Mong muốn chờ sự 'lột xác' của Công viên Thủ Lệ

Dấu vết thời gian in hằn trên từng góc công viên

Nằm giữa khu vực đô thị đông đúc của Hà Nội, Công viên Thủ Lệ từng là điểm đến quen thuộc của nhiều thế hệ người dân Thủ đô. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ hoạt động, nơi đây đang bộc lộ rõ dấu hiệu xuống cấp. Tại một số khu vực, khung sắt bảo vệ chuồng thú hoen gỉ, lan can cũ kỹ, mặt đường lồi lõm, xuất hiện ổ gà. Cảnh quan và hạ tầng thiếu đồng bộ khiến diện mạo công viên chưa tương xứng với vị trí của một không gian xanh lớn giữa nội đô.

Không chỉ là câu chuyện hạ tầng, sự thiếu đổi mới trong trải nghiệm tham quan cũng khiến Thủ Lệ dần trở nên quen thuộc đến mức nhàm chán. Có hai con nhỏ nên vào các dịp nghỉ lễ, chị Nguyễn Thu, trú tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, thường đưa các con đến Công viên Thủ Lệ vui chơi. Tuy nhiên, theo chị Thu, sau nhiều năm, công viên chưa có nhiều thay đổi đáng kể, các hoạt động tham quan vẫn chủ yếu xoay quanh những hình ảnh quen thuộc.

Cùng chung cảm nhận, anh Ngọc, trú tại xã Đông Anh, Hà Nội cho biết, cả chục năm qua, lần nào đưa con đến đây chơi vẫn chỉ là những hình ảnh con thú quen thuộc nuôi nhốt trong chuồng như voi, hổ, nai, khỉ.... Nhiều khu vực nuôi nhốt thú chật chội, cũ kỹ nhiều năm như khu nuôi cá sấu, khu nuôi khỉ... Các hoạt động giải trí như bóng nước, tàu lượn, đu quay... bao nhiêu năm hầu như vẫn vậy. Anh mong công viên được đầu tư bài bản hơn về cảnh quan, khu trưng bày động vật và các hoạt động trải nghiệm để tăng sức hấp dẫn đối với các gia đình.

Hình ảnh những con thú quen thuộc như voi, khỉ, cá sấu...nuôi nhốt trong chuồng tại Công viên Thủ Lệ.

Chất lượng dịch vụ cũng là vấn đề khiến nhiều người chưa hài lòng. Các quầy hàng ăn uống nhỏ lẻ bán xúc xích, bim bim, nước uống... cùng cách bố trí manh mún làm giảm sự thoải mái của khách tham quan. Chị Hoài Anh, trú tại phường Từ Liêm, TP Hà Nội chia sẻ mong muốn công viên có hệ thống căng tin sạch sẽ, quy củ, đi kèm khu vực bàn ghế để khách nghỉ ngơi, ăn uống thuận tiện. Theo chị, đây là những tiện ích cần thiết, nhất là với các gia đình đưa trẻ nhỏ đến vui chơi.

Thực tế cho thấy, một công viên hiện đại không thể chỉ có cây xanh và các điểm vui chơi mà cần sự hài hòa giữa cảnh quan, hạ tầng, dịch vụ và nhu cầu trải nghiệm. Với Công viên Thủ Lệ, việc chỉnh trang nhỏ lẻ khó tạo ra chuyển biến rõ nét nếu thiếu một định hướng cải tạo tổng thể.

Quy hoạch mới mở ra kỳ vọng

Thông tin điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ mở ra kỳ vọng về diện mạo mới cho không gian xanh lâu đời của Hà Nội.

Theo thông tin công bố, UBND phường Giảng Võ đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ, còn gọi là Vườn thú Hà Nội, tỷ lệ 1/500.

Khu vực nghiên cứu rộng khoảng 19 ha, thuộc phường Giảng Võ. Theo định hướng, công viên sẽ phát triển theo mô hình công viên chuyên đề, kết hợp không gian xanh, cảnh quan sinh thái, bảo tồn động vật và các giá trị văn hóa, hướng tới trở thành điểm tham quan, du lịch và giải trí hấp dẫn của Thủ đô.

Đồ án không làm thay đổi vai trò của Thủ Lệ là không gian cây xanh, mặt nước, vui chơi giải trí và vườn thú đặc thù trong nội đô. Thay vào đó, phương án tập trung tái cấu trúc không gian, tăng diện tích tiếp cận mở, nâng cao chất lượng cảnh quan, cải thiện phúc lợi động vật và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật.

Một quầy hàng bán đồ ăn tạm bợ gây mất cảnh quan trong Công viên Thủ Lệ.

Đáng chú ý, gần 19 ha đất công viên được đề xuất tổ chức thành hai phân khu chức năng. Trong đó, phân khu mở rộng khoảng 13,5 ha, chiếm gần 70% diện tích, dự kiến được tháo dỡ tường rào bao quanh để người dân tiếp cận tự do 24/7, phục vụ đi bộ, tập thể dục, dưỡng sinh và thư giãn.

Nếu triển khai hiệu quả, mô hình này có thể giúp Thủ Lệ trở thành không gian xanh phục vụ đời sống thường nhật, thay vì chủ yếu là điểm đến vào dịp cuối tuần hay ngày lễ.

Phân khu còn lại rộng khoảng 5,4 ha, chiếm gần 30% diện tích, dành cho hoạt động nuôi dưỡng và trưng bày động vật. Khu vực này dự kiến gồm khu chim, gà ở phía Tây và khu nuôi dưỡng các loài động vật còn lại ở phía Bắc.

Để bảo đảm an toàn, đồ án đề xuất sử dụng hàng rào cây xanh, hào đá nhân tạo và vách kính chịu lực thay cho cách ngăn cách truyền thống ở một số khu vực. Việc kiểm soát vé và quy định giờ đóng cửa cũng được đặt ra nhằm quản lý hoạt động tham quan, đồng thời tạo thời gian nghỉ ngơi cho động vật.

Với triết lý “Cộng sinh sinh thái-Khơi thông di sản-Đô thị đa tầng”, quy hoạch hướng đến mô hình công viên chia sẻ, kết hợp vườn thú sinh thái và nâng cao phúc lợi động vật. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào chuồng trại, hàng rào sắt, không gian nuôi dưỡng được định hướng cải thiện theo hướng mô phỏng môi trường sống bán hoang dã. Các giải pháp kỹ thuật, công nghệ sinh học nhằm hạn chế ô nhiễm mùi cũng được đề cập.

Như vậy, điều người dân mong đợi không chỉ là những lối đi được sửa chữa hay cảnh quan được chỉnh trang, mà còn là các hoạt động trải nghiệm mới, dịch vụ sạch sẽ, tiện nghi và không gian nghỉ chân hợp lý. Đặc biệt, cải thiện điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc động vật cần trở thành tiêu chí xuyên suốt trong quá trình cải tạo và vận hành.