Một khách hàng bị thao túng tâm lý, lừa ký đến 71 hợp đồng kỳ nghỉ

Nhiều nạn nhân sợ bị đánh giá hơn là mất tiền

Như Tiền Phong đưa tin, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án, khởi tố 187 bị can để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến “mua hoặc nộp tiền đặt cọc chuyển nhượng kỳ nghỉ”. Bước đầu công an làm rõ nhóm đối tượng chiếm đoạt của 493 bị hại, với tổng số tiền 181 tỷ đồng.

Còn tại TP HCM, công an cũng khởi tố 11 vụ án, gần 200 bị can, thu giữ hơn 5.500 hợp đồng và số tiền bị chiếm đoạt lên tới hơn 612 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra xác định các đối tượng lợi dụng người lớn tuổi ít đọc kỹ nội dung văn bản, đồng thời sử dụng các loại phụ lục, biên bản hoặc giấy tờ phát sinh để hợp thức hóa việc ký kết nhiều hợp đồng. Có trường hợp khách hàng không được giữ hợp đồng hoặc phải chờ nhiều tuần mới nhận được bản chính thức. Khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp sử dụng chính những hợp đồng này để phủ nhận cam kết tư vấn trước đó.

Đối tượng Nguyễn Thị Kim Anh - là một trong số nhân viên lừa được bị hại ký nhiều hợp đồng kỳ nghỉ.

Trao đổi với PV Báo Tiền Phong, luật sư Lê Hồng Hiển (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết, trong số hồ sơ từng nghiên cứu, có một trường hợp khiến ông thực sự trăn trở khi ký tới 71 hợp đồng kỳ nghỉ với tổng số tiền gần 4 tỷ đồng.

“Nhìn thấy con số đó, phản ứng đầu tiên của tôi là tại sao họ có thể ký nhiều như vậy?", luật sư Hiển tự đặt câu hỏi, phân tích, rồi nhận ra nếu một người còn đủ tỉnh táo để cân nhắc đúng sai sẽ không ai ký tới hợp đồng thứ 71. Để làm được như vậy các đối tượng lừa đảo có cả một quá trình tác động tâm lý kéo dài, chúng xây dựng niềm tin từng ngày đến khi nạn nhân không còn nhìn sự việc bằng lý trí.

Chia sẻ thêm về tâm lý bị hại, luật sư cho hay, điều khiến ông nghĩ nhiều không phải là số tiền nạn nhân đã mất mà là những gương mặt không dám xuất hiện trước ống kính máy quay.

"Tôi chứng kiến tận mắt rất nhiều người xin được đeo khẩu trang để báo, đài ghi hình từ phía sau hoặc liên tục quay mặt đi mỗi khi ống kính máy quay hướng tới. Không phải vì họ sợ những người đã lừa mình mà họ sợ người thân nhận ra mình”, luật sư Hiển nói.

Theo luật sư có người mất hàng tỷ đồng nhưng không dám kể cho con biết. Có người thì giấu vợ, giấu chồng. Họ sợ bị trách móc, bị đánh giá "nhẹ dạ cả tin" và sợ trở thành gánh nặng.

Luật sư Lê Hồng Hiển.

"Không có bữa ăn nào miễn phí"

Luật sư Hoàng Văn Hướng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho hay, mô hình “sở hữu kỳ nghỉ” vốn là một sản phẩm văn minh trên thế giới nhưng khi vào Việt Nam đã bị một số đối tượng biến tướng thành công cụ lừa đảo do một số nguyên nhân.

Trước hết là “thông tin bất đối xứng và nghệ thuật thao túng tâm lý”, luật sư Hướng phân tích, các đối tượng thường tổ chức hội thảo hoành tráng, tặng quà, dùng áp lực đám đông và “chim mồi” để ép khách hàng ký hợp đồng ngay tại chỗ khi chưa kịp đọc kỹ các điều khoản dài hàng chục trang với thuật ngữ pháp lý phức tạp.

Thứ hai là “kẽ hở về quản lý tiền ứng trước”, luật sư cho rằng hiện nay chưa có quy định pháp lý chặt chẽ bắt buộc doanh nghiệp bán kỳ nghỉ phải có bảo lãnh ngân hàng hoặc ký quỹ đối với số tiền thu trước của khách hàng cho 20 - 30 năm tới. Các đối tượng xấu lợi dụng điều này để thu một lượng tiền cực lớn rồi tẩu tán, tuyên bố phá sản hoặc bỏ trốn.

Thứ ba là “khoảng trống trong pháp luật chuyên ngành”, theo luật sư Hướng, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Du lịch hiện hành chưa định nghĩa rõ ràng và chưa có chế tài quản lý chuyên biệt cho loại hình “sở hữu kỳ nghỉ”. Do đó, khi xảy ra tranh chấp, cơ quan chức năng thường gặp khó khăn trong việc phân định đây là quan hệ tranh chấp dân sự, kinh tế thuần túy hay là vụ án hình sự.

Luật sư Hoàng Văn Hướng.

Do thủ đoạn của các đối tượng này rất tinh vi, núp bóng dưới các hợp đồng dân sự "tự nguyện ký kết", luật sư Hướng nhận định công tác điều tra cần phải cực kỳ tỉ mỉ, tập trung vào các nội dung như: Xác minh dòng tiền; khảo sát và kiểm tra thực địa dự án; thu thập và phân tích dữ liệu điện tử, tài liệu bán hàng;…

Luật sư Hoàng Văn Hướng khuyên người dân cần cảnh giác, bởi về nguyên tắc "không có bữa ăn nào miễn phí". Hãy xem xét kỹ với tất cả lời mời tham dự hội thảo nhận quà, trúng thưởng. Tuyệt đối không ký bất kỳ văn bản nào tại hội thảo, luôn mang hợp đồng về nhà, yêu cầu có thời gian suy nghĩ vài ngày và cần tham vấn ý kiến của người thân, luật sư, người có chuyên môn pháp lý trước khi "xuống tiền".

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước, luật sư Hướng cho hay, cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý và sửa đổi, bổ sung Luật Du lịch và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đưa loại hình "sở hữu kỳ nghỉ" vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bắt buộc phải ký quỹ bảo lãnh tại ngân hàng và phải có hợp đồng mẫu được cơ quan quản lý duyệt trước khi lưu hành.

Bộ Công Thương (Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng) cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần thường xuyên thanh tra, kiểm tra các công ty bán kỳ nghỉ ngay khi có dấu hiệu phản ánh dư luận, không để tình trạng "mất bò mới lo làm chuồng".