Một lô đất ký hai hợp đồng, người mua trả 370 triệu đồng cho cả anh và em

Giao 180 triệu đồng rồi phát hiện đất không phải của người bán

Theo trình bày của bà N. (ngụ TPHCM), năm 2008, bà thỏa thuận nhận chuyển nhượng của ông D. lô đất diện tích 70m2 thuộc thửa số 830 tại TPHCM. Hai bên chỉ lập giấy viết tay, không công chứng, chứng thực. Giá chuyển nhượng được thống nhất là 200 triệu đồng.

Sau khi ký giấy đặt cọc, bà N. lần lượt thanh toán bốn đợt cho ông D. với tổng cộng 180 triệu đồng. Số tiền còn lại 20 triệu đồng dự kiến thanh toán sau khi hoàn tất thủ tục sang tên.

Tuy nhiên, sau đó bà N. được ông D. thông báo thửa đất trên thực tế không thuộc quyền sử dụng của ông mà đứng tên bà Y., em gái ông. Ông D. đề nghị bà N. thực hiện một giao dịch khác với bà Y., em gái ông, đối với diện tích 70m2 thuộc thửa 866, cũng là lô đất mà bà N. đã xem trước đó.

Người phụ nữ ở TPHCM ký hai hợp đồng chuyển nhượng cùng liên quan đến một lô đất 70m2. Ảnh minh họa: Hoàng Hà

Theo bà N., sau nhiều lần yêu cầu giao đất, ông D. không thực hiện mà còn hứa miệng sẽ xây nhà và hoán đổi cho bà một căn nhà diện tích 400m2. Việc này sau đó cũng không được thực hiện.

Ở chiều ngược lại, ông D. thừa nhận đã nhận 180 triệu đồng nhưng cho rằng việc ông ghi nhầm số thửa đất từ thửa 830 sang thửa 866 là nguyên nhân dẫn đến tranh chấp. Ông cho biết sau đó đã đề nghị bà Y. ký giấy chuyển nhượng 70m2 đất thuộc thửa số 866 cho bà N. Ông D. không thừa nhận việc từng hứa hoán đổi nhà.

Bà Y. xác nhận có ký giấy chuyển nhượng đất cho bà N. theo đề nghị của anh trai nhưng không nhận tiền từ bà N. Bà cũng cho biết giấy tờ giao dịch trước đó giữa ông D. và bà N. vẫn không được thu hồi.

Ban đầu, bà N. yêu cầu ông D. giao đất và thực hiện thủ tục sang tên. Sau đó, bà thay đổi yêu cầu, đề nghị tuyên giao dịch chuyển nhượng vô hiệu, yêu cầu hoàn trả tiền và bồi thường với tổng số tiền 747 triệu đồng. Cuối cùng, bà chỉ yêu cầu ông D. hoàn trả 180 triệu đồng.

Xét xử sơ thẩm, TAND cấp quận tại TPHCM tuyên giấy đặt cọc bán đất vào năm 2008 giữa ông D. và bà N. vô hiệu, đồng thời buộc ông D. hoàn trả cho bà N. 180 triệu đồng.

Cùng một lô đất, hai hợp đồng cần được xem xét trong một vụ án

Không đồng ý với phán quyết trên, ông D. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND TPHCM cho rằng tranh chấp giữa bà N. với ông D. chưa thể giải quyết riêng rẽ, bởi vụ việc liên quan trực tiếp đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà N. và bà Y., em gái ông D.

Theo hồ sơ, bà N. mua thửa đất 70m2 và đã giao cho ông D. 180 triệu đồng. Hợp đồng viết tay ghi lô đất thuộc thửa 830. Sau đó, bà N. tiếp tục ký một hợp đồng khác với bà Y. (em gái ông D.) để mua chính diện tích đất 70m2 thuộc thửa 866 và giao 190 triệu đồng.

Tại phiên phúc thẩm, ông D. cho rằng việc ký hợp đồng với bà Y. thực chất chỉ là cách sửa lại giao dịch ban đầu do hợp đồng với ông ghi nhầm số thửa. Trong khi đó, bà N. khẳng định đây là hai giao dịch riêng biệt. Tuy nhiên, theo Tòa phúc thẩm, lời trình bày của các bên còn nhiều điểm chưa thống nhất.

Tòa phúc thẩm nhận thấy có mâu thuẫn trong việc giao tiền. Đáng chú ý, sau khi giao 190 triệu đồng cho bà Y. vào tháng 7/2008, bà N. vẫn tiếp tục giao tiền cho ông D. theo hợp đồng cũ. Vì vậy, cần làm rõ thực chất hai hợp đồng này là hai lần mua đất khác nhau hay hợp đồng sau chỉ nhằm hoàn thiện lại giao dịch trước đó.

Trong khi tranh chấp giữa bà N. và bà Y. đang được TAND cấp quận TPHCM giải quyết ở một vụ án khác, Tòa phúc thẩm cho rằng hai vụ việc có cùng đối tượng và liên quan chặt chẽ với nhau. Nếu giải quyết riêng, có thể dẫn đến việc đánh giá không đầy đủ hoặc các phán quyết thiếu thống nhất. Do đó, cần nhập hai vụ án để xem xét toàn bộ sự việc một cách thống nhất.

TAND TPHCM cũng bác lập luận của ông D. về việc vụ án đã hết thời hiệu khởi kiện. Theo Tòa, tại thời điểm ký hợp đồng, ông D. không đủ điều kiện chuyển nhượng đất nên giao dịch trái pháp luật và không bị giới hạn về thời hiệu khởi kiện.

Từ những phân tích trên, TAND TPHCM chấp nhận một phần kháng cáo, hủy bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho TAND cấp quận giải quyết lại, đồng thời nhập với vụ án giữa bà N. và bà Y.

(Tham khảo Bản án số 1077/2017/DS-PT ngày 1/12/2017 của TAND TPHCM)