'Mua bán nợ' giả cách: Tấm bình phong của những băng nhóm đòi nợ thuê

Bổn cũ soạn lại

Vụ việc được Công an TPHCM công bố ngày 30/9 cho thấy kịch bản ấy vẫn chưa dừng lại. Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TPHCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Phạm Văn Hoành (SN 1979, ngụ phường Linh Xuân, TPHCM) cùng 5 người khác để điều tra về tội "Cưỡng đoạt tài sản" theo Điều 170 Bộ luật Hình sự (BLHS).

Theo kết quả điều tra ban đầu, tháng 6/2022, Hoành lập Công ty Cổ phần Mua bán nợ Công Danh (Công ty Công Danh), đặt trụ sở tại phường Linh Xuân và làm giám đốc. Trên giấy tờ, doanh nghiệp này "mua" lại các khoản nợ khó đòi. Thực tế, Cơ quan điều tra xác định công ty không trả đồng nào cho chủ nợ mà chỉ thỏa thuận hưởng từ 15 - 22% số tiền đòi được, cộng thêm phí thẩm định hồ sơ. Bản hợp đồng mua bán nợ chỉ để nhân viên có cớ tiếp cận người nợ và xuất trình khi bị kiểm tra. Mỗi lần đòi nợ, nhân viên đi thành nhóm 2 - 4 người, mặc đồng phục công ty, đến nhà riêng hoặc cơ sở kinh doanh của "con nợ", lớn tiếng, tạo không khí căng thẳng để họ sợ ảnh hưởng công việc, uy tín mà giao tiền.

Các bị can trong vụ án đòi nợ thuê núp bóng Công ty Công Danh tại cơ quan Công an

Điển hình là vụ việc tại một trung tâm ngoại ngữ ở phường Dĩ An, TPHCM. Bà L.T.P.Đ còn nợ một công ty xây dựng hơn 5,27 tỷ đồng tiền công trình. Tháng 01/2024, đại diện công ty này thuê Công ty Công Danh đòi nợ, thỏa thuận chia 22% cho bên đòi, rồi ký hợp đồng mua bán nợ để che giấu. Suốt năm 2024, Hoành cùng nhân viên nhiều lần kéo đến trung tâm, lớn tiếng gọi tên bà Đ. và người thân, tự ý đi lại, lục tìm phiếu thu chi ở quầy lễ tân, đe dọa, cản trở việc dạy học. Lực lượng chức năng đã yêu cầu chấm dứt việc gây mất an ninh, trật tự và hướng dẫn các bên đưa tranh chấp ra Tòa án, nhưng nhóm này vẫn tiếp tục.

Bị gây sức ép liên tục, bà Đ. nhiều lần giao, chuyển cho Hoành tổng cộng 98 triệu đồng. Hoành chỉ báo với chủ nợ đã thu được 60 triệu đồng; 38 triệu đồng còn lại bị can giữ để tiêu xài. Sau một năm "đòi giùm", số tiền thu về chưa tới 2% khoản nợ, và phần đến tay chủ nợ còn ít hơn thế.

Tháng 12/2025, khi Công an TPHCM đồng loạt bắt giữ các băng nhóm đòi nợ thuê trên địa bàn, Công ty Công Danh tạm ngưng hoạt động; theo Cơ quan điều tra, Hoành đã chỉ đạo tiêu hủy hồ sơ mua bán nợ và đồng phục công ty, nhưng Công an vẫn thu giữ con dấu cùng nhiều hợp đồng, dữ liệu video liên quan.

Một kịch bản, nhiều "thương hiệu"

Giữa tháng 12/2025, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM đồng loạt khám xét trụ sở các công ty mua bán nợ: Đất Bắc, 620, Bắc Nam, thu giữ 478 hợp đồng mua bán nợ; chuyên án sau đó mở rộng sang 2 công ty khác. Các nhóm này thỏa thuận hưởng từ 10% - 50% số tiền đòi được.

Con dấu của Công ty Công Danh bị Cơ quan điều tra thu giữ

Tháng 8/2026, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 56 bị can, trong đó 53 bị can về tội "Cưỡng đoạt tài sản". Theo kết luận điều tra, Hồ Thành Được (SN 1991, quê tỉnh Đồng Tháp), người đứng sau Công ty 620, thường dẫn nhân viên mặc đồng phục vây quanh nhà "con nợ" để la hét, quay phim rồi cắt ghép, đăng lên mạng xã hội, vừa để bêu riếu người nợ, vừa để quảng cáo tìm khách mới. Trong các vụ việc này, chủ nợ còn phải nộp trước từ 2 đến 40 triệu đồng gọi là tiền "hỗ trợ công tác phí”, không được hoàn lại nếu không đòi được tiền.

Có những vụ, sức ép còn lan sang cả người không vay một đồng nào. Theo kết luận điều tra, sau nhiều lần đến nhà một phụ nữ ở phường Phú An đòi khoản nợ 500 triệu đồng mà không được, nhóm của Được quay sang liên tục gọi điện cho con trai bà, một bác sĩ ở TPHCM. Ngày 18/9/2024, hai nhân viên còn mang giấy "Thông báo đòi nợ" đến tận bệnh viện để giao cho vị bác sĩ. Lo công việc và gia đình tiếp tục bị quấy rầy, người này phải bỏ 40 triệu đồng tiền riêng đưa mẹ trả bớt.

