Món quen thuộc trên mâm cơm người Việt chứa muối nhiều vô kể

Giảm muối trong khẩu phần là một trong những cách giúp người bệnh thận kiểm soát huyết áp và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển. Ảnh: Easycookingon.

Khi chức năng thận suy giảm, khả năng xử lý và bài tiết natri của cơ thể có thể bị ảnh hưởng. Ăn nhiều muối làm tăng lượng natri trong cơ thể, từ đó góp phần giữ nước và làm tăng huyết áp. Huyết áp cao lại là yếu tố có thể thúc đẩy tổn thương thận, tạo thành vòng xoắn bất lợi đối với người bệnh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên hạn chế lượng natri dưới 2 g/ngày, tương đương dưới 5 g muối/ngày. Việc giảm natri trong khẩu phần, đặc biệt ở người có tăng huyết áp, giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ các bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, người Việt tiêu thụ trung bình khoảng 9,4 g muối/ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo.

Đáng chú ý, có đến 81% lượng muối tiêu thụ hằng ngày đến từ các loại gia vị quen thuộc như nước mắm, bột canh hay các chén nước chấm trên bàn ăn.

Những chén nước mắm đậm đà hay bát nước chấm vốn là "linh hồn" không thể thiếu trên mâm cơm hàng ngày, nhưng lại chính là nguồn nạp muối khổng lồ mà ít ai ngờ tới. Chính thói quen chấm ngập thức ăn hay nêm nếm quá tay này khiến lượng natri dung nạp vào cơ thể tăng vọt, âm thầm gây áp lực lớn lên thận. Dù vậy, chỉ khoảng 16% người tự nhận mình ăn mặn.

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ cách giảm muối trong chế độ ăn, giúp người bệnh thận kiểm soát lượng natri và bảo vệ sức khỏe. Ảnh: Việt Linh.

Vậy với người đã quen ăn đậm vị, làm thế nào để giảm muối mà vẫn giữ được hương vị món ăn? PGS Nguyễn Lân Hiếu gợi ý 6 cách đơn giản có thể áp dụng ngay trong bữa ăn hàng ngày.

Giảm từ từ để vị giác kịp thích nghi

Theo PGS Hiếu, không nên cắt giảm muối đột ngột mà nên giảm từ từ để vị giác có thời gian thích nghi.

Trong tuần đầu, có thể giảm khoảng 1/3 lượng muối hoặc nước mắm khi nấu, sau đó tiếp tục hạn chế thói quen chấm thêm nước mắm, tương và các gia vị mặn. Cách này giúp người đã quen ăn đậm vị từng bước thích nghi với khẩu vị nhạt hơn mà không cảm thấy món ăn mất ngon.

Bỏ bớt nước chấm trên mâm cơm

Một nguồn muối dễ bị bỏ qua là nước chấm.

Nếu món ăn đã vừa miệng, nên hạn chế đặt thêm nước mắm, muối chấm trên bàn. Khi cần chấm, chỉ nên chấm nhẹ thay vì nhúng ngập thức ăn; có thể pha loãng nước chấm hoặc chọn loại có hàm lượng natri thấp hơn.

Đặc biệt, người bệnh nên bỏ thói quen rưới thêm nước mắm, muối tiêu, xì dầu khi món ăn đã vừa vị.

Hạn chế nước chấm hoặc pha loãng trước khi sử dụng là cách đơn giản giúp giảm lượng muối trong bữa ăn. Ảnh: Magnific.

Tăng vị chua, cay, thơm thay cho vị mặn

Bên cạnh đó, các gia đình có thể tăng các vị chua, cay, thơm để món ăn vẫn đậm đà mà không cần thêm nhiều muối. Chanh, giấm, tiêu, gừng, tỏi, hành và các loại rau thơm là những lựa chọn đơn giản giúp tăng hương vị tự nhiên. Đây cũng là cách giúp người đã quen ăn mặn dễ thích nghi với khẩu vị mới.

Thay đổi cách chế biến, hạn chế đồ ăn nhiều muối

PGS Hiếu gợi ý ưu tiên các cách chế biến như luộc, hấp, đồng thời hạn chế món kho, rim quá mặn. Người bệnh cũng nên giảm các thực phẩm nhiều natri như dưa, cà muối, mì ăn liền, thịt nguội và các món chế biến sẵn.

Với người bệnh thận, giảm những nhóm thực phẩm này giúp kiểm soát tổng lượng natri trong ngày, thay vì chỉ chú ý đến lượng muối cho trực tiếp vào nồi thức ăn.

Ưu tiên các món luộc, hấp và giảm món rim, kho đậm vị giúp hạn chế lượng muối trong khẩu phần hàng ngày. Ảnh: China Sichuan Food.

Mỗi món chỉ nên dùng một loại gia vị mặn

Một thói quen khác khiến lượng muối tăng mà người nấu khó nhận ra là kết hợp nhiều loại gia vị mặn trong cùng một món. Chẳng hạn, món ăn vừa dùng nước mắm, hạt nêm, bột canh lại thêm muối, khiến tổng lượng natri tăng dù mỗi loại chỉ được sử dụng một ít.

PGS Hiếu khuyến nghị chọn một loại gia vị mặn chính cho mỗi món để dễ kiểm soát lượng muối và tránh món ăn quá mặn.

Đọc nhãn trước khi mua thực phẩm

Không chỉ đến từ gia vị khi nấu, natri còn có thể ẩn trong nhiều thực phẩm chế biến sẵn như thịt chế biến, bánh mì, đồ ăn nhẹ, nước tương, nước mắm và các loại gia vị cô đặc.

Vì vậy, PGS Hiếu khuyến nghị người tiêu dùng tập thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua, ưu tiên sản phẩm có hàm lượng natri thấp. Với người bệnh thận, việc này càng quan trọng bởi lượng natri từ thực phẩm đóng gói cũng được tính vào tổng lượng muối tiêu thụ trong ngày.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, thay đổi nên bắt đầu từ căn bếp gia đình để mọi thành viên cùng hình thành khẩu vị ít mặn hơn. Thay vì chờ đến khi mắc bệnh mới ăn nhạt, mỗi gia đình có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như bớt gia vị khi nấu, hạn chế nước chấm, đọc nhãn thực phẩm và giảm đồ chế biến sẵn.