Một quốc gia đổi mới được hình thành từ những con người biết đổi mới

Đổi mới tư duy cho một mô hình phát triển mới

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, đổi mới sáng tạo không phải chỉ là những phát minh, công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp khởi nghiệp mà bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, nhưng mang lại chuyển đổi lớn, đó là đổi mới tư duy. Chia sẻ thời gian công tác giảng dạy tại Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, ông Quân cho rằng yêu cầu trang bị cho người học khả năng đặt câu hỏi, dám nghĩ khác, làm khác, dám đối diện và tìm giải pháp vượt qua thách thức không còn chỉ là yêu cầu trong giáo dục, mà đã trở thành đòi hỏi cấp thiết đối với toàn xã hội.

Từ đó, ông Quân chỉ ra một trong những lực cản lớn nhất của đổi mới chính là tư duy lối mòn. Những cách nghĩ như “trước nay vẫn làm như vậy”, “chưa có tiền lệ”, “hãy chờ đủ điều kiện” có thể trở thành rào cản khiến những ý tưởng mới không có cơ hội hình thành và phát triển. Thay vào đó, tư duy đổi mới phải bắt đầu từ những câu hỏi mang tính hành động: “Có cách nào tốt hơn?”, “Điều kiện nào cần tạo ra?” và “Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu?”

Các đại biểu tham quan gian hàng triển lãm tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026

Dẫn chứng từ thực tiễn quốc tế, Bộ trưởng nhắc lại bài học từ Nokia khi đánh mất vị thế dẫn đầu trong làn sóng điện thoại thông minh, cho thấy thành công trong quá khứ không bảo đảm khả năng thích ứng tương lai. Ngược lại, câu chuyện của DeepSeek minh chứng cho sức mạnh của việc tìm kiếm cách tiếp cận mới trong học tăng cường để mở rộng năng lực suy luận của trí tuệ nhân tạo (AI).

Khắc họa tầm vóc đổi mới của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu xây dựng tầm nhìn phát triển trong 100 năm tiếp theo. Tầm nhìn này đòi hỏi vượt lên giới hạn nhiệm kỳ, suy nghĩ về các nền tảng vững chắc cho thế hệ mai sau.

Đó là cuộc "sắp xếp lại giang sơn" nhằm tổ chức không gian phát triển, nâng cao hiệu lực bộ máy và xây dựng nền quản trị gần dân, phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn. Trong mô hình phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được xác định là động lực chính. Việt Nam phải tạo ra nhiều giá trị hơn bằng tri thức, năng suất và khả năng làm chủ công nghệ, sử dụng thông minh từng nguồn lực và giờ lao động.

Đây cũng là điểm cho thấy ĐMST không còn chỉ là một lĩnh vực chuyên môn, mà đang được đặt vào trung tâm của bài toán phát triển quốc gia. Từ đổi mới tư duy đến đổi mới cách tổ chức nguồn lực, nâng cao năng suất và hình thành năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất. Khép lại vấn đề, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh: “Một quốc gia đổi mới được hình thành từ những con người biết đổi mới và những tổ chức tạo điều kiện cho đổi mới. Những khát vọng lớn chỉ có thể trở thành hiện thực bằng những công việc cụ thể, được thực hiện bền bỉ và tạo ra kết quả ngay từ hôm nay”.

Không gian hội tụ và lan tỏa sức sáng tạo quốc gia

Nếu những thông điệp mà Bộ trưởng đưa ra tại Lễ hưởng ứng đem lại chiều sâu tư tưởng thì chuỗi hoạt động diễn ra trong khuôn khổ ngày hội là minh chứng cho thấy bức tranh cụ thể về quy mô và sức lan tỏa ngày càng lớn của hệ sinh thái ĐMST Việt Nam.

Một trong những điểm nhấn của ngày hội là không gian triển lãm, trải nghiệm và kết nối với 150 gian hàng trong nước và quốc tế, có sự tham gia của các trung tâm ĐMST, tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ, cùng giới thiệu nhiều sản phẩm, công nghệ, giải pháp và mô hình ĐMST. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô trưng bày mà ở tính chất kết nối. Các hoạt động gặp gỡ giữa doanh nghiệp - nhà khoa học - nhà đầu tư, kết nối cung cầu công nghệ và xúc tiến hợp tác đã biến không gian triển lãm thành nơi những ý tưởng, công nghệ và nhu cầu của thị trường có thể trực tiếp tìm đến nhau.

Các diễn đàn chuyên đề được tổ chức rất thiết thực tập trung trao đổi về xu hướng công nghệ, nguồn lực cho ĐMST, hợp tác khu vực, kết nối doanh nghiệp - viện trường - nhà đầu tư và các điều kiện để công nghệ, giải pháp mới được ứng dụng hiệu quả vào sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Cụ thể, Diễn đàn Tương lai khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia; Diễn đàn đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng; Diễn đàn Đổi mới sáng tạo các nước Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng (GMS Innovation Forum). Ngoài ra là các sự kiện Công bố chỉ số đổi mới sáng tạo địa phương 2026; Trao giải cuộc thi Sáng kiến khoa học; Trao Giải thưởng sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhìn từ toàn bộ chuỗi hoạt động, Ngày hội ĐMST quốc gia năm 2026 không đơn thuần là một sự kiện khoa học - công nghệ thường niên. Tầm vóc lớn hơn của ngày hội nằm ở việc hình thành một không gian hội tụ quốc gia về ĐMST - nơi chính sách gặp thực tiễn, nhà khoa học gặp doanh nghiệp, công nghệ gặp thị trường, nguồn vốn gặp sáng kiến và những ý tưởng có cơ hội trở thành sản phẩm. Điều này cho thấy nền tảng của một hệ thống ĐMST quốc gia đang từng bước được củng cố, tạo nền tảng vững chắc để đất nước vững vàng trong kỷ nguyên phát triển mới.