc.

Theo ông Huỳnh Ngọc Xuân, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long), việc hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến nhằm tạo điều kiện đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước nâng cao sức cạnh tranh. Đối với những sản phẩm nông nghiệp có lợi thế như dừa sáp, hỗ trợ đầu tư công nghệ chế biến còn góp phần chuyển nguyên liệu thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, mở rộng khả năng tiêu thụ và thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến.

Từ thực tiễn sản xuất tại Phong Thạnh và hoạt động của các doanh nghiệp chế biến cho thấy, phát triển dừa sáp cấy phôi cần gắn kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, tổ chức nông dân vào tổ hợp tác, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và đẩy mạnh chế biến sâu là những giải pháp then chốt. Khi liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp được củng cố, nguồn nguyên liệu được chuẩn hóa, sản phẩm dừa sáp sẽ có thêm điều kiện mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh, góp phần phát triển bền vững ngành hàng đặc sản của Vĩnh Long.