Mùa hương Tết

Trong sắc đỏ nồng ấm của hương bài, người dân tất bật phơi từng bó hương dưới nắng, giữ trọn mùi thơm truyền thống của làng nghề.

Ngay từ đầu ngõ, mùi thơm dịu nhẹ phảng phất của bột hương bài quyện trong gió, gợi ra khung cảnh bình yên, nét đặc trưng của những miền quê dịp Tết đến, xuân về. Bước vào khu sản xuất của HTX, không khí thật nhộn nhịp, mỗi người một việc, dường như đã thành nếp. Hơn cả một nghề mưu sinh, những người làm hương bài dường như luôn nỗ lực để lưu giữ một “đặc sản” của miền quê.

Năm nào cũng vậy, mỗi dịp giáp Tết Nguyên đán, cơ sở làm hương của gia đình bà Hà Thị Oanh ở thôn Cát Tiến, một trong những thành viên của HTX Dịch vụ nông nghiệp Hương bài Như Xuân, tất bật hơn thường ngày.

Bà Oanh, phấn khởi cho biết: "Những ngày cuối năm, công việc làm hương bài trở nên bận rộn hơn hẳn, từ phơi hương, se tăm đến đóng gói cho kịp đơn hàng Tết. Dù vất vả nhưng ai cũng vui, bởi nghề truyền thống vẫn được gìn giữ, tiếp nối và có chỗ đứng trong đời sống hôm nay".

Ngày nay, nghề làm hương đã áp dụng máy móc vào sản xuất, giúp nâng cao năng suất nhưng vẫn giữ được hương thơm truyền thống.

Hương bài được đặt tên theo nguyên liệu chính là rễ cây bài. Trước đây, nguyên liệu chính để làm hương là rễ cây trầm, bây giờ rễ trầm khan hiếm nên được thay thế bằng bột trám, bột bài và than của cây mắc khén. Ba loại nguyên liệu hòa quện với nhau theo tỷ lệ, tạo thành hỗn hợp bột làm hương bài. Để tạo ra thành phẩm hoàn chỉnh đến tay người dùng, mỗi nén hương đều được đặt trọn tâm huyết của người thợ, từ khâu chọn nguyên liệu rồi trộn đều, se hương đến phơi khô, đóng gói tất cả đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn thận.

Những tháng cuối năm là thời gian sản xuất cao điểm của HTX Dịch vụ nông nghiệp Hương bài Như Xuân. Bởi nhu cầu thị trường tăng mạnh khiến cả xưởng gần như hoạt động hết công suất. Dẫu vất vả, nhưng ai cũng phấn khởi bởi mỗi nén hương làm ra không chỉ là sản phẩm hàng hóa, mà còn là cách người dân Như Xuân gìn giữ, quảng bá “đặc sản” quê hương.

Trước khi đóng gói, từng que hương được người thợ kiểm tra cẩn thận để bảo đảm chất lượng.

Như cách làm hương truyền thống của người dân xã Như Xuân trước kia, công đoạn se hương, người thợ phải lăn thật nhẹ nhàng nhưng chắc tay để bột bám đều vào que. Ngày nay, nhờ công nghiệp hóa, các cơ sở đều đầu tư máy móc để công đoạn se hương nhanh hơn, năng suất tăng gấp nhiều lần. Hương sau khi se xong được đưa đi sấy hoặc phải phơi đủ nắng mới không bị mốc và để được lâu. Với nguyên liệu tự nhiên, bí quyết pha trộn riêng biệt, tỉ mỉ trong từng công đoạn, hương bài Như Xuân luôn thơm lâu, bền màu, đẹp mắt.

Thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm, năm 2021, sản phẩm hương bài Như Xuân được công nhận OCOP 3 sao. Nhờ đó, sản phẩm được mở rộng thị trường trong và ngoài tỉnh. Các cơ sở sản xuất đã và đang nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu riêng, áp dụng công nghệ vào sản xuất.

Từng bó hương bài được đóng gói cẩn thận trước khi xuất xưởng.

Để duy trì nghề truyền thống tạo nguồn thu nhập cho các hộ gia đình, HTX Dịch vụ nông nghiệp hương bài Như Xuân đã quy hoạch trồng 3,5 ha cây bài. Ngoài ra người dân cũng đã chuyển đổi một số diện tích đất nông, lâm nghiệp kém hiệu quả sang trồng cây hương bài phục vụ sản xuất.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, nghề làm hương còn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ và người cao tuổi trong những ngày nông nhàn. Từ khi HTX được thành lập, sản xuất dần đi vào nền nếp, quy mô mở rộng, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân miền sơn cước.

Để giữ nghề làm hương, người dân chủ động trồng cây bài làm nguyên liệu, nối dài sinh kế từ nghề truyền thống.

Giữa nhịp sống hối hả của những ngày cuối năm, những nén hương vẫn được nâng niu, chăm chút như gửi gắm vào đó mong ước năm mới bình an, đủ đầy. Mùa Tết đang về rất gần và trong làn khói hương bảng lảng nơi mỗi mái nhà, có cả hương vị núi rừng, có khát vọng vươn lên của người dân Như Xuân - những người đang lặng lẽ giữ cho Tết thêm ấm nồng, trọn vẹn hương quê.

Hà Hồng