Một thế hệ tài năng, cá tính và giàu tình yêu với bóng đá

Đó là một thế hệ được tôi luyện trong những năm tháng còn nhiều thiếu thốn, khi bóng đá chưa có ánh đèn sân cỏ hiện đại, chưa có những trung tâm huấn luyện khang trang, càng chưa có khái niệm bóng đá chuyên nghiệp. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, những cái tên như Nguyễn Văn Hùng, Nguyễn Ngọc Điệp, Lê Văn Đặng, Từ Như Hiển, Nguyễn Minh Quang, Trần Quốc Nghị và nhiều đồng đội khác đã tạo nên diện mạo riêng cho đội bóng Công an Hà Nội. Họ chơi bóng bằng tài năng, bằng kỷ luật của người chiến sĩ và bằng một chất hào hoa rất Hà Nội.

Những con người từ nhiều ngả đường hội tụ

Nhìn lại lịch sử đội bóng Công an Hà Nội, có thể thấy đội bóng chưa bao giờ chỉ được tạo nên bởi một nguồn cầu thủ duy nhất. Những năm 1960 - 1970, đội tiếp nhận cầu thủ từ nhiều nguồn: có người trưởng thành từ chính hệ thống đào tạo, có người từ Thanh niên Hà Nội chuyển sang, có người từ Thể Công về, từ các trường huấn luyện và cũng có những cầu thủ trở về từ nước ngoài. Chính sự hội tụ ấy tạo nên một tập thể vừa đa dạng về cá tính, vừa phong phú về kỹ năng chơi bóng.

Từ trái qua: Bà hoàng Monique, Quốc vương Norodom Sihanouk, Nguyễn Ngọc Điệp, Nguyễn Duy Lễ, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Nguyễn Văn Thọ trong một sự kiện giao lưu bóng đá (Ảnh tư liệu)

Cựu danh thủ Từ Như Hiển thời còn tung hoành trên sân cỏ (Ảnh tư liệu)

Trong số những gương mặt ấy, Từ Như Hiển là một trong những cái tên nổi bật nhất. Biệt danh Hiển “cóc” gắn với một tiền đạo có tốc độ, kỹ thuật và khả năng dứt điểm bằng chân trái rất đặc biệt. Ông từng được đánh giá là một trong những tiền đạo hay nhất Việt Nam trong thập niên 1960 và 1970. Xuất thân từ một gia đình Việt kiều ở Tân Đảo, Từ Như Hiển trở về Việt Nam năm 1963 và cuối cùng chọn khoác áo Công an Hà Nội, dù trước đó được nhiều đội bóng nổi tiếng mời gọi.

Nếu Từ Như Hiển là mũi nhọn, Nguyễn Ngọc Điệp lại là một trong những người tạo nhịp cho lối chơi. Điệp “lùn” chỉ cao khoảng 1m6 nhưng sở hữu kỹ thuật, nhãn quan chiến thuật và sức bền đáng nể. Cựu danh thủ Lê Thế Thọ từng xem ông là mẫu tiền vệ tiêu biểu, đủ khả năng “cày xới và làm chủ khu trung tuyến”. Suốt nhiều năm, Điệp “lùn” hiếm khi vắng mặt khỏi những trận đấu của Công an Hà Nội và thường chơi trọn 90 phút.

Bên cánh phải là Lê Văn Đặng, người được đồng đội và người hâm mộ gọi bằng cái tên Đặng “cóc” hay Ba Đặng. Sinh năm 1947, ông đến với bóng đá từ rất sớm, từng được tuyển vào Trường huấn luyện rồi khoác áo đội tuyển quốc gia trước khi chuyển sang Công an Hà Nội năm 1968. Không cao lớn nhưng khéo léo, tốc độ và lối chơi quyết liệt, Đặng “cóc” trở thành một trong những cầu thủ chạy cánh phải nổi bật của Công an Hà Nội. Năm 1980, ông là Đội trưởng Đội tập huấn A1 và được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất giải. Đến năm 1984, ở tuổi 37, ông vẫn là thành viên của đội hình Công an Hà Nội đăng quang chức vô địch toàn quốc.

Nguyễn Minh Quang, tức Quang “B” cũng thuộc thế hệ cầu thủ để lại dấu ấn sâu đậm. Sau thời kỳ thi đấu, ông từng đảm nhiệm công tác huấn luyện Công an Hà Nội những năm cuối thập niên 1970, đầu thập niên 1980. Những ký ức của ông về bóng đá Hà Nội cho thấy một thời mà mỗi trận đấu không đơn thuần là cuộc tranh tài, mà còn là một phần đời sống của thành phố.

Cùng với họ là những cái tên như Nguyễn Văn Hùng, Trần Quốc Nghị (“Nghị chớp”), Mai Quốc Việt, Đặng Văn Thông... Những con người với những xuất phát điểm, cá tính và vị trí khác nhau đã góp phần làm dày thêm lực lượng của đội bóng trong giai đoạn chuyển tiếp giữa hai thế hệ. Riêng Nguyễn Văn Hùng là một ví dụ tiêu biểu cho sức sống của lớp cầu thủ trưởng thành trong chính môi trường Công an Hà Nội. Lên đội 1 khi mới khoảng 20 tuổi, ông được đàn anh Thành “C” dìu dắt và nhanh chóng chiếm một vị trí trong đội hình chính. Năm 1977, Nguyễn Văn Hùng lên tuyển Thanh niên Việt Nam, 1 năm sau được gọi vào đội tuyển quốc gia. Ông cũng từng giữ băng Đội trưởng Công an Hà Nội giai đoạn 1978 - 1979.

