Mùa kỷ yếu: Khi chi phí trở thành nỗi lo

Để mùa chia tay không thêm áp lực

Áp lực chi phí: Khi ký ức trở thành gánh nặng

Không khó để bắt gặp những lớp học đầu tư bài bản cho kỷ yếu: thuê studio chuyên nghiệp, ekip chụp ảnh, make-up, dựng video; chuẩn bị trang phục theo concept từ cổ phục, thanh xuân học đường Hàn Quốc đến phong cách điện ảnh. Kỷ yếu giờ đây không còn là vài tấm ảnh tập thể đơn giản, mà trở thành một “dự án thanh xuân” được lên kế hoạch từ rất sớm.

Ở góc nhìn tích cực, đây là không gian để học sinh thể hiện sự sáng tạo và gắn kết. Những buổi họp bàn ý tưởng, những lần thử trang phục, những ngày cùng nhau di chuyển đến địa điểm chụp… tất cả góp phần tạo nên ký ức tập thể sống động.

Em Nguyễn Gia Bảo, học sinh Trường THPT Tôn Thất Tùng chia sẻ:
“Bọn em muốn có một bộ ảnh thật đẹp để sau này nhìn lại, thấy tuổi trẻ của mình rực rỡ thế nào. Chụp kỷ yếu cũng là cách để cả lớp gắn kết hơn trong những ngày cuối.”

Cùng quan điểm, em Lê Nguyễn Thùy Khanh, học sinh Trường THPT Thanh Khê nói: “Có những khoảnh khắc rất tự nhiên, không diễn mà vẫn đẹp. Sau này xem lại chắc chắn sẽ rất xúc động".

Sự lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội đã vô tình biến kỷ yếu thành một cuộc “so kè mềm” giữa các lớp, các trường. Bộ ảnh càng độc đáo, càng hoành tráng càng dễ nhận được sự chú ý. Và áp lực ấy không dừng lại ở học sinh.

Em Đỗ Gia Như, học sinh Trường THPT Liên Chiểu, thẳng thắn:
“Có lớp chi rất nhiều tiền cho kỷ yếu, từ thuê trang phục đến quay flycam, dựng video. Lớp em cũng có áp lực vì sợ ‘không bằng người ta’, nhưng không phải bạn nào cũng có điều kiện.”

Thực tế, chi phí kỷ yếu hiện nay không còn ở mức vài trăm nghìn mỗi học sinh. Với những gói “trọn bộ”, con số có thể lên đến vài triệu đồng/người khi cộng đủ các khoản: ekip chuyên nghiệp, trang phục nhiều concept, make-up, di chuyển, ăn uống, hậu kỳ.

Đáng nói, khoản chi này xuất hiện đúng vào thời điểm nhạy cảm nhất của các gia đình có con cuối cấp - khi chi phí học thêm, ôn thi, lệ phí xét tuyển… đã chiếm phần lớn ngân sách.

Chị Đào Thị Thanh Bình, phụ huynh thế hệ 8X, chia sẻ: “Phụ huynh nhiều khi rất khó nói ‘không’, vì sợ con mình thiệt thòi. Nhưng cùng lúc phải lo tiền học thêm, tiền hồ sơ xét tuyển, rồi sinh hoạt hằng ngày… thì khoản kỷ yếu vài triệu đồng là không hề nhỏ".

Không chỉ dừng ở đó, nhiều khoản phát sinh “ẩn” tiếp tục đội chi phí lên cao: in photobook, quay video riêng, tổ chức tiệc chia tay, mua phụ kiện, trang điểm cá nhân… Khi cộng dồn, tổng chi phí có thể vượt xa dự tính ban đầu.

Hệ quả không chỉ là áp lực tài chính, mà còn là sự phân hóa trong chính tập thể lớp - nơi lẽ ra phải là không gian bình đẳng của ký ức.

So với một thời lưu bút, sự khác biệt không chỉ nằm ở hình thức, mà còn ở cách con người đối diện với ký ức.

Kỷ yếu lưu giữ thanh xuân, đừng để áp lực theo cùng.

Ngày trước, ký ức được lưu giữ bằng những cuốn sổ chuyền tay, vài dòng chữ viết vội nhưng chân thành. Không ánh sáng, không dàn dựng, không chi phí lớn - nhưng lại đọng lại rất lâu.

Ngày nay, ký ức được “đầu tư”, được “dàn dựng”, thậm chí được “tính toán chi phí”. Điều đó không sai, nhưng khi quá lệ thuộc vào hình thức, ký ức dễ trở nên mỏng đi về chiều sâu.

Một bộ ảnh có thể rất đẹp, nhưng nếu phía sau là áp lực tiền bạc, là sự so đo, là những gia đình phải gắng gượng chi trả, thì giá trị tinh thần của nó cũng phần nào bị xói mòn.

Để mùa chia tay không thêm áp lực

Để kỷ yếu không trở thành “gánh nặng mùa chia tay”, nhiều ý kiến cho rằng cần thiết lập lại cách tiếp cận từ sớm, thay vì để mỗi lớp tự xoay xở và dễ rơi vào vòng xoáy so sánh.

Trước hết, vai trò định hướng của nhà trường là rất quan trọng. Ngay từ đầu năm học, các trường có thể đưa ra khuyến nghị rõ ràng về việc tổ chức kỷ yếu theo hướng tiết kiệm, văn minh; đồng thời lồng ghép nội dung này trong các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ để học sinh nhận thức đúng giá trị của hoạt động.

Bên cạnh đó, cần xây dựng những “khung chi phí mềm” - tức là mức chi tham khảo phù hợp với điều kiện chung, tránh để phát sinh những khoản vượt kiểm soát.

Một số trường cũng có thể kết nối các đơn vị chụp ảnh uy tín với mức giá ưu đãi, hoặc hỗ trợ địa điểm chụp ngay trong khuôn viên, giảm đáng kể chi phí di chuyển, thuê bối cảnh.

Mọi quyết định về chi phí nên được bàn bạc công khai, tôn trọng điều kiện của từng học sinh. Những bạn có hoàn cảnh khó khăn cần được chia sẻ, hỗ trợ, thay vì trở thành “người đứng ngoài” trong chính ký ức tập thể.

Ở góc độ giáo dục, nhiều chuyên gia cũng cho rằng nên khuyến khích học sinh quay về với những giá trị giản dị: bộ ảnh chụp tại lớp học, sân trường, những góc quen thuộc gắn với kỷ niệm; hoặc tự tổ chức quay video, viết lưu bút, thực hiện các sản phẩm sáng tạo không tốn kém nhưng giàu cảm xúc.

Thầy Nguyễn Cửu Huy, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú chia sẻ: “Nhà trường không cấm học sinh chụp kỷ yếu, vì đây là nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng kỷ yếu trước hết là ký ức, không phải là cuộc thi hình thức. Các lớp cần cân nhắc mức chi phù hợp, tránh tạo áp lực cho phụ huynh và chính các em. Một bộ ảnh đẹp nhất là bộ ảnh mà tất cả học sinh đều có thể tham gia với tâm thế thoải mái”.

Theo thầy Huy, khi học sinh hiểu rằng giá trị của kỷ yếu nằm ở sự gắn kết và cảm xúc chân thật, các em sẽ tự điều chỉnh để lựa chọn cách làm phù hợp hơn. Và khi đó, ký ức không còn bị “định giá”, mà trở về đúng ý nghĩa vốn có: lưu giữ một thời thanh xuân trọn vẹn, nhẹ nhõm và công bằng cho tất cả.