Một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An: Vững vàng qua thử thách, sẵn sàng cho giai đoạn mới

Đức Chuyên • 30/06/2026

Ngày 1/7/2026 đánh dấu tròn 1 năm Nghệ An vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong 1 năm đầy thách thức, tỉnh vừa hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vừa thực hiện nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Thực tiễn ấy khẳng định tính đúng đắn của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy, đồng thời cho thấy bản lĩnh, quyết tâm và tinh thần đổi mới của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghệ An trên hành trình phát triển.

Với Nghệ An, phép thử đầu tiên đối với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đến sớm hơn dự kiến. Chưa đầy 1 tháng sau khi bộ máy mới chính thức đi vào vận hành, ngày 22/7/2025, những trận lũ lớn bất ngờ tràn xuống các xã miền Tây, gây thiệt hại nặng nề, chia cắt nhiều tuyến giao thông, cô lập hàng loạt khu dân cư và đặt công tác chỉ huy, điều hành trước áp lực chưa từng có.

Bản Xiềng Tắm, xã Mỹ Lý tan hoang sau cơn lũ dữ. Ảnh: Thành Duy

Trong hoàn cảnh ấy, chính quyền cấp xã lần đầu tiên đảm nhiệm toàn diện vai trò quản trị địa phương theo mô hình mới đã lập tức trở thành "tuyến đầu" ứng phó thiên tai. Từ sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm, huy động lực lượng cứu hộ, bảo đảm hậu cần đến thống kê thiệt hại, khôi phục sản xuất và ổn định đời sống sau lũ, phần lớn công việc đều được giải quyết ngay tại cơ sở với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm. Chính trong gian khó, năng lực điều hành của bộ máy mới không được kiểm chứng bằng những báo cáo hay những cuộc diễn tập, mà bằng hiệu quả xử lý những tình huống khẩn cấp ngay từ thực tiễn cuộc sống.

Các lực lượng hỗ trợ người dân dọn dẹp sau lũ. Ảnh: CSCC

Lực lượng Công an xã Nhôn Mai tiếp nhận và phân phối hàng cứu trợ. Ảnh: Ngân Hạnh

Chính quyền xã Nhân Hòa huy động lực lượng xử lý các điểm tắc nghẽn cống rãnh sau khi nước lũ rút. Ảnh: CSCC

Các lực lượng xã Mỹ Lý căng mình giúp người dân khắc phục hậu quả lũ lụt. Ảnh: Hoài Thu

Thiên tai vô tình trở thành phép thử thực tế đối với năng lực điều hành của chính quyền cơ sở, đồng thời khẳng định tính đúng hướng của chủ trương xây dựng một nền hành chính gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Triển khai chính quyền địa phương 2 cấp là cuộc cải cách có quy mô rất lớn, tác động đến toàn bộ hệ thống chính trị. Hàng loạt nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ phải được thực hiện đồng thời: Sắp xếp tổ chức bộ máy, kiện toàn đội ngũ cán bộ, phân định lại chức năng, nhiệm vụ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xây dựng quy chế vận hành mới và bảo đảm mọi hoạt động của hệ thống chính trị không bị gián đoạn.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh Nghệ An trao quyết định đến 130 bí thư đảng ủy xã, phường. Ảnh: Thành Duy

Bám sát chủ trương của Trung ương, sự lãnh đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, sự điều hành chủ động của UBND tỉnh và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Nghệ An đã hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy cấp tỉnh, cấp xã đúng tiến độ. Các cơ quan sau sắp xếp nhanh chóng kiện toàn tổ chức, ổn định hoạt động, bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, không làm gián đoạn các nhiệm vụ chính trị và phát triển kinh tế - xã hội.

Qua 1 năm, bộ máy từng bước được tinh gọn hơn, giảm đầu mối trung gian, nâng cao tính liên thông và hiệu quả phối hợp. Việc phân cấp, phân quyền cho cấp xã bước đầu phát huy hiệu quả; cải cách hành chính, chuyển đổi số và giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh; nhiều quy trình xử lý công việc trên môi trường số dần đi vào nền nếp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy chủ trì Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Phạm Bằng

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận phát biểu kết luận tại hội nghị. Ảnh: Phạm Bằng

Các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy và lãnh đạo các ban, sở, ngành dự hội nghị. Ảnh: Phạm Bằng

Đại diện các ban Đảng Trung ương phụ trách Nghệ An; cùng các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy dự hội nghị. Ảnh: Phạm Bằng

Phát biểu kết luận tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh khẳng định: "Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu cao, nhiều nhiệm vụ lớn, chưa có tiền lệ, phạm vi tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị và đời sống xã hội, nhưng với sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, sự điều hành của chính quyền, sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị của tỉnh và sự ủng hộ của nhân dân, việc vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh bước đầu đã đáp ứng yêu cầu đề ra; từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp; tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới".

Thành công lớn nhất sau 1 năm không chỉ là bộ máy vận hành ổn định, mà còn là sự chuyển biến về tư duy quản trị. Trách nhiệm của từng cấp, từng ngành được xác định rõ hơn; quyền hạn được giao gắn với trách nhiệm giải trình; chính quyền cơ sở từng bước phát huy vai trò là trung tâm giải quyết công việc của người dân ngay tại địa phương.

