Một buổi trưa cùng suất cơm bán trú

Giám sát chặt chẽ ngay từ đầu vào

Từ những câu chuyện về suất ăn bán trú ở thành phố Hà Nội trong vài ngày qua, để thực tế bữa ăn của các học sinh tiểu học như thế nào, trưa 10-9, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã liên hệ với đại diện xã Ô Diên để được cùng tham gia chuyến kiểm tra đột xuất về công tác ăn bán trú tại Trường Tiểu học Tân Lập.

Ghi nhận thực tế cho thấy, khoảng thời gian trước bữa trưa tại Trường Tiểu học Tân Lập diễn ra khá khẩn trương. Khi nhà cung cấp đưa suất ăn đến trường bằng xe chuyên dụng đến nơi, các bộ phận liên quan của nhà trường đã có mặt để tiếp nhận, kiểm tra.

Đại diện lãnh đạo xã Ô Diên, nhà trường, phụ huynh và phóng viên cùng theo dõi quá trình tiếp nhận, kiểm đếm, cân đối, kiểm tra thực phẩm và giám sát suất ăn bán trú tại Trường Tiểu học Tân Lập. Ảnh: HL

Không đơn thuần là nhận đủ số lượng suất ăn theo đăng ký, việc bàn giao còn gắn với kiểm tra thực tế. Từ số lượng, tình trạng suất ăn, các món trong thực đơn đến điều kiện vận chuyển đều được đối chiếu với yêu cầu đã thống nhất.

Những khay thức ăn sau khi được đưa vào khu vực quy định tiếp tục trải qua các bước kiểm tra trước khi chia cho học sinh. Đây là khâu tưởng như chỉ mang tính kỹ thuật nhưng lại có ý nghĩa quan trọng, bởi nếu phát hiện bất thường ở bất kỳ công đoạn nào, nhà trường có cơ sở để yêu cầu nhà cung cấp kiểm tra, điều chỉnh.

Thực đơn ăn bán trú từ khi là thực phẩm sống đến lúc chín được định lượng rõ ràng. Ảnh: HL

Trực tiếp quan sát các suất ăn được đưa đến trường, phóng viên nhận thấy mỗi phần ăn được chia thành các món theo thực đơn của nhà trường. Thức ăn được đựng trong khay riêng, các món mặn, món rau và món canh được bố trí tương đối gọn gàng trước khi đưa xuống các lớp.

Điều đáng chú ý là nhà trường không chỉ nhìn bằng mắt để đánh giá khẩu phần. Một số suất ăn được lấy ra cân, đo để kiểm tra định lượng thực tế. Trên chiếc cân, từng phần thức ăn hiện lên bằng con số cụ thể, qua đó giúp đối chiếu với mức khẩu phần đã được xây dựng cho học sinh.

Quan sát bằng mắt thường, khẩu phần được chia tương đối đồng đều giữa các suất. Phần thức ăn chính được chia thành từng phần vừa với khay, đi kèm rau và món canh. Các món ăn vẫn giữ được độ nóng khi được đưa đến khu vực phục vụ. Sau khi hoàn tất khâu kiểm tra, những khay cơm được chuyển nhanh đến các lớp để học sinh dùng bữa đúng giờ.

Đứng cạnh khu vực chia suất, phóng viên có thể thấy sự khác biệt giữa việc chỉ nhìn một khay cơm qua hình ảnh và trực tiếp theo dõi cả quá trình. Nếu chỉ nhìn bằng mắt, rất khó xác định một suất ăn có đúng định lượng hay không. Việc cân đo tại chỗ vì thế trở thành căn cứ cụ thể hơn để nhà trường và phụ huynh kiểm soát khẩu phần.

Không chỉ nhìn bằng mắt, phải kiểm soát bằng quy trình

Trong câu chuyện về bữa ăn bán trú, cảm quan là điều dễ nhận biết nhất. Một suất ăn có đầy đủ món, trình bày sạch sẽ, thức ăn nóng sốt có thể tạo cảm giác yên tâm. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng, nhà trường còn phải dựa vào một quy trình kiểm soát nhiều bước.

Suất ăn bán trú trưa 10-9 tại Trường Tiểu học Tân Lập. Ảnh: HL

Từ khâu tiếp nhận, kiểm tra số lượng, chất lượng, cân đo khẩu phần đến việc lưu mẫu thức ăn và tổ chức ăn uống cho học sinh, mỗi khâu đều có vai trò riêng.

