Mưa trái mùa gây thiệt hại nặng cho người bán mai, hoa cảnh ngày Tết

Cơn mưa "rủi ro" giữa cao điểm mùa khô

Thông thường, tháng 2 âm lịch là thời điểm cao điểm của mùa khô tại TPHCM và các tỉnh Nam Bộ. Trời nắng gay gắt, độ ẩm thấp là điều kiện lý tưởng để những chậu mai vàng sau khi được vặt lá từ 7-12 ngày bắt đầu quá trình phân hóa mầm hoa, cho ra những nụ mai căng tràn nhựa sống. Thế nhưng năm nay, thời tiết lại diễn biến bất thường.

Mai vàng được bày bán dọc các con phố

Từ ngày 11/02, những cơn mưa trái mùa bắt đầu xuất hiện và kéo dài sang ngày 12/02. Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, nguyên nhân là do không khí lạnh tăng cường yếu kết hợp với nhiễu động gió Đông trên cao một hiện tượng thời tiết hy hữu giữa mùa khô. Với người dân thành thị, đó chỉ là cơn mưa bất tiện khiến đường phố ẩm ướt, việc đi lại khó khăn hơn đôi chút. Nhưng với những nhà vườn đang tập kết mai tại các điểm bán như công viên Gia Định, bến Bình Đông hay đặc biệt là khu vực đường Thành Thái, đó lại là "tai nạn nghề nghiệp" thực sự.

Những ai đã từng theo đuổi nghề trồng mai đều hiểu rằng, mai vàng là loài cây cực kỳ nhạy cảm với thời tiết, đặc biệt trong giai đoạn quyết định ra hoa. Khoảng 7-12 ngày sau khi vặt lá là thời điểm cây bắt đầu phân hóa mầm hoa lúc này cây cần nắng nhiều, khô ráo để nụ hoa phát triển đồng đều, cánh hoa dày và bền.

Cơn mưa trái mùa ngày 12/02 đến đúng vào thời điểm "nhạy cảm" này. Mưa lớn kéo dài khiến độ ẩm tăng cao đột biến, tạo điều kiện lý tưởng cho nấm bệnh phát triển. Hoa mai có thể bị thối nụ, rụng cánh non, hoặc tệ hơn là nở vội để rồi tàn lụi trước khi Giao thừa kịp gõ cửa. Chưa kể, những cơn gió mạnh kèm theo mưa có thể làm sứt cành, gãy nhánh những chậu mai có giá trị hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng với dáng thế được tạo tác công phu suốt nhiều năm.

Cơn mưa trái mùa làm hoa mai nở bung trước khi được bán đến tay người chơi hoa

Nhà mai Một Dũng (Củ Chi) có gian hàng tại địa chỉ 218A Thành Thái cho biết thiệt hại nặng nề, lên tới tiền tỷ đồng khiến nhiều người không khỏi giật mình. Để hình dung rõ hơn, chỉ riêng chi phí thuê mặt bằng tại khu vực này, một vị trí ngang 4m, dài 6m – đã lên đến hơn 13 triệu đồng, chưa kể các chi phí vận chuyển, nhân công, chăm sóc và giá trị vốn liếng của hàng nghìn chậu mai được đưa từ vườn lên phố.

Tôi hình dung, tại gian hàng 218A Thành Thái vốn là điểm bán mai uy tín, những ngày giáp Tết thường tấp nập khách ra vào lựa chọn những chậu mai ưng ý để chưng trong nhà ngày Tết. Vậy mà giờ đây, giữa dòng người hối hả mua sắm, chủ nhà vườn phải đứng nhìn "đứa con tinh thần" của mình hư hại sau cơn mưa. Có những chậu mai được chăm sóc suốt 2-3 năm mới có dáng đẹp, hoa sai, nay chỉ sau một đêm mất đi giá trị. Có những giao dịch đã chốt cọc với khách hàng giờ không thể bàn giao đúng hẹn, vừa mất uy tín, vừa phải đối mặt với những thỏa thuận đền bù.

Tác động dây chuyền đến cả hệ sinh thái

Thiệt hại này còn ảnh hưởng đến dòng chảy kinh tế của hàng trăm hộ gia đình liên quan: những người trồng mai đã bỏ công chăm sóc suốt cả năm, những người vận chuyển đã đưa mai từ vườn lên phố, những nhân công chăm sóc mai hàng ngày tại điểm bán, và cả những khách hàng đã đặt cọc mua mai với niềm tin sẽ có một chậu mai ưng ý để đón Tết.

Chậu mai đẹp được người dân mua về chưng trong những ngày Tết

Mỗi dịp Tết đến với những người làm nghề trồng mai không chỉ là niềm vui sum họp, mà còn là thời điểm thu hoạch sau cả năm trời lao động vất vả. Thiệt hại lần này khiến họ phải đối mặt với nỗi lo toan về những khoản nợ, những kế hoạch dang dở, và cả những dự định cho vụ mùa năm sau.

Câu chuyện về cơn mưa trái mùa và thiệt hại của nhà vườn mai một lần nữa gióng lên hồi chuông về những bất thường của thời tiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Hiện tượng mưa trái mùa ngay trong tháng 2, giữa cao điểm mùa khô, không chỉ là một sự cố hy hữu mà đang dần trở thành một quy luật mới mà người nông dân phải đối mặt.

Người trồng mai giờ đây không chỉ đối mặt với bài toán kỹ thuật chăm sóc cây truyền thống, mà còn phải tính đến những rủi ro khí hậu ngày càng khó lường. Họ cần những giải pháp ứng phó hiệu quả hơn: từ hệ thống che chắn chủ động bằng bạt, lưới, đến việc nghiên cứu và lựa chọn những giống mai có sức đề kháng tốt hơn với điều kiện thời tiết bất thường. Thậm chí, có thể tính đến phương án điều chỉnh lịch vặt lá để né tránh những thời điểm nhạy cảm dựa trên dự báo thời tiết dài hạn.

Về phía cơ quan chức năng, cần có những cảnh báo sớm và chính xác hơn, đặc biệt là các dự báo mang tính đặc thù cho nông nghiệp, để người dân kịp thời ứng phó. Những bản tin dự báo thời tiết thông thường chưa đủ, cần có những phân tích chuyên sâu về tác động đến cây trồng, vật nuôi trong từng giai đoạn sản xuất nhạy cảm.

Nhìn những chậu mai vàng đang gồng mình chống chọi với mưa gió, tôi chợt nghĩ, nghề trồng mai ở Sài Gòn không chỉ là nghề, mà còn là cái duyên, cái tình với cây, với hoa. Hơn thế, nó còn là sự gắn kết với văn hóa Tết cổ truyền của dân tộc khi mỗi gia đình đều mong muốn có một nhành mai vàng rực rỡ trong nhà để đón năm mới.

Mong rằng bà con nhà vườn sẽ sớm vượt qua khó khăn, gượng dậy sau cú sốc này. Dù thiệt hại là rất lớn nhưng với kinh nghiệm, với tình yêu nghề và sự sẻ chia của cộng đồng, chắc chắn họ sẽ đứng vững.

Tết Bính Ngọ năm nay, dù có thiệt hại thì những đóa mai vàng vẫn sẽ kịp nở rộ, mang đến một mùa xuân ấm áp và an lành cho mọi nhà. Bởi hơn ai hết, những người trồng mai hiểu rằng, cây mai không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là sứ giả của mùa xuân, là niềm tin vào một năm mới tốt lành đang đến rất gần.

P.V