Một năm thực hiện Nghị quyết 68: Cần lan tỏa mạnh hơn tới doanh nghiệp nhỏ

Khu vực kinh tế tư nhân đã có bước tiến lớn, nhưng cần lan tỏa chính sách hơn nữa tới doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Nhìn lại chặng đường một năm kể từ khi Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đi vào cuộc sống, bức tranh kinh tế Việt Nam đã xuất hiện những gam màu tươi sáng với sự chuyển mình mạnh mẽ của các tập đoàn kinh tế lớn và những cải cách thể chế mang tính đột phá.Báo cáo về kết quả một năm thực hiện Nghị quyết 68 của Bộ Tài chính chỉ ra việc cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm đã tạo ra một luồng sinh khí mới, đặc biệt trong nỗ lực đa dạng hóa nguồn vốn và khơi thông các điểm nghẽn về thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng và các công trình nghìn tỷ, thực tế triển khai đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đưa chính sách tiếp cận sâu rộng hơn tới "mạch máu" của nền kinh tế - khu vực doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và các hộ kinh doanh cá thể.

Khơi thông nguồn lực tài chính:

Từ chính sách đến hơi thở thực tiễn

Trong nỗ lực thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận tín dụng và đổi mới phương thức cấp vốn. Điểm sáng nổi bật nhất chính là sự chuyển dịch trong tư duy cấp tín dụng của ngành ngân hàng.

Theo sát chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng đã bắt đầu ưu tiên nguồn vốn cho khu vực tư nhân, khuyến khích tài trợ theo chuỗi giá trị và thúc đẩy cho vay dựa trên dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp truyền thống. Những con số cho thấy đến cuối tháng 12/2025, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đạt trên 3,65 triệu tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 21,73% so với cùng kỳ năm 2024.

Đến cuối tháng 12/2025, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đạt trên 3,65 triệu tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 21,73% so với cùng kỳ năm 2024. (Ảnh: Vietnam+)

Cùng với đó, đòn bẩy tài chính từ ngân sách Nhà nước thông qua Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã mở ra cơ hội lớn cho các dự án xanh và bền vững. Việc hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện dự án kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị) không chỉ giúp giảm chi phí vốn mà còn định hướng nền kinh tế tư nhân phát triển theo xu hướng toàn cầu. Hiện tại, Chính phủ đang khẩn trương xem xét thông qua hai Nghị định hướng dẫn để sớm đưa nguồn lực này đến tay doanh nghiệp thông qua hệ thống ngân hàng thương mại và các quỹ tài chính Nhà nước.

Việc hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện dự án kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG không chỉ giúp giảm chi phí vốn mà còn định hướng nền kinh tế tư nhân phát triển theo xu hướng toàn cầu.

Tuy nhiên, khi chính sách vĩ mô thẩm thấu vào đời sống thực tế của các doanh nghiệp thì khoảng cách vẫn còn hiện hữu. Tiến sỹ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định Nghị quyết 68 đã tạo ra sự hứng khởi rất lớn, nhưng sự lan tỏa này đang có sự phân hóa rõ rệt.

"Sự hứng khởi tập trung chủ yếu ở nhóm doanh nghiệp lớn với hàng loạt dự án quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng được khởi công. Trong khi đó, tác động tích cực dường như chưa lan tỏa mạnh tới nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ," ông Bình trăn trở.

Ghi nhận từ thực tế của Công ty DACE, một doanh nghiệp chuyên xuất khẩu nông sản hữu cơ, ông Trần Văn Hiếu, Giám đốc công ty, chia sẻ dù năm 2025 doanh nghiệp tăng trưởng tốt về doanh thu và quy mô, nhưng việc tiếp cận các gói ưu đãi lãi suất 2% vẫn là điều gì đó "nắm bắt."

"Chúng tôi không nắm được thông tin về gói hỗ trợ đó. Ngân hàng đang làm việc chúng tôi cũng không thông tin gì. Trong khi đó, lãi suất vay hiện nay vẫn ở mức cao và trên 10%, gây áp lực rất lớn cho các doanh nghiệp sản xuất trực tiếp làm việc với nông dân."

