Mỹ cân nhắc trả tiền để người dân Greenland đồng ý sáp nhập
Theo bốn nguồn tin của Reuters, các quan chức Mỹ đã thảo luận về các khoản tiền chi trả một lần cho người Greenland nhằm thuyết phục họ tách khỏi Đan Mạch và có khả năng gia nhập Mỹ.
Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland ngày 20/3/2025. Ảnh: THX/TTXVN
Hai nguồn yêu cầu giấu tên cho biết dù mức tiền và cách thức chi trả chưa rõ ràng, nhưng các quan chức Mỹ, trong đó có trợ lý Nhà Trắng, đã bàn đến các con số từ 10.000 USD đến 100.000 USD cho mỗi người.
Thông tin trên cho thấy đây là một cách mà Mỹ có thể thực hiện để mua hòn đảo có khoảng 57.000 dân này, bất chấp việc giới chức tại Đan Mạch và Greenland khẳng định hòn đảo không phải để bán.
Chiến thuật này nằm trong số nhiều phương án mà Nhà Trắng đang xem xét để giành quyền kiểm soát Greenland, bao gồm khả năng sử dụng quân đội Mỹ.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này có nguy cơ bị nhìn nhận là quá nặng tính giao dịch, thậm chí hạ thấp một cộng đồng đã từ lâu tranh luận về độc lập của chính mình và sự phụ thuộc kinh tế vào Đan Mạch.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen viết trên Facebook ngày 4/1: “Thế là đủ… Không nên ảo tưởng về việc sáp nhập”. Bình luận trên được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa nói với phóng viên rằng Mỹ cần phải giành được hòn đảo này.
Các lãnh đạo tại Đan Mạch và trên khắp châu Âu đã phản ứng về những phát biểu gần đây của ông Trump và các quan chức Nhà Trắng khác về giành quyền kiểm soát Greenland, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ và Đan Mạch là thành viên NATO, bị ràng buộc bởi hiệp ước phòng thủ chung.
Ngày 6/1, Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch ra tuyên bố chung, khẳng định chỉ Greenland và Đan Mạch mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến quan hệ giữa hai bên.
Khi được hỏi về các cuộc thảo luận mua hòn đảo, bao gồm khả năng chi trả trực tiếp cho người Greenland, Nhà Trắng nhắc tới phát biểu của Thư ký báo chí Karoline Leavitt và Ngoại trưởng Marco Rubio. Tại cuộc họp báo, bà Leavitt thừa nhận ông Trump và các cố vấn an ninh quốc gia đang xem xét khả năng mua hòn đảo. Còn Ngoại trưởng Rubio thông báo tuần tới ông sẽ gặp người đồng cấp Đan Mạch tại Mỹ để thảo luận về Greenland.
Từ lâu, Tổng thống Trump lập luận rằng Mỹ cần giành quyền kiểm soát Greenland vì nhiều lý do. Gần đây nhất, ngày 4/1, Tổng thống Trump nhấn mạnh Mỹ cần đảo Greenland vì mục đích phòng thủ.
Trả lời phỏng vấn tạp chí The Atlantic, ông Trump nói rằng: "Chúng ta cần Greenland, chắc chắn là vậy. Chúng ta cần nó để phòng thủ”.
Ông Trump cũng nói với phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một ngày 4/1: “Chúng ta cần Greenland vì an ninh quốc gia và Đan Mạch sẽ không thể làm được điều đó. Vị trí này mang tính chiến lược rất lớn”.
Phản ứng về phát biểu của ông Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định Mỹ không có quyền sáp nhập Greenland, đồng thời kêu gọi Mỹ ngừng đe dọa đồng minh thân cận và người dân Greenland. Trong tuyên bố, bà Frederiksen kịch liệt bác bỏ ý tưởng Mỹ cần kiểm soát Greenland, nhấn mạnh nước này không có quyền kiểm soát bất kỳ khu vực nào trong số 3 khu vực của Vương quốc Đan Mạch gồm Đan Mạch, Greenland và Quần đảo Faroe.
Greenland nằm ở vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu vào thời điểm mà Mỹ, Trung Quốc và Nga đang ngày càng quan tâm đến Bắc Cực, nơi các tuyến đường biển đã mở ra do biến đổi khí hậu. Vị trí của Greenland cũng nằm trên tuyến đường ngắn nhất cho tên lửa giữa Nga và Mỹ.
Theo các nguồn thạo tin, dù các cuộc thảo luận nội bộ về cách giành quyền kiểm soát Greenland đã diễn ra trong đội ngũ trợ lý của ông Trump từ trước khi ông nhậm chức cách đây một năm, nhưng mức độ cấp bách đã gia tăng sau khi chính phủ của ông bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngày 3/1.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong một cuộc họp báo tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Một nguồn tin cho biết các trợ lý Nhà Trắng muốn tận dụng đà từ chiến dịch với ông Maduro để thúc đẩy các mục tiêu địa chính trị lâu nay khác của ông Trump.
Một nguồn khác cho biết các thảo luận nội bộ về việc chi trả một lần không hẳn là mới. Tuy nhiên, những cuộc bàn bạc này đã trở nên nghiêm túc hơn trong những ngày gần đây, khi tính đến các mức cao hơn. Phương án 100.000 USD/người, tương đương tổng chi gần 6 tỷ USD, đang được xem là khả thi.
Hiện chưa rõ nhiều chi tiết của các khoản chi này, như thời điểm và cách thức phân bổ nếu chính quyền Tổng thống Trump theo đuổi con đường đó. Hiện cũng chưa rõ chính xác người Greenland sẽ phải làm gì để đổi lại. Nhà Trắng cho biết can thiệp quân sự là khả năng có thể xảy ra, dù các quan chức cũng nói rằng Mỹ ưu tiên mua hòn đảo hoặc giành được bằng các biện pháp ngoại giao.
Trong số các khả năng mà đội ngũ trợ lý của ông Trump đưa ra, một quan chức Nhà Trắng nói rằng Mỹ có thể tìm cách ký một thỏa thuận với hòn đảo theo mô hình Hiệp định Liên kết Tự do (COFA).
Các chi tiết cụ thể của COFA khác nhau tùy bên ký kết và COFA vốn mới chỉ áp dụng với các quốc đảo nhỏ như Micronesia, Quần đảo Marshall và Palau. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ thường cung cấp nhiều dịch vụ thiết yếu như chuyển phát thư và bảo vệ quân sự. Đổi lại, quân đội Mỹ được hoạt động tự do tại các nước COFA và thương mại với Mỹ phần lớn được miễn thuế.
COFA trước đây chỉ ký với các quốc gia độc lập, vì vậy Greenland nhiều khả năng phải tách khỏi Đan Mạch để kế hoạch này tiến triển. Về lý thuyết, các khoản chi trả có thể được sử dụng để khuyến khích người Greenland bỏ phiếu ủng hộ độc lập, hoặc tham gia COFA sau một cuộc trưng cầu như vậy.
Các cuộc thăm dò cho thấy đa số áp đảo người Greenland muốn độc lập, nhưng lo ngại về chi phí kinh tế khi tách khỏi Đan Mạch cùng những vấn đề khác đã khiến phần lớn nghị sĩ Greenland chưa kêu gọi trưng cầu dân ý. Khảo sát cũng cho thấy đa số người Greenland, dù cởi mở với việc tách khỏi Đan Mạch, không muốn trở thành một phần của Mỹ.
