Mua, bán vàng không giấy phép bị tịch thu: Hiểu sao cho đúng?

Nghị định số 340/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng có hiệu lực từ ngày 9-2. Trong đó, có các hành vi liên quan đến sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu và nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu.

Song, thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện các thông tin cho rằng, vàng miếng giao dịch không phép sẽ bị tịch thu khiến nhiều người hoang mang. Vậy thực hư ra sao?

Tịch thu vàng chỉ áp dụng với cửa hàng kinh doanh trái phép

Về vấn đề này, luật sư Nguyễn Thị Trang (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) khẳng định, những tin đồn về việc tịch thu vàng miếng không có hóa đơn của dân lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội trong thời gian qua là hoàn toàn sai sự thật và thiếu căn cứ pháp lý.

"Cần phải hiểu đúng tinh thần của Nghị định 340/2025. Văn bản này ra đời nhằm lập lại trật tự thị trường, chống vàng hóa nền kinh tế và ngăn chặn các hành vi trục lợi, buôn lậu, chứ không nhắm vào tài sản hợp pháp của người dân, không điều chỉnh việc người dân sở hữu vàng hợp pháp để tích trữ, tiết kiệm".

Bà Trang nói thêm, phạm vi điều chỉnh và chế tài tịch thu chỉ áp dụng cho 3 nhóm hành vi vi phạm pháp luật là sản xuất, kinh doanh vàng miếng "chui" là các tổ chức, cá nhân tự ý sản xuất, mua bán vàng miếng mà không có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước hay hoạt động xuất nhập khẩu lậu. "Đây là hành vi buôn lậu, gây chảy máu ngoại tệ và bất ổn tỷ giá".

Cuối cùng là hoạt động kinh doanh không phép gồm việc kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc các hoạt động khác liên quan đến vàng khi chưa được cấp giấy phép kinh doanh theo quy định.

Nghị định 340 không quy định xử phạt hay tịch thu vàng với cá nhân, hộ gia đình mua bán vàng miếng không nhằm mục đích kinh doanh. Ảnh: MINH TRÚC

Doanh nghiệp hoặc tổ chức tín dụng có các hành vi như sản xuất, mua bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép; hoặc kinh doanh vàng khi chưa đáp ứng đủ điều kiện theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 300-400 triệu đồng, đồng thời bị tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm.

Bà Trang cũng nhấn mạnh biện pháp tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm không phải là chế tài áp dụng cho tất cả lỗi vi phạm mà là hình thức xử phạt bổ sung dành cho các nhóm hành vi mang tính chất cố ý và gây bất ổn thị trường nghiêm trọng.

Đáng chú ý, Nghị định 340 không quy định xử phạt hay tịch thu vàng với cá nhân, hộ gia đình mua bán vàng miếng không nhằm mục đích kinh doanh. Người dân mua vàng miếng tại các cửa hàng, doanh nghiệp đã được Ngân hàng Nhà nước cấp phép vẫn hoàn toàn hợp pháp và không bị ảnh hưởng bởi các quy định mới của Nghị định này.

"Với người dân, quyền sở hữu, tích trữ vàng mà mua bán đúng nơi quy định, có hóa đơn chứng từ vẫn được pháp luật bảo hộ. Việc lan truyền tin đồn thất thiệt không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn có thể bị xử lý theo Luật An ninh mạng", bà Trang nhấn mạnh.

Người dân mua, bán vàng cần đến tổ chức được cấp phép, giữ đầy đủ hóa đơn. Ảnh: MINH TRÚC

Còn một chuyên gia của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam khẳng định: Đối tượng bị xử phạt trong hoạt động kinh doanh vàng theo Nghị định 340/2025 là tổ chức tín dụng và doanh nghiệp kinh doanh vàng, không áp dụng cho cá nhân mua bán vàng mang tính dân sự.

Người này nói thêm, người dân mua vàng miếng tại các cửa hàng, doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp phép vẫn hoàn toàn hợp pháp và không bị ảnh hưởng bởi quy định mới.

Vàng bất ổn, người dân thức trắng đêm chờ mua bạc

Ở một diễn biến khác, trước tâm lý lo ngại rủi ro pháp lý từ tin đồn sai lệch về vàng, cộng với việc giá vàng neo ở mức quá cao và nguồn cung khan hiếm, đã đẩy dòng tiền của người dân sang một kênh trú ẩn khác là bạc.

Ghi nhận thực tế vào tối đêm 29-1, trước cửa hàng vàng bạc Phú Quý trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội) đã xuất hiện nhiều người dân mang theo ghế gấp, túi nilon, áo khoác dày... xếp hàng chờ mua bạc, sẽ mở bán vào sáng hôm sau.

Người dân xếp hàng gần 12 tiếng để mua bạc ở Hà Nội. Ảnh: MINH TRÚC

Theo bà N.T.H (Lương Văn Can, Hà Nội) quy định của cửa hàng là mỗi người chỉ được mua tối đa 1 lượng bạc. Bán hết giờ là nghỉ, ai chưa đến lượt thì hôm sau lại quay lại xếp tiếp.

Bà H. cũng cho biết giá vàng quá cao nên bạc là một kênh đầu tư vừa tầm. Cộng thêm, gần đây xuất hiện nhiều tin đồn về việc xử phạt khi mua bán vàng nên bà H. chuyển qua mua bạc để tích trữ, làm quà cho con cháu.

"Mấy hôm nay tôi đều xếp hàng nhưng không mua được bạc, đến chiều nhân viên thông báo không bán nữa, nên hôm nay tôi quyết định ngồi từ đêm".

Danh sách người đến xếp hàng được người dân ghi lại và đánh số để tránh việc chen lấn. Ảnh: MINH TRÚC

PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng khi giá vàng quá cao, tin đồn thất thiệt càng như đổ thêm dầu vào lửa khiến dòng tiền sẽ tự động chảy vào kênh đầu tư khác là bạc.

Tuy nhiên, việc đổ xô đi mua bạc khi giá đã tăng chứa đựng rủi ro điều chỉnh giá trong ngắn hạn. Hơn nữa, chênh lệch giá mua - bán bạc tại Việt Nam đang khá lớn, nên đây không phải là kênh đầu tư lướt sóng tốt nếu không nắm giữ dài hạn.

"Ở những thời điểm nhạy cảm, người dân cần tỉnh táo, tránh chạy theo tâm lý đám đông nếu không hiểu rõ thị trường".

Việc đổ xô đi mua bạc khi giá đã tăng chứa đựng rủi ro điều chỉnh giá trong ngắn hạn. Ảnh: MINH TRÚC

MINH TRÚC