Hà Nội: Lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo thực hiện Nghị quyết 57

Tuy nhiên, từ kết quả bước đầu đến giá trị kinh tế - xã hội trên diện rộng vẫn còn khoảng cách, đòi hỏi thành phố chuyển mạnh từ tạo lập nền tảng sang vận hành thực chất, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng: "Hà Nội có điều kiện thuận lợi để tái cấu trúc động lực tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ". Ảnh: PV

Từ đặt hàng nghiên cứu đến sản phẩm cụ thể

Điểm đáng chú ý trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tại Hà Nội là sự thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chủ yếu triển khai các chương trình, đề án riêng lẻ, thành phố từng bước chuyển sang giao nhiệm vụ gắn với tiến độ, sản phẩm đầu ra và hiệu quả ứng dụng. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, từ giải quyết những bất cập của đô thị đến nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Với danh mục 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, Hà Nội chủ động đặt hàng thay vì chỉ chờ đề xuất từ các nhà khoa học. Đến tháng 10-2026, thành phố đã tiếp nhận 160 đề xuất đặt hàng, xét tài trợ. Những vấn đề được đưa ra không xa lạ với đời sống: Xử lý, tái sử dụng đất và bùn thải từ công trình ngầm; kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của các công trình cầu; dự báo ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; tái chế phế phẩm gốm sứ Bát Tràng; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất gốm sứ hay phát triển các giải pháp chăm sóc người cao tuổi.

Xe thang chữa cháy 32m của Công ty Hiệp Hòa tích hợp hệ thống cơ khí, thủy lực và điều khiển chuyên dụng, hỗ trợ nâng cao hiệu quả xử lý sự cố. Ảnh: PV

Khi bài toán xuất phát từ thực tiễn, cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp có cơ sở để cùng xác định mục tiêu, phương án triển khai và sản phẩm cần đạt được.

Một số kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi đó. Máy phát tia plasma lạnh PlasmaMED thế hệ II hoàn thành sản xuất thử nghiệm 20 máy, được cấp bằng sáng chế; doanh nghiệp làm chủ các khâu thiết kế, chế tạo, tích hợp phần cứng, phần mềm và sản xuất vật tư tiêu hao. Giá bán dự kiến khoảng 1,6 tỷ đồng/máy.

Trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công ty Hiệp Hòa phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội nghiên cứu, chế tạo xe thang có tầm vươn 32m và 56m, đã ra mắt phiên bản đầu tiên. Trong nông nghiệp, mô hình nuôi thương phẩm cá ngạnh ghi nhận lợi nhuận trung bình trên 20,4 triệu đồng mỗi lồng 100m³, tỷ suất sinh lời 36%; nuôi ao đạt lợi nhuận trên 180 triệu đồng/ha, tỷ suất sinh lời 33,7%.

Chiếu tia Plasma lạnh bằng máy PlasmaMed là công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực điều trị và chăm sóc vết thương . Ảnh: Thu Hằng

Các kết quả này cho thấy nghiên cứu có thể tạo ra giá trị khi được đặt trong mối liên hệ với nhu cầu sử dụng và năng lực sản xuất. Đáng chú ý, một số nhiệm vụ theo mô hình Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp có cam kết đối ứng khoảng 50% kinh phí từ doanh nghiệp. Ngân sách nhà nước không đứng riêng lẻ mà tạo lực đẩy ban đầu, còn doanh nghiệp tham gia phát triển và tiếp nhận công nghệ.

Cùng với nghiên cứu ứng dụng, Hà Nội bắt đầu chuẩn bị năng lực dài hạn cho công nghệ chiến lược. Thành phố đã ban hành danh mục 9 nhóm công nghệ, 25 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên giai đoạn 2026-2035; bước đầu nghiên cứu vi mạch Chiplet và chip tính toán lượng tử siêu dẫn 5 Qubit. Ba đề án phòng thí nghiệm trọng điểm về thần kinh - lão hóa, hệ thống không người lái, môi trường và năng lượng bền vững đang được hoàn thiện theo hướng dùng chung, hạn chế đầu tư phân tán.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) nhận hoa chúc mừng địa phương đứng đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026. Ảnh: PV

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 với 63,80 điểm, năm thứ tư liên tiếp giữ vị trí này. Thành phố cũng đã cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho hai dự án đầu tiên: Hệ thống giao thông tự hành thông minh tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp.

Tuy nhiên, từ nghiên cứu đến thị trường vẫn là khâu cần tháo gỡ. Sàn Giao dịch công nghệ Hà Nội và Chợ Chuyển đổi số đã kết nối doanh nghiệp, công nghệ và nhu cầu tìm mua, nhưng theo số liệu cập nhật đến kỳ tháng 9-2026, chưa ghi nhận hợp đồng giao dịch công nghệ thành công và giá trị hợp đồng qua sàn. Điều này cho thấy để công nghệ trở thành hàng hóa còn cần giải quyết việc đánh giá mức độ sẵn sàng, định giá, bảo hộ sở hữu trí tuệ, thử nghiệm, tài chính và chuyển giao.