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Thủy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Lập cho biết, nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc kiểm soát bữa ăn bán trú, bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe học sinh. Các khâu trong quy trình được thực hiện với sự tham gia, giám sát của những bộ phận có liên quan và cả Ban đại diện cha mẹ học sinh, đồng thời nhà trường thường xuyên trao đổi với đơn vị cung cấp để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

Theo cô giáo Nguyễn Thị Thanh Thủy, điều phụ huynh quan tâm không chỉ là “hôm nay con ăn món gì”, mà còn là suất ăn ấy được chuẩn bị như thế nào, thực phẩm từ đâu, khẩu phần có bảo đảm hay không và nhà trường kiểm soát ra sao. Vì vậy, việc đưa phụ huynh đến gần hơn với quy trình tổ chức bữa ăn cũng là cách để tăng sự minh bạch, tạo niềm tin giữa gia đình và nhà trường.

Ghi nhận thực tế cho thấy, khi phụ huynh được biết và có điều kiện giám sát, những băn khoăn về bữa ăn bán trú sẽ có thêm một kênh kiểm chứng. Nhà trường cũng có thêm động lực để duy trì quy trình kiểm soát chặt chẽ.

Khi phụ huynh cùng tham gia giám sát

Một điểm đáng chú ý trong công tác bán trú là sự tham gia của Ban đại diện cha mẹ học sinh. Từ góc nhìn của phụ huynh, bữa ăn ở trường không chỉ được đánh giá qua việc con trẻ ăn hết hay không, mà còn ở chất lượng thực phẩm, khẩu phần, sự đa dạng của thực đơn và cách nhà trường tổ chức, kiểm soát.

Lãnh đạo xã Ô Diên cùng phụ huynh được tận mắt chứng kiến học sinh ăn bán trú. Ảnh: HL

Theo quan sát của phóng viên, đứng ở khu vực tiếp nhận suất ăn, chị Nguyễn Thị Đào, Ban đại diện cha mẹ học sinh (người có 2 con cùng học tại Trường Tiểu học Tân Lập), không chỉ quan sát từ xa mà trực tiếp theo dõi từng công đoạn. Khi các suất ăn được đưa xuống, phụ huynh cùng nhà trường kiểm đếm, đối chiếu số lượng rồi kiểm tra từng phần ăn. Chiếc cân được đặt ngay trên bàn, một suất ăn được lấy ra để cân, con số hiện trên mặt cân được ghi nhận và đối chiếu với định lượng.

Chị Nguyễn Thị Đào chăm chú quan sát từng khay cơm trước khi được chuyển xuống lớp. Nhìn trực tiếp các suất ăn được chia, chị cho rằng khẩu phần được bố trí khá cân đối, các món ăn được chia tương đối đồng đều, phù hợp với học sinh tiểu học. Phần thức ăn chính đi kèm rau và món canh, cách chia suất gọn gàng, không có cảm giác chênh lệch quá rõ giữa các phần.

Thỉnh thoảng, chị Nguyễn Thị Đào lại ghé sát hơn để nhìn rõ từng món ăn trong khay, trao đổi với cán bộ phụ trách bán trú về số lượng, khẩu phần. Có những việc chỉ diễn ra trong vài phút nhưng phụ huynh vẫn theo dõi khá kỹ, bởi với họ, đây là cách thiết thực nhất để biết bữa ăn của con mình thực tế ra sao.

“Trước đây, phụ huynh thường biết bữa ăn của các con qua thực đơn hoặc qua những gì các con kể lại. Khi trực tiếp tham gia kiểm tra, chúng tôi mới thấy phía sau một suất ăn là khá nhiều công đoạn. Việc cân đo, kiểm tra tại chỗ giúp phụ huynh có cái nhìn cụ thể hơn và cũng yên tâm hơn”, chị Nguyễn Thị Đào chia sẻ.

Không chỉ nghe báo cáo mà kiểm tra ngay tại chỗ

Cùng với phụ huynh và phóng viên, đoàn kiểm tra của xã Ô Diên ban đầu do lãnh đạo phòng Văn hóa - Xã hội cũng có mặt tại Trường Tiểu học Tân Lập. Sau đó, có thể vì sốt ruột hoặc muốn tận mắt chứng kiến thay vì nghe báo cáo, lần lượt Chủ tịch UBND xã Đỗ Chí Hưng và Phó Chủ tịch UBND xã Bùi Thị Thu Hằng cũng có mặt. Không khí kiểm tra diễn ra khá cởi mở nhưng các thành viên trong đoàn vẫn lần lượt xem xét từng khâu.

