Một năm chính quyền 3 cấp: Chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN

Kết quả bước đầu khẳng định hiệu quả của mô hình mới

Sáng 1/7/2026, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 3 cấp. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, kết nối trực tuyến tới 3.651 điểm cầu trên cả nước với hơn 557.000 đại biểu tham dự. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị.

Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, sau một năm vận hành, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 3 cấp đã cơ bản đạt mục tiêu của giai đoạn đầu: bộ máy hành chính vận hành ổn định, thông suốt; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng lên; chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp tiếp tục được cải thiện.

Chính phủ đã duy trì cơ chế chỉ đạo, điều hành tập trung, thống nhất trong suốt quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn. Song song với đó, công tác hoàn thiện thể chế được triển khai với tốc độ cao. Trên cơ sở rà soát 5.076 văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành 116 luật, nghị quyết và ban hành 467 nghị định theo thẩm quyền, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho mô hình tổ chức mới. Nhờ vậy, quá trình chuyển đổi diễn ra liên tục, không phát sinh khoảng trống pháp lý hay khoảng trống quản lý.

Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của các bộ, cơ quan ngang bộ được rà soát, hoàn thiện theo hướng phân định rõ trách nhiệm, giảm chồng chéo, tăng cường phối hợp liên ngành. Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện mạnh mẽ, gắn với nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương.

Chính phủ và các bộ, ngành đã phân cấp 1.461 nhiệm vụ cho địa phương, trong đó có 1.382 nhiệm vụ cấp tỉnh và 79 nhiệm vụ cấp xã. Sau khi kết thúc hoạt động của cấp huyện, 73,8% nhiệm vụ trước đây được chuyển giao cho cấp xã, giúp cấp chính quyền này trực tiếp đảm nhận ít nhất 938 nhiệm vụ quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công. Vai trò của cấp xã theo đó đã thay đổi căn bản, từ chủ yếu thực hiện công việc hành chính cơ sở trở thành trung tâm tổ chức thực thi chính sách, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân ngay tại cơ sở.

Song hành với quá trình phân cấp là những chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính. Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết và 21 thông tư chuyên đề, cắt giảm, đơn giản hóa 3.486 thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, giúp giảm 53% thời gian thực hiện, tiết kiệm cho xã hội hơn 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm. Đến giữa tháng 6/2026, cả nước tiếp nhận trên 42,5 triệu hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt 91,74%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn trên 95%. Đáng chú ý, mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08% và 89,09% người dân được khảo sát cho biết không còn tình trạng công chức sách nhiễu, gây phiền hà khi giải quyết thủ tục hành chính. Những kết quả này phản ánh sự chuyển dịch từ nền hành chính thiên về quản lý sang nền hành chính phục vụ.

Chuyển đổi số tiếp tục trở thành nền tảng quan trọng bảo đảm mô hình chính quyền mới vận hành hiệu quả. Đến tháng 6/2026, mạng băng rộng di động đã phủ sóng 99,56% số thôn, bản; vùng phủ sóng 5G đạt khoảng 91,9% dân số với hơn 39.400 trạm phát sóng. Mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối tới toàn bộ cơ quan Đảng, Nhà nước cấp cơ sở; Cổng Dịch vụ công quốc gia cung cấp trực tuyến 3.745 thủ tục hành chính, cho phép người dân, doanh nghiệp thực hiện dịch vụ bằng tài khoản định danh điện tử VNeID. Hạ tầng số và dữ liệu dùng chung từng bước tạo nền tảng cho phương thức quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Những chuyển biến trong tổ chức bộ máy và quản trị hành chính đã góp phần tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, Việt Nam hoàn thành vượt mức toàn bộ 15 chỉ tiêu chủ yếu, GDP tăng 8,02%, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD. Đồng thời, nguồn lực tiết kiệm từ việc tinh gọn bộ máy được ưu tiên cho an sinh xã hội, giáo dục, y tế và thực hiện đầy đủ chế độ đối với cán bộ chịu tác động của quá trình sắp xếp tổ chức.