Lãi suất vay hiện nay vẫn ở mức cao và trên 10%, gây áp lực rất lớn cho các doanh nghiệp sản xuất trực tiếp làm việc với nông dân. (Ảnh: Vietnam+)

Câu chuyện của DACE cũng cho thấy một nghịch lý đó là doanh nghiệp có dòng tiền tốt, sản phẩm có chứng nhận quốc tế cao cấp và thị trường xuất khẩu rộng mở nhưng vẫn phải đối mặt với tình trạng thắt chặt tín dụng dòng tiền. Theo ông Hiếu, việc đánh đồng lãi suất giữa doanh nghiệp sản xuất nông sản và doanh nghiệp bất động sản đang vô tình làm chậm nhịp phát triển của những đơn vị đang nỗ lực bám trụ vào giá trị cốt lõi của nông nghiệp Việt Nam. Điều này không chỉ là khó khăn của riêng một doanh nghiệp mà còn phản ánh tâm lý chung của khu vực sản xuất khi các rào cản về tài sản bảo đảm vẫn chưa thực sự được tháo gỡ như kỳ vọng.

Một vấn đề đáng lo ngại khác được tiến sỹ Lê Duy Bình chỉ ra là tư duy quản lý đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Việc coi các chủ thể này là "đối tượng quản lý" thay vì "đối tác" dẫn đến những phản ứng đối phó với chính sách thuế. Thay vì mở rộng quy mô, không ít hộ kinh doanh đang chọn cách "li ti hóa." Có nghĩa là, họ chia nhỏ doanh thu để né ngưỡng thuế hoặc quay trở lại giao dịch tiền mặt để tránh sự kiểm soát. Những động thái này vô hình trung thúc đẩy sự mở rộng của khu vực kinh tế phi chính thức, đi ngược lại mục tiêu minh bạch hóa và hiện đại hóa nền kinh tế mà Nghị quyết 68 đã đề ra.

Chính sách vĩ mô thẩm thấu vào đời sống thực tế của các doanh nghiệp thì khoảng vẫn còn hiện hữu. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Nâng cao năng lực thích ứng và kiến tạo môi trường minh bạch

Dù vẫn còn những nút thắt trong tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng không thể phủ nhận những bước tiến dài trong việc hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân tầm cỡ. Với sự ra đời của Luật số 90/2025/QH15 và các Nghị định hướng dẫn về hợp tác công tư (PPP), không gian phát triển cho doanh nghiệp tư nhân đã được mở rộng đáng kể.

Con số 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư 5,2 triệu tỷ đồng được khởi công, khánh thành trong năm 2025, trong đó vốn tư nhân chiếm gần 75% là minh chứng cho vai trò dẫn dắt của khu vực kinh tế này. Việc triển khai các Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong và Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đang tạo dựng một bệ phóng vững chắc để các "sếu đầu đàn" của Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư 5,2 triệu tỷ đồng được khởi công, khánh thành trong năm 2025, trong đó vốn tư nhân chiếm gần 75%.

Ở góc độ hiệp hội ngành hàng, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), ghi nhận những chuyển biến thực chất trong cải cách thể chế. Việc chuyển từ tư duy "tiền kiểm" sang "đồng hành và giám sát sau" đã giúp doanh nghiệp ngành gỗ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí tuân thủ.

Ông Hoài cho biết: "Các thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy hay hoàn thuế đã được rút ngắn đáng kể nhờ số hóa và liên thông. Nhiều doanh nghiệp mới đầu tư nhà máy ghi nhận thời gian chuẩn bị hồ sơ giảm từ vài tuần đến vài tháng."

Song, ông Hoài cũng thẳng thắn chia sẻ bối cảnh kinh doanh của ngành gỗ đang gặp thách thức khi tiến ra biển lớn. Theo báo cáo của ngành, kim ngạch xuất khẩu gỗ 5 tháng đầu năm 2026 đạt 7,02 tỷ USD, chỉ tăng nhẹ 2,9%, là mức tăng thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Đặc biệt, phân khúc chế biến sâu, nơi tạo ra giá trị gia tăng cao nhất lại giảm 3,5%. Nguyên nhân không chỉ đến từ chi phí logistics và giá nguyên liệu tăng cao, mà còn từ những rào cản kỹ thuật khắt khe và các cuộc điều tra thương mại từ các thị trường chủ lực như Mỹ.

