Mỹ chấp thuận bán 48 tiêm kích F-35 cho Ả-rập Xê-út giữa chiến sự gay cấn

Một tiêm kích F-35 Lightning II do hãng Lockheed Martin chế tạo. (Ảnh: Wikipedia)

Ả-rập Xê-út từ lâu đã tìm cách mua F-35, nhưng các quan chức Israel - hiện là quốc gia duy nhất ở Trung Đông vận hành loại máy bay này - bày tỏ lo ngại về việc bán F-35 cho Riyadh, dù Mỹ đang thúc đẩy Ả-rập Xê-út bình thường hóa quan hệ với Israel.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thương vụ này sẽ nâng cao khả năng của Ả-rập Xê-út trong việc ngăn chặn các mối đe dọa hiện tại và tương lai, củng cố năng lực phòng thủ lãnh thổ và tăng khả năng phối hợp tác chiến với lực lượng Mỹ.

Theo tuyên bố, thương vụ cũng sẽ bổ sung năng lực cho lực lượng không quân Ả-rập Xê-út, đồng thời tăng cường khả năng tự vệ trên không và tấn công các mục tiêu mặt đất.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã báo cáo với Quốc hội về thương vụ để được phê chuẩn. Washington chưa đưa ra thời gian cụ thể để bàn giao máy bay.

Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định, việc bán F-35 “sẽ không làm thay đổi cán cân quân sự trong khu vực”, phù hợp với chính sách lâu nay của Mỹ, rằng Israel phải duy trì ưu thế quân sự trước các đối thủ tiềm tàng trong khu vực.

Cho đến nay, Mỹ chỉ cho phép bán F-35 cho các đồng minh thân cận nhất, trong đó có một số quốc gia châu Âu thuộc NATO và Israel.

Năm 2019, Washington loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chương trình F-35 sau khi Ankara mua hệ thống phòng không của Nga, khiến Mỹ lo ngại Mátxcơva có thể tiếp cận công nghệ của loại máy bay này.

Mỹ cũng lo ngại nguy cơ lộ công nghệ F-35 với Trung Quốc. Trong tuần này, báo New York Times đưa tin các chuyên gia tình báo Mỹ đã cảnh báo khả năng Bắc Kinh có thể tiếp cận công nghệ F-35 thông qua quan hệ hợp tác với Riyadh.

Hạ nghị sĩ Mỹ Raja Krishnamoorthi - thành viên đảng Dân chủ trong Ủy ban Tình báo Hạ viện, phản đối thương vụ vì lý do này. Ông cho rằng thương vụ không nên được tiến hành khi cộng đồng tình báo Mỹ cảnh báo rằng công nghệ quân sự quan trọng nhất của nước này có thể rơi vào tầm tiếp cận của Trung Quốc.

Thương vụ F-35 là thương vụ mua vũ khí lớn mới nhất của Ả-rập Xê-út trong năm nay.

Đầu tháng 9, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo phê duyệt thương vụ bán hơn 10.000 quả bom trị giá 5 tỷ USD cho Riyadh, trong đó có những quả bom nặng khoảng 900 kg.

Trong tháng này, Washington cũng đã phê duyệt thương vụ trị giá 750 triệu USD bán 60 động cơ xe tăng cùng thiết bị liên quan cho Ả-rập Xê-út. Trước đó, vào tháng 7, Mỹ phê duyệt thỏa thuận trị giá 1,96 tỷ USD, cho phép Ả-rập Xê-út mua các bộ phận dẫn đường có khả năng biến tên lửa thành vũ khí chính xác.

Ả-rập Xê-út liên tục trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Iran kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh với Iran hồi tháng 2. Nước này cũng bị lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen tấn công.

Cuộc nội chiến Yemen đã lắng xuống trong nhiều năm, nhưng giao tranh giữa Houthi và chính phủ Yemen bùng phát trở lại vào tháng 7. Houthi sau đó tuyên bố phong tỏa hàng hải với Ả-rập Xê-út và tấn công các tàu của nước này trên Biển Đỏ.

Washington chưa trực tiếp tham chiến trong cuộc xung đột, nhưng một quan chức Mỹ cho biết lực lượng đặc nhiệm quân sự Mỹ đang hỗ trợ tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và công tác lập kế hoạch cho Ả-rập Xê-út.

Houthi và Ả-rập Xê-út vừa