Nhìn tổng thể, sau một năm vận hành, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 3 cấp đã chứng minh tính đúng đắn của chủ trương đổi mới. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền mới, tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Trọng tâm thời gian tới là nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong cả nước. “Trong điều kiện công việc rất lớn, thời gian rất gấp, yêu cầu rất cao, các đồng chí đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm, ý thức tổ chức kỷ luật và quyết tâm vượt khó rất đáng trân trọng”.

Từ những kết quả, hạn chế và yêu cầu thực tiễn đặt ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu lên 7 vấn đề lớn cần tập trung khắc phục bao gồm: Thể chế về tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và cơ chế vận hành ở một số lĩnh vực còn thiếu đồng bộ; việc giao nhiệm vụ, hướng dẫn thực hiện và bảo đảm nguồn lực chưa thống nhất. Hệ thống pháp luật vẫn còn chồng chéo, chưa theo kịp yêu cầu quản lý mới, đặc biệt trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, tài chính, khoa học-công nghệ; chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan còn bất cập. Năng lực thực thi ở cơ sở, nhất là cấp xã, chưa đáp ứng yêu cầu khi khối lượng công việc tăng mạnh, trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn còn thiếu và phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực.

Cùng với đó, việc phân bổ biên chế, tổ chức bộ máy và nguồn lực ở một số nơi vẫn mang tính bình quân, chưa phù hợp với đặc thù từng địa phương. Hạ tầng số, dữ liệu và chuyển đổi số còn nhiều hạn chế, các hệ thống chưa liên thông, gây khó khăn cho quản lý và giải quyết công việc. Tiến độ xử lý tài sản công dôi dư, bố trí trụ sở, số hóa hồ sơ còn chậm, chưa phát huy hiệu quả nguồn lực. Đặc biệt, khi không còn cấp huyện, yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát giữa cấp tỉnh và cấp xã trở nên cấp thiết nhằm phát huy tính chủ động của cơ sở, tránh tình trạng vừa buông lỏng quản lý, vừa phát sinh cơ chế xin-cho.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới. Để làm được điều này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo tập trung thực hiện 10 nhiệm vụ trọng tâm.

Đó là: (1) tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật và tổ chức bộ máy, khắc phục tình trạng chồng chéo, khoảng trống trách nhiệm; (2) đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng lãnh đạo bằng chiến lược, thể chế, công tác cán bộ và kiểm tra, giám sát, bảo đảm không làm thay chức năng của các cơ quan trong hệ thống chính trị; (3) tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xác định rõ vai trò chiến lược của cấp tỉnh và vai trò tuyến đầu phục vụ người dân, doanh nghiệp của cấp xã; (4) đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với phân bổ đầy đủ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, công cụ quản lý và cơ chế kiểm soát quyền lực; (5) xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu quản trị mới, coi năng lực thực thi ở cấp xã là thước đo thành công của mô hình, đồng thời hoàn thiện cơ chế đánh giá, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ cán bộ.

Cùng với đó, (6) đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung làm nền tảng cho quản trị hiện đại; (7) phát huy vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện, tập hợp ý kiến Nhân dân về hiệu quả hoạt động của bộ máy mới; (8) xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở, hồ sơ và tài liệu sau sắp xếp, tránh lãng phí nguồn lực; (9) đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và phương thức chỉ đạo, điều hành theo hướng quản trị dựa trên dữ liệu, đồng thời có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; (10) khẩn trương rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan ở những lĩnh vực còn giao thoa theo nguyên tắc một việc chỉ giao một đầu mối chịu trách nhiệm, bảo đảm quản lý nhà nước thông suốt, không để khoảng trống.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cơ quan liên quan sớm hoàn thiện chương trình hành động với phương châm "rõ việc, rõ người, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ kết quả", triển khai ngay những nhiệm vụ thuộc thẩm quyền, không để cơ sở lúng túng hoặc chờ đợi. Tinh thần xuyên suốt là tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với trách nhiệm, dữ liệu phải tạo ra phương thức quản trị mới, qua đó xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo và phục vụ Nhân dân ngày càng hiệu quả hơn.