Mức phạt tương xứng với lỗi, mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi

Ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả

Một nội dung đáng chú ý và được nhiều ĐBQH quan tâm cho ý kiến đối với dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) là đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân; từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực được đề xuất kéo dài lên 2 hoặc 3 năm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Hồ Long

Qua thảo luận, nhiều ĐBQH ghi nhận và đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã rất cầu thị, lắng nghe các ý kiến thảo luận tại tổ để tiếp thu tối đa, chỉnh lý quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, giao thông đường bộ giảm từ 3 năm xuống còn 2 năm.

Bày tỏ đồng tình với việc điều chỉnh mức phạt tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) cho rằng, việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết để bảo đảm tính răn đe, tương ứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng.

Song, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng nêu rõ, khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở ít nhất 3 yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt.

ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Bởi, trong nhiều trường hợp, điều xã hội cần không chỉ là thu được tiền phạt mà quan trọng hơn là khắc phục được hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm.

Mặt khác, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng lưu ý ranh giới giữa việc "tăng mức phạt để răn đe" và "tăng nhưng không thể thi hành”. Nếu quyết định xử phạt áp dụng số tiền quá lớn vượt quá khả năng chi trả của người vi phạm, mục tiêu quản lý Nhà nước sẽ không đạt được đồng thời tạo thêm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.

Phân biệt hành vi cố ý vi phạm để trục lợi với các sai sót không cố ý

Nhấn mạnh mức phạt phải đi đôi với khả năng thi hành, ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) nêu rõ, cần có sự phân biệt rõ ràng giữa hành vi cố ý vi phạm để trục lợi với các sai sót không cố ý; giữa hành vi gây hậu quả nghiêm trọng với các vi phạm thủ tục có thể khắc phục. Mức phạt cần được phân hóa theo các tiêu chí cụ thể, tránh việc áp dụng chung một mức tăng cho mọi lĩnh vực. Đối với các hành vi vi phạm nhằm thu lợi bất chính, đại biểu cho rằng, giải pháp căn bản là phải loại bỏ triệt để lợi ích kinh tế từ hành vi sai phạm.

ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị, cần buộc người vi phạm nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp, khắc phục hậu quả, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung mang tính triệt để như: đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng giấy phép khi có đủ căn cứ pháp luật. Đặc biệt, đối với các vi phạm nghiêm trọng về môi trường, an toàn thực phẩm, tài nguyên và khoáng sản, các biện pháp này sẽ có tác động trực tiếp trong việc ngăn ngừa tái phạm.

Bên cạnh đó, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Điều 24 và Điều 25 dự thảo Luật theo hướng nâng mức phạt tối đa ở những lĩnh vực có cơ sở thực tiễn rõ ràng; phân hóa mức phạt tương xứng với lỗi, mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế thu hồi lợi ích bất hợp pháp, khắc phục hậu quả và bảo đảm tính nghiêm minh trong thi hành quyết định xử phạt.

Từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, ĐBQH Lê Thị Song An (Tây Ninh) cho rằng, bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo, phạt tiền, cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.

ĐBQH Lê Thị Song An (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Đại biểu Lê Thị Song An dẫn ví dụ, như vụ việc Công an xã Phú Giáo tại TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức cho gần 20 thanh thiếu niên từ 13 - 16 tuổi có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ sau khi được tuyên truyền giáo dục. “Hoạt động này nhận được sự đồng tình ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn và giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh niên nhận thức về trách nhiệm của bản thân với cộng đồng, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật có thể xảy ra”, đại biểu Lê Thị Song An cho biết.

Qua trường hợp này có thể thấy, lao động phục vụ cộng đồng nếu được tổ chức phù hợp có thể mang lại hiệu quả giáo dục trực tiếp, giúp người vi phạm nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với xã hội.

Các ĐBQH dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Do đó, đại biểu Lê Thị Song An đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22 dự thảo Luật. Đồng thời, xây dựng các quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm việc áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất, mức độ vi phạm.