Lãnh đạo xã Ô Diên trực tiếp có mặt để động viên thầy cô giáo và các em học sinh. Ảnh: HL

Từ khu vực tiếp nhận, đoàn kiểm tra theo dõi việc giao nhận suất ăn, kiểm đếm số lượng và đối chiếu với thực đơn. Khi nhà trường tiến hành cân một số suất ăn để kiểm tra định lượng, các thành viên trong đoàn cũng trực tiếp quan sát. Những khay thức ăn được mở để kiểm tra cảm quan, số lượng các món và cách chia khẩu phần trước khi chuyển xuống lớp.

Có những thời điểm, đại diện đoàn kiểm tra dừng lại khá lâu tại khu vực cân suất ăn, trao đổi với cán bộ phụ trách bán trú về định lượng, cách thức kiểm tra và việc ghi chép. Đại diện nhà trường cũng lần lượt giải thích từng công đoạn trong quy trình tiếp nhận, kiểm tra và tổ chức bữa ăn.

Đi cùng đoàn kiểm tra, phóng viên nhận thấy cách kiểm tra không chỉ dừng ở việc xem hồ sơ hay nghe báo cáo. Những gì diễn ra ngay tại khu vực tiếp nhận suất ăn được quan sát trực tiếp, từ một khay cơm cụ thể đến thao tác cân đo và kiểm tra trước giờ ăn của học sinh.

Trao đổi ngay tại buổi kiểm tra, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên Bùi Thị Thu Hằng cho biết, bữa ăn bán trú liên quan trực tiếp đến sức khỏe của học sinh nên địa phương xác định đây là nội dung vô cùng quan trọng. Việc kiểm tra không nhằm tạo thêm áp lực cho nhà trường mà trước hết để kịp thời phát hiện những điểm còn bất cập, đồng thời bảo đảm các quy định về an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn được thực hiện nghiêm túc.

“Chúng tôi quan tâm nhất là quy trình phải được thực hiện thực chất, từ khâu tiếp nhận, kiểm tra thực phẩm, định lượng suất ăn đến tổ chức cho học sinh sử dụng. Những nội dung này cần được kiểm soát thường xuyên chứ không phải chỉ kiểm tra khi có phản ánh”, lãnh đạo xã chia sẻ.

Theo lãnh đạo xã Ô Diên, bên cạnh trách nhiệm của nhà trường và đơn vị cung cấp, vai trò giám sát của phụ huynh cũng rất quan trọng. Khi phụ huynh được trực tiếp tham gia, quan sát và trao đổi về bữa ăn, những thông tin phản hồi sẽ sát với thực tế hơn, qua đó giúp nhà trường có thêm cơ sở để điều chỉnh.

Đại diện lãnh đạo xã Ô Diên cũng nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của công tác kiểm tra không phải là những con số trên biên bản, mà là bảo đảm mỗi ngày học sinh được sử dụng những suất ăn an toàn, đủ định lượng và phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng. Địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các trường trên địa bàn, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý kịp thời nếu phát hiện những vấn đề chưa phù hợp.

Sau khi giao nhận và kiểm tra xong, đúng 10h30, những khay cơm đã được đưa tới khu vực lớp học, bữa trưa của học sinh Trường Tiểu học Tân Lập diễn ra khá vui vẻ.

Những câu chuyện của trẻ nhỏ lại bắt đầu. Có em ăn nhanh, có em chậm hơn. Có món được các em lựa chọn trước, cũng có món cần cô giáo nhắc nhở ăn đủ. Với học sinh, đó đơn giản là một bữa trưa ở trường. Nhưng với người lớn, để có được một bữa trưa tưởng như bình thường ấy là cả một quy trình phía sau.

Từ chiếc xe chở suất ăn đến trường, những khay thức ăn được tiếp nhận; từ khu vực kiểm tra đến chiếc cân; từ con số trên cân đến khay cơm đặt trước mặt học sinh. Có lẽ, điều đáng nói nhất sau một buổi ghi nhận không nằm ở việc một suất ăn được nhìn bằng mắt thấy “nhiều” hay “ít”, mà ở chỗ mỗi suất ăn đều được kiểm soát bằng một quy trình đủ rõ ràng.

Bởi với bữa ăn học đường, niềm tin của phụ huynh không thể chỉ đến từ những lời cam kết. Niềm tin được tạo nên từ những việc rất cụ thể: Thực phẩm được kiểm tra, khẩu phần được cân đo, quy trình được giám sát và những người chịu trách nhiệm luôn có mặt khi suất ăn của học sinh được đưa lên bàn.