Một số thành phố lớn nhất của Trung Quốc bị bao phủ bởi 'đám mây vi nhựa'
Nghiên cứu mới cho thấy nồng độ vi nhựa và nano nhựa trong không khí tại các siêu đô thị cao gấp nhiều lần ước tính cũ, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe con người và môi trường toàn cầu.
Nồng độ vi nhựa trong không khí cao hơn nhiều so với ước tính cũ. Ảnh: PM.
Một nghiên cứu mới phân tích nồng độ vi nhựa và nano nhựa trong khí quyển cho thấy lượng nhựa tồn tại trong không khí có thể cao gấp từ 2-5 lần so với các ước tính trước đây.
Cụm từ “vi nhựa có mặt ở khắp nơi” nghe có vẻ cường điệu, nhưng thực tế lại đáng lo ngại đến đau lòng. Các nhà khoa học đã phát hiện những hạt nhựa siêu nhỏ này xuất hiện ở mọi nơi, từ đại dương, cơ thể con người cho tới não bộ. Thậm chí, dấu vết của chúng còn thâm nhập vào lịch sử địa chất của Trái Đất, kết hợp với trầm tích để hình thành một loại đá mới được gọi là “plastistone”.
Vì vậy, việc rác thải nhựa phổ biến này xuất hiện trong không khí mà con người hít thở, dù gây lo ngại, cũng không còn quá bất ngờ. Phát hiện này vừa được xác nhận trong một nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Do việc theo dõi vi nhựa (MPs) và nano nhựa (NPs) trong một hệ thống rộng lớn và phức tạp như khí quyển Trái Đất là vô cùng khó khăn, nhóm nghiên cứu đã thu hẹp phạm vi khảo sát tại hai thành phố: Quảng Châu – thành phố đông dân thứ năm của Trung Quốc – và Tây An, thuộc khu vực trung bắc nước này.
Để định lượng các hạt nhựa này, các nhà khoa học đã phát triển một phương pháp phân tích vi mô sử dụng hệ thống kính hiển vi điện tử quét được điều khiển bằng máy tính. Kết quả cho thấy tổng lượng hạt lơ lửng và dòng lắng bụi cao gấp 2-6 lần so với các ước tính trước đó dựa trên phương pháp phân tích bằng mắt thường.
Nói cách khác, lượng vi nhựa trong không khí còn nhiều hơn rất nhiều so với những gì con người từng nghĩ. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Science Advances.
“Trong hai thập kỷ qua, nhựa với tư cách là một chất ô nhiễm mới nổi đã trở thành vấn đề toàn cầu do sự phân bố rộng khắp của nó trong mọi thành phần môi trường của hệ thống Trái Đất”, các tác giả viết.
“Ngay cả trong điều kiện thời tiết ổn định, ít gió, giao thông tại các siêu đô thị vẫn là nguồn phát thải vi nhựa và nano nhựa trong khí quyển có khả năng rất lớn, thông qua quá trình tái khuấy liên tục của bụi đường”, họ cho biết thêm.
Theo tờ The Independent, nghiên cứu này cũng cho rằng các hạt nhựa có thể lơ lửng trong không khí trong thời gian dài và kích hoạt quá trình hình thành mây. Đáng chú ý, đây là nghiên cứu thứ hai phân tích tác động nhân tạo của con người lên chu trình thủy văn tại Trung Quốc. Một nghiên cứu công bố hồi tháng 12 trước đó từng chỉ ra cách chiến dịch trồng rừng quy mô lớn của nước này đã làm đảo lộn một số khía cạnh của chu trình nước.
Do vi nhựa là một mối đe dọa sinh thái tương đối mới, giới khoa học vẫn đang tìm hiểu cách chúng lưu chuyển trong các hệ thống tự nhiên cũng như tác động tiềm tàng đối với sức khỏe con người. Theo nhóm nghiên cứu, mật độ vi nhựa dày đặc trên bầu trời các siêu đô thị rõ ràng là tin xấu đối với cư dân sinh sống tại đây.
“Nhựa trong không khí gây ra những rủi ro sức khỏe đáng kể do khả năng vận chuyển nhanh trong khí quyển”, các tác giả cảnh báo. “Khi bị hít vào cơ thể người, cả vi nhựa và nano nhựa được cho là sẽ giải phóng các thành phần cấu tạo, các chất hấp phụ và vi sinh vật gây bệnh […]. Kích thước, hình dạng và diện tích bề mặt riêng được xem là những yếu tố có thể quyết định độc tính của vi nhựa và nano nhựa”.
Tương tự như sự lưu thông của vi nhựa trong các đại dương trên toàn thế giới, vấn đề này không chỉ giới hạn ở Quảng Châu hay Tây An. Vì vậy, việc xây dựng các mô hình chính xác mô tả cách vi nhựa di chuyển trong hệ thống khí quyển là yếu tố then chốt. Nghiên cứu này đánh dấu lần đầu tiên các hạt nhựa nhỏ tới 200 nanomet được phát hiện trong không khí, song các tác giả nhấn mạnh rằng vẫn cần nhiều nghiên cứu sâu hơn.
“Một điều kiện tiên quyết quan trọng vẫn chưa được định lượng đầy đủ: mật độ vi nhựa trong khí quyển theo từng kích thước và dòng vận chuyển của chúng giữa các thành phần môi trường của Trái Đất”, nhóm nghiên cứu kết luận. “Những nỗ lực lớn hiện đang được triển khai nhằm phát triển các phương pháp nhanh chóng và đáng tin cậy để nhận diện, định lượng và đặc trưng hóa vi nhựa và nano nhựa trong các mẫu môi trường”.