Nếu thiên tai là phép thử đối với năng lực điều hành, thì những kết quả phát triển kinh tế - xã hội chính là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của cuộc cải cách. Điều đáng chú ý là trong suốt quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Nghệ An vẫn duy trì được nhịp độ phát triển tích cực. Năm 2025, GRDP tăng 8,44%, đứng thứ 13 cả nước; thu ngân sách đạt gần 30.000 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay; thu hút FDI vượt 1 tỷ USD. Đây là những kết quả rất có ý nghĩa khi được tạo ra trong bối cảnh toàn tỉnh đồng thời thực hiện cuộc cải cách tổ chức bộ máy lớn nhất từ trước đến nay.

Quang cảnh Khu công nghiệp WHA Zone 1 - Nghệ An. Ảnh: Thành Cường

Cánh đồng nguyên liệu của Tập đoàn TH tại Nghĩa Đàn (Nghệ An). Ảnh: Tập đoàn TH

Cầu Lạch Quyèn trên tuyến đường ven biển. Ảnh: CSCC

Bốc dỡ hàng tại Cảng Cửa Lò. Ảnh: Thành Cường

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Quý I, GRDP tăng 8,15%, đạt kịch bản điều hành của tỉnh. 6 tháng đầu năm, kinh tế Nghệ An tiếp tục thiết lập nhiều dấu mốc mới: Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 23,02%, trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 25,02%; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,15 tỷ USD, tăng 58,4%; ngành du lịch đón hơn 6,75 triệu lượt khách. Thu ngân sách Nhà nước ước đạt 17.651 tỷ đồng, bằng 75,6% dự toán và tăng 26,8% so với cùng kỳ; riêng thu nội địa đạt khoảng 16.200 tỷ đồng, tăng 25,2%.

Thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng với tổng vốn cấp mới và điều chỉnh đạt hơn 74,3 nghìn tỷ đồng, gấp 4,5 lần cùng kỳ; vốn FDI đạt khoảng 2,32 tỷ USD, thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước. Cùng với đó, nhiều dự án trọng điểm được thúc đẩy, nổi bật là Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập và tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy, tạo thêm dư địa tăng trưởng cho những năm tới.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận cùng các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy đã kiểm tra thực địa tình hình triển khai dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cảng nước sâu Cửa Lò tại xã Hải Lộc. Ảnh: Phạm Bằng

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận kiểm tra Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai. Ảnh: Phạm Bằng

Không chỉ phát triển kinh tế, Nghệ An còn hoàn thành nhiều nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, như tổ chức thành công Đại hội đảng bộ các cấp, nhiệm kỳ 2025-2030, Đại hội Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031. Quốc phòng, an ninh được giữ vững, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền tiếp tục được củng cố.

Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình mới cũng đặt ra không ít thách thức. Khối lượng công việc ở cấp xã tăng lên đáng kể, trong khi đội ngũ cán bộ ở một số nơi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; việc phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực còn chưa đồng bộ; cơ sở vật chất, hạ tầng số tại nhiều địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế; cải cách hành chính và chuyển đổi số chưa tạo được chuyển biến đồng đều. Việc nhìn thẳng vào những hạn chế ấy không làm giảm ý nghĩa của kết quả đạt được mà thể hiện tinh thần cầu thị, quyết tâm tiếp tục hoàn thiện mô hình.

Phối cảnh Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập. Ảnh minh họa

Định hướng ấy cũng thống nhất với yêu cầu của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi nhấn mạnh: "Phải lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo thực chất, là tiêu chí cuối cùng để đánh giá thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Người dân không bị phiền hà; hồ sơ, thủ tục hành chính phải được giải quyết nhanh thông qua khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tinh thần phục vụ nhân dân của cán bộ và quan trọng nhất là cấp xã phải thực sự giải quyết được công việc ngay tại chỗ, phù hợp thực tiễn địa phương". Đây không chỉ là yêu cầu đối với Nghệ An mà còn là mục tiêu xuyên suốt của tiến trình đổi mới nền hành chính quốc gia.

Nhìn lại 1 năm qua có thể khẳng định, Nghệ An đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của quá trình chuyển đổi. Những bỡ ngỡ ban đầu đang dần được thay thế bằng kinh nghiệm thực tiễn; những bất cập từng bước được tháo gỡ; đội ngũ cán bộ ngày càng thích ứng với yêu cầu mới; chính quyền cơ sở từng bước khẳng định vai trò là trung tâm quản trị địa phương.

Cán bộ, công chức các sở, ban, ngành giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh. Ảnh: Thanh Lê

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nghi Lộc đẩy mạnh ứng dụng số phục vụ nhân dân. Ảnh: Hoàng Việt Anh

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vinh Phú giải quyết các thủ tục cho người dân. Ảnh: P.V

Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số (theo nghị quyết của Chính phủ, Nghệ An được giao tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 11-12% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, riêng năm 2026 tăng trưởng 10,5-11,5%), xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư. Song những kết quả đạt được sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin vào hướng đi đã lựa chọn.

Điều đọng lại sau chặng đường đầu tiên không chỉ là những con số tăng trưởng hay sự ổn định của bộ máy, mà là sự hình thành một phương thức quản trị mới, trong đó, chính quyền ngày càng gần dân hơn, trách nhiệm hơn và hành động hiệu quả hơn. Chính từ nền tảng ấy, Nghệ An đang có thêm động lực để bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, quyết tâm cao hơn, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ và tỉnh khá của cả nước trong những năm tới.

Một góc vùng đô thị các phường Trường Vinh, Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Thành Duy