Việc chuyển từ tư duy "tiền kiểm" sang "đồng hành và giám sát sau" đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí tuân thủ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

"Mỹ chiếm tới 50% kim ngạch xuất khẩu của ngành. Những thay đổi về chính sách thuế quan, các cuộc điều tra về lao động cưỡng bức hay dư thừa công suất đang khiến các nhà nhập khẩu thận trọng, kéo dài thời gian ký kết hợp đồng," ông Hoài chia sẻ.

Thực tế này cho thấy để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất, chính sách không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trong nước mà còn phải trang bị cho doanh nghiệp năng lực phòng vệ thương mại và thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế khắc nghiệt.

Nhận diện những khó khăn này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm khẳng định trở ngại lớn nhất đối với kinh tế tư nhân hiện nay chính là khả năng tiếp cận các nguồn lực cơ bản như vốn, đất đai, công nghệ và nhân lực. Trong giai đoạn tới, Bộ Tài chính cam kết sẽ tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ chiến lược để hóa giải các điểm nghẽn này.

Để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất, chính sách không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ trong nước mà còn phải trang bị cho doanh nghiệp năng lực phòng vệ thương mại và thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế khắc nghiệt. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Thứ nhất là cải cách mạnh mẽ chính sách thuế và tài khóa. Bộ Tài chính sẽ đề xuất các cơ chế ưu đãi đặc thù về thuế thu nhập doanh nghiệp cho hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo đồng thời miễn giảm phí, lệ phí cho doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ. Thứ hai là vận hành hiệu quả hơn các quỹ tài chính Nhà nước (như Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương) nhằm xây dựng mô hình hỗ trợ phù hợp nhất với đặc thù doanh nghiệp tư nhân. Thứ ba là tăng khả năng tiếp cận đất đai thông qua việc rà soát, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thuê lại các tài sản công dôi dư một cách minh bạch.

Bộ Tài chính sẽ đề xuất các cơ chế ưu đãi đặc thù về thuế thu nhập doanh nghiệp cho hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo. (Ảnh: Vietnam+)

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ là ban hành chính sách trên giấy, mà là quá trình đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc kịp thời. Bộ Tài chính đang đẩy mạnh chuyển đổi số để tiến tới 100% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trong lĩnh vực thuế, hải quan, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và tăng tính dự báo cho môi trường kinh doanh.

Nhìn lại một năm thực hiện Nghị quyết 68, có thể thấy một nền tảng pháp lý và tâm thế mới đã được thiết lập. Tuy nhiên, để những chính sách ưu việt này thực sự trở thành "cơm ăn, nước uống" hằng ngày của cộng đồng doanh nghiệp, cần có sự quyết liệt hơn nữa trong việc thực thi tại cấp cơ sở, đặc biệt là trong hệ thống ngân hàng và chính quyền địa phương. Theo các chuyên gia, việc hỗ trợ cho các tập đoàn lớn là cần thiết để tạo vị thế quốc gia, nhưng chính việc chăm sóc, nuôi dưỡng hàng triệu "tế bào" doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ sẽ là chìa khóa để tạo ra một nền kinh tế tự cường, bền vững.

Năm 2026 được dự báo sẽ còn nhiều biến động từ thị trường quốc tế, nhưng với những nỗ lực từ phía Chính phủ và sự chủ động thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp, khu vực kinh tế tư nhân đang nỗ lực vượt qua "phép thử" để trở thành lực lượng tiên phong trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay không chỉ là con số tăng trưởng mà là việc củng cố niềm tin, khơi dậy tinh thần khởi nghiệp và kiến tạo một môi trường mà ở đó, mọi doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ đều cảm thấy được bảo vệ, đồng hành và có cơ hội phát triển công bằng./

Nhìn lại một năm thực hiện Nghị quyết 68, có thể thấy một nền tảng pháp lý và tâm thế mới đã được thiết lập. (Ảnh: Vietnam+)