Chuyển đổi số phải tạo thuận lợi thực chất

Nếu hoạt động nghiên cứu cho thấy nỗ lực đưa khoa học, công nghệ gần hơn với thực tiễn, thì chuyển đổi số là lĩnh vực thể hiện rõ nhất yêu cầu đổi mới cách phục vụ và điều hành. Hà Nội đã xây dựng, thử nghiệm và vận hành 7 nền tảng số dùng chung, gồm: HanoiWork, iHanoi, HanoiCheck, Kho dữ liệu dùng chung, Bản sao số, Hanoi Smart Police và HanoiGo. Một số nền tảng đã được đưa vào những lĩnh vực thiết yếu, từ thủ tục hành chính, giáo dục, y tế đến an ninh, trật tự.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, thành phố đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.557/1.721 thủ tục, đạt 90,5%; tích hợp 1.991 thủ tục, trong đó có 1.608 thủ tục trực tuyến toàn trình. Riêng 25 thủ tục trọng điểm, khi triển khai đồng bộ, dự kiến tiết kiệm khoảng 1.731,48 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm, giảm bình quân 72,4%.

Với 44.653 lượt bình chọn, ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi dẫn đầu Better List "Ứng dụng đổi mới sáng tạo nên cài đặt" tại Better Choice Awards 2006. Ảnh: Minh Sơn

iHanoi đã có 6,2 triệu tài khoản, ghi nhận 106,7 triệu lượt truy cập, tiếp nhận và xử lý 227.661 phản ánh, kiến nghị. Trong giáo dục, HanoiCheck kết nối 401 nhà cung cấp, 2.960 đơn vị trường học và hơn 2,37 triệu học sinh, hỗ trợ theo dõi thực đơn, truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Trong y tế, 42/42 bệnh viện công lập đã triển khai bệnh án điện tử; trí tuệ nhân tạo hỗ trợ phân tích hơn 24.000 ca bệnh tại 3 bệnh viện. Chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt đạt 99,49%.

Chuyển đổi số cũng được mở rộng tới khu vực kinh tế nhỏ và hộ kinh doanh. Trong chiến dịch cao điểm 100 ngày, 126 xã, phường đã hỗ trợ chuyển đổi số cho 231.026/431.865 doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, đạt 53,5%. Có 2.601 sản phẩm địa phương được bổ sung kênh bán hàng trên sàn thương mại điện tử; 426/432 chợ triển khai thanh toán không dùng tiền mặt.

Ở cấp chính quyền, thành phố đã hoàn thành kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng đến 126/126 xã, phường; trên nền tảng HanoiWork, 1,34 triệu nhiệm vụ được giao và theo dõi trên hệ thống; 183/183 đơn vị đã xây dựng danh mục sản phẩm làm căn cứ đánh giá chỉ số hiệu quả công việc. Thành phố cũng hoàn thành thu thập 13/13 nguồn dữ liệu ưu tiên trong giai đoạn 1 của Kho dữ liệu dùng chung.

Khai mạc Triển lãm Robot Hà Nội 2026. Ảnh: Phenikaa

Tháo gỡ điểm nghẽn để tạo giá trị thực

Theo các chuyên gia, hạn chế lớn hiện nay là những nền tảng và nguồn lực đã được hình thành nhưng chưa chuyển hóa tương xứng thành giá trị kinh tế - xã hội. Năm 2026, Hà Nội bố trí 9.090,399 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương 4% tổng chi ngân sách. Tuy nhiên, đến ngày 6-10, tiến độ giải ngân mới đạt 40,13%.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Nhiều nội dung mới như: Đặt hàng công nghệ theo sản phẩm đầu ra, định giá dữ liệu và tài sản trí tuệ, mua sắm sản phẩm trí tuệ nhân tạo hay thuê dịch vụ công nghệ còn thiếu hướng dẫn đủ rõ. Việc xác định định mức, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật, dự toán và phương thức nghiệm thu đối với sản phẩm công nghệ mới vẫn gặp khó khăn.

HanoiCheck - giải pháp chuyển đổi số quản trị bữa ăn học đường và truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Ảnh: PV

Một điểm nghẽn khác là liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp chưa hình thành chuỗi đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh. Hợp tác ở một số nơi còn dừng ở ký kết, hội thảo, trao đổi thông tin; chưa có cơ chế đủ rõ về cùng đầu tư, chia sẻ rủi ro, lợi ích và trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng. Trong khi đó, dữ liệu vẫn phân tán theo ngành, tiêu chuẩn kết nối chưa đồng bộ, nhân lực chuyên sâu về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và an toàn thông tin còn thiếu.

Những vấn đề này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm thực hiện Nghị quyết trong quý IV-2026. Trước hết, cần tháo gỡ vướng mắc về đầu tư, dự toán, mua sắm và nghiệm thu để đẩy nhanh giải ngân gắn với sản phẩm được đưa vào sử dụng. Các quỹ hỗ trợ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần đi vào hoạt động cụ thể; thị trường công nghệ phải chuyển từ kết nối sang giao dịch, chuyển giao và thương mại hóa. Đồng thời, thành phố cần đẩy nhanh chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu dùng chung, gắn trách nhiệm cập nhật dữ liệu với từng cơ quan chủ quản.