Cựu danh thủ Nguyễn Văn Hùng (trái) làm thủ tục trước một trận đấu với cựu danh thủ Phạm Huỳnh Tam Lang của Cảng Sài Gòn (Ảnh tư liệu)

Hun đúc bản lĩnh từ những ngày gian khó

Ngày nay nhìn lại, thật khó hình dung điều kiện tập luyện của những cầu thủ Công an Hà Nội thuở ấy. Đội bóng từng chỉ có hai quả bóng, phải chia ca để tập. Ăn uống thiếu thốn, nơi ăn ở còn chật hẹp. Cầu thủ sống tập trung tại bốt Hàng Đậu, mùa hè có những đêm phải trải chiếu cạnh nhà máy nước để đón gió từ sông Hồng. Sau trận đấu, khoản tiền bồi dưỡng ít ỏi chỉ đủ mua vài bao thuốc lá. Ngoài giờ tập và thi đấu, một số cầu thủ còn tranh thủ xuống khu vực Phà Đen bốc vác để có thêm thu nhập.

Nhưng nghịch cảnh không làm tình yêu bóng đá bị lụi tàn. Ngược lại, nó tạo ra một thứ kỷ luật rất riêng. Nhiều cầu thủ Công an Hà Nội khi ấy không chỉ là cầu thủ. Họ trước hết là những cán bộ, chiến sĩ Công an Thủ đô. Trong những năm chiến tranh, bên cạnh tập luyện và thi đấu, họ còn tham gia bảo vệ an ninh, trật tự, cứu dân, giúp dân khắc phục hậu quả bom đạn tại nhiều địa bàn của Hà Nội. Bóng đá vì thế gắn với một đời sống rộng lớn hơn rất nhiều so với 90 phút trên sân cỏ. Có lẽ cũng từ môi trường ấy mà Công an Hà Nội hình thành được sự kết hợp đặc biệt: kỷ luật của người chiến sĩ và sự mềm mại, hào hoa của người Hà Nội. Cựu Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển nữ Việt Nam Mai Đức Chung - một người từng nhiều năm đối đầu với Công an Hà Nội trong màu áo Tổng cục Đường sắt, từng nhận xét rằng đội bóng Công an Hà Nội có “chất rất riêng”. Theo ký ức của ông, những cầu thủ như Từ Như Hiển, Nguyễn Ngọc Điệp hay Lê Văn Đặng không chỉ giỏi chuyên môn mà còn tạo nên một phong cách thi đấu mang vẻ hào hoa, phong nhã của người Tràng An.

Chuyến đi Bulgaria và dấu ấn vượt ngoài biên giới

Năm 1976, chỉ một năm sau ngày đất nước thống nhất, Công an Hà Nội được cử đi thi đấu giao hữu tại Liên Xô và Bulgaria. Đây là chuyến du đấu quốc tế có ý nghĩa đặc biệt, đưa một đội bóng Việt Nam sau ngày thống nhất lần đầu tiên bước ra sân cỏ nước ngoài.

Ông Lê Văn Đặng (người đứng thứ 3 từ trái sang) cùng các cầu thủ đội bóng đá Công an Hà Nội trong trận đấu trên sân vận động Hàng Đẫy (Ảnh tư liệu)

Một trong những ký ức đáng nhớ nhất là trận gặp đội Đường sắt Bulgaria. Trên sân vận động lớn, trước những khán đài đông kín người, Công an Hà Nội đã chơi một trận đầy tự tin và hòa 1-1. Người ghi bàn là Từ Như Hiển sau một pha xử lý bóng ngắn kỹ thuật rồi dứt điểm bằng chân trái. Sau trận đấu, theo lời kể của cựu danh thủ, cựu huấn luyện viên Trần Đình Đức, Trưởng đoàn đội Đường sắt Bulgaria đã hỏi Trưởng đoàn Lê Nghĩa về khả năng chiêu mộ Từ Như Hiển. Lời đề nghị tất nhiên không thể thực hiện, nhưng bản thân câu chuyện ấy đã nói lên nhiều điều - những cầu thủ Công an Hà Nội không chỉ có vị trí trong lòng người hâm mộ Hà Nội, mà đã đủ khả năng để tạo ấn tượng trên sân cỏ quốc tế.

Chuyến đi Bulgaria vì thế không đơn thuần là một chuyến du đấu. Nó giống như một cột mốc xác nhận rằng thế hệ cầu thủ Công an Hà Nội khi ấy đã trưởng thành, đủ bản lĩnh để bước ra khỏi không gian quen thuộc của sân Hàng Đẫy. Họ tập luyện trong thiếu thốn nhưng không thiếu khát vọng. Họ mang cảnh phục ngoài sân cỏ và khoác áo thi đấu khi bước vào trận. Họ vừa là cầu thủ, vừa là chiến sĩ, vừa phải tuân thủ kỷ luật của ngành, vừa gìn giữ sự tinh tế trong cách chơi bóng. Và trên tất cả, họ đã khiến cái tên Công an Hà Nội trở thành một phần ký ức tươi đẹp của bóng đá Thủ đô.