Môi trường và sức khỏe cộng đồng

Chủ động kiểm soát

Xác định môi trường sống có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã chủ động tham mưu cho Sở Y tế triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về vệ sinh môi trường. Trọng tâm là đưa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường vào thực tiễn; đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông nhân Ngày Vệ sinh yêu nước, Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường, Ngày Môi trường thế giới. Từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm đã treo 93 băng rôn để tuyên truyền trực quan, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước và môi trường sống.

Bác sĩ CKII Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Giám đốc CDC tỉnh, cho biết: Đơn vị đã chủ động ban hành các kế hoạch giám sát chất lượng nước, vệ sinh môi trường, ứng phó dịch bệnh sau thiên tai và quản lý hóa chất diệt khuẩn y tế. Đi đôi với đó là bài toán nâng cao năng lực cho y tế cơ sở. Trong 9 tháng đầu năm, Trung tâm tập huấn nghiệp vụ cho 84 cán bộ tuyến xã, phường, giúp lực lượng tại chỗ chủ động nhận diện nguy cơ và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tổ chức tập huấn vệ sinh môi trường, năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực y tế, giám sát chất lượng nước.

Duy trì việc giám sát chất lượng nước sạch sinh hoạt, từ đầu năm đến nay, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tiến hành kiểm tra, ngoại kiểm tại 14 đơn vị cấp nước; đồng thời, rà soát hồ sơ quản lý, điều kiện vệ sinh vùng xử lý và lấy 42 mẫu nước để xét nghiệm. Qua đó, đơn vị kịp thời chỉ ra các hạn chế cần khắc phục, góp phần bảo vệ nguồn nước an toàn cho nhân dân.

Vừa giám sát định kỳ, vừa chủ động bám sát thực địa, sẵn sàng tháo gỡ các sự cố ô nhiễm phát sinh đột xuất. Trung tâm đã kịp thời phối hợp xử lý các vụ việc qua phản ánh của người dân. Điển hình như nhân dân tổ dân phố 40, phường Thảo Nguyên phản ánh về xuất hiện cặn lắng, đổi màu và có mùi lạ, Trung tâm đã giám sát, lấy 10 mẫu nước tại đơn vị cấp nước của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Mộc Châu. Căn cứ kết quả xét nghiệm, Trung tâm đã ban hành văn bản yêu cầu doanh nghiệp triển khai ngay các biện pháp khắc phục, đồng thời, phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, đánh giá toàn diện việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật chất lượng nước, đảm bảo cung cấp nước sạch cho nhân dân.

Đoàn công tác Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh kiểm tra chất lượng nước sinh hoạt tại bản Ít, xã Mường La.

Năm 2026, trên địa bàn tỉnh xảy ra nhiều đợt mưa lũ, gây thiệt hại nặng nề về tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống của người dân tại các xã: Ngọc Chiến, Muổi Nọi, Tà Xùa, Xím Vàng, Mường Lạn... Ngay sau khi thiên tai đi qua, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh chủ động phối hợp với lực lượng y tế cơ sở triển khai cấp bách các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, xử lý nguồn nước và vệ sinh môi trường. Nhằm đáp ứng kịp thời nước sạch cho các địa bàn trọng điểm, đơn vị cấp phát 2.000 viên khử khuẩn nước Aquatabs, giúp bà con ổn định nguồn nước sinh hoạt an toàn và phòng ngừa nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Song song với đó, ngành Y tế đã phối hợp với các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh và giữ gìn môi trường sống để phòng chống dịch bệnh. Đến nay, toàn tỉnh có 60,4% số hộ nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sin, 87,8% người dân được sử dụng nước sinh hoạt an toàn.

Anh Cà Văn Toán, điều dưỡng Trạm Y tế xã Ngọc Chiến, chia sẻ: Ngay khi mưa lũ xảy ra, Trạm Y tế xã đã thành lập các tổ phản ứng nhanh, chủ động phun 25kg Cloramin B khử khuẩn cho 95 hộ dân bị ngập lụt, sạt lở. Bên cạnh xử lý sự cố khẩn cấp, Trạm vận động bà con di dời, nâng cấp nhà tiêu hợp vệ sinh, hiện 1.995/2.370 hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh, góp phần bảo vệ môi trường sống cho bản làng.

Nhân dân bản Nang Phai, xã Mường Bú dọn vệ sinh môi trường.

Siết chặt quản lý chất thải y tế

Cùng với bảo đảm nguồn nước và vệ sinh môi trường cộng đồng, ngành Y tế đặc biệt quan tâm đến quản lý chất thải tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm thứ phát, bảo đảm môi trường an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.

Toàn tỉnh hiện có 11 cụm xử lý chất thải rắn y tế nguy hại tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Cơ sở cai nghiện ma túy - Phòng PC04, Công an tỉnh và 10 bệnh viện đa khoa khu vực. Các trạm y tế xã, phường, cơ sở y tế dự phòng, cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe, cơ sở nghiên cứu, xét nghiệm… thực hiện thu gom chất thải rắn y tế nguy hại đưa về xử lý tại các cụm xử lý

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh chưa ghi nhận sự cố môi trường nghiêm trọng liên quan đến chất thải y tế được công bố. Các cơ sở khám, chữa bệnh tiếp tục duy trì việc phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý chất thải y tế; đồng thời, bảo dưỡng, vận hành hệ thống xử lý chất thải lỏng và nước thải y tế theo quy định.

Bà Nguyễn Thị Hoài Thu, Phó Trưởng Khoa Sức khỏe môi trường - Y tế trường học - Bệnh nghề nghiệp, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, cho biết: Ngày 23/9/2026, UBND tỉnh ban hành Văn bản hợp nhất số 01/2026/VBNH-QĐ-UBND về quy định thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh. Việc hoàn thiện hành lang quản lý, góp phần thống nhất quy trình thực hiện, nâng cao trách nhiệm của các cơ sở y tế trong kiểm soát chất thải phát sinh từ hoạt động khám, chữa bệnh.

Cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh lấy mẫu xét nghiệm nước tại Trạm cấp nước Nà Xá, xã Phù Yên. Ảnh: CDC..  

Bệnh viện Đa khoa khu vực Mộc Châu là một trong số các cơ sở y tế có hệ thống xử lý chất thải y tế đảm bảo quy định pháp luật. Bác sĩ CKII Vi Hồng Kỳ, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Mộc Châu, cho biết: Bệnh viện có 400 giường bệnh. Bình quân mỗi ngày có khoảng 300 kg chất thải rắn và hàng chục khối nước thải y tế các loại. Chất thải được phân loại ngay từ ban đầu theo từng nhóm và đưa vào hệ thống máy móc xử lý theo đúng quy trình, kỹ thuật. Ngoài xử lý chất thải bệnh viện, hiện nay, chúng tôi còn tiếp nhận xử lý chất thải y tế nguy hại của các trạm y tế xã, phường.

Từ kiểm soát an toàn nguồn nước, tuyên truyền cải thiện điều kiện vệ sinh cộng đồng đến quản lý nghiêm ngặt chất thải y tế, ngành Y tế Sơn La đang chặn đứng các nguy cơ dịch bệnh ngay từ cơ sở. Nhờ đó, từng bước xây dựng môi trường sống an toàn, giảm nguy cơ dịch bệnh và tạo nền tảng vững chắc công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân./.