Tháng 5/2026, đến lượt Công ty Cổ phần Đầu tư Mua bán nợ Song Long bị triệt phá, 17 bị can bị khởi tố, bắt tạm giam. Theo Phòng Cảnh sát hình sự, người cầm đầu trong nhóm này là Vũ Hoàng Long (SN 1984, ngụ phường Trung Mỹ Tây). Long từng điều hành một công ty dịch vụ đòi nợ; khi pháp luật cấm ngành nghề này, Long giải thể công ty cũ rồi lập Công ty Song Long vào năm 2020. Đến khi bị bắt, công ty đã ký khoảng 400 - 500 hợp đồng, đòi được hơn 100 tỷ đồng, thu lợi khoảng 15 - 20 tỷ đồng, với tỷ lệ ăn chia từ 25% đến 55%.

Thủ đoạn của nhóm này là đeo bám. Tại một phòng khám đa khoa ở phường Tân Thới Hiệp, các đối tượng dựng xe trước cửa, tự ý đi lại trong khu khám chữa bệnh, thậm chí yêu cầu người dân không vào khám, rồi ép vợ chồng ông T.Q.D ký xác nhận khoản nợ hơn 5,17 tỷ đồng. Trao đổi về vụ án khi đó, Đại úy Trần Thanh Hậu, Phó Đội trưởng Đội Trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM, cho biết: "Khi chứng minh dòng tiền, chúng tôi phát hiện không có thực tế giao dịch mua bán nợ mà thực chất là đòi nợ thuê”.

Các bị can trong vụ án đòi nợ thuê núp bóng Công ty Song Long cùng tang vật tại cơ quan Công an

Chủ nợ cũng "nắm dao đằng lưỡi"

Kinh doanh dịch vụ đòi nợ bị đưa vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh từ ngày 01/01/2021 theo Luật Đầu tư năm 2020; Luật Đầu tư năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, tiếp tục giữ quy định cấm này. Mua bán nợ thì không bị cấm. Từ năm 2021, ngành nghề này cũng không còn nằm trong danh mục kinh doanh có điều kiện; Nghị định số 69/2016/NĐ-CP, văn bản từng đòi hỏi doanh nghiệp mua bán nợ phải có vốn tối thiểu 100 tỷ đồng, đã được bãi bỏ. Một pháp nhân mang chữ "mua bán nợ" vì thế có thể ra đời rất nhanh, và các băng nhóm đòi nợ thuê tìm thấy ở đó tấm áo mới.

Ranh giới giữa thật và giả lại rất rõ. Người mua nợ thật phải bỏ tiền ra mua, trở thành chủ nợ mới và tự chịu rủi ro nếu không thu hồi được. Trong các vụ án trên, không công ty nào trả tiền mua nợ; họ chỉ nhận phí trước và ăn chia phần trăm trên số tiền ép được, tức là đòi nợ thuê. Phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM cho biết, đã phối hợp kiểm tra hơn 150 công ty tài chính, tư vấn luật có biểu hiện nghi vấn, qua đó đã phát hiện và xử phạt 221 hành vi vi phạm hành chính.

Cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, nợ thì phải trả, và không ít chủ nợ tìm đến "dịch vụ” vì con nợ chây ì, vì ngại con đường kiện tụng kéo dài. Nhưng các hồ sơ vụ án cho thấy chính họ đang "nắm dao đằng lưỡi": mất khoản phí nộp trước, mất từ một phần mười đến quá nửa số tiền đòi được, có khi còn bị bên đòi giữ lại tiền như trường hợp 38 triệu đồng ở phường Dĩ An. Nặng hơn, người biết rõ cách đòi nợ bằng uy hiếp mà vẫn thuê có thể bị cơ quan tố tụng xem xét trách nhiệm cùng với nhóm đòi nợ.

Công an TPHCM khuyến cáo người dân, doanh nghiệp giải quyết tranh chấp công nợ bằng con đường hợp pháp: hòa giải, khởi kiện tại Tòa án, yêu cầu thi hành án; tuyệt đối không thuê, không tiếp tay cho các tổ chức, cá nhân dùng cách đe dọa, tụ tập đông người để đòi tiền. Người bị đòi nợ kiểu uy hiếp nên giữ bình tĩnh, lưu lại hình ảnh, tin nhắn, cuộc gọi, hợp đồng mà nhóm đòi nợ đưa ra và trình báo ngay Công an phường, xã nơi gần nhất.

Về lâu dài, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan Thuế và lực lượng Công an cần phối hợp hậu kiểm những doanh nghiệp đăng ký "mua bán nợ" nhưng không phát sinh giao dịch mua nợ nào. Khi việc xét xử, thi hành án các tranh chấp công nợ nhanh hơn, chủ nợ cũng bớt lý do tìm "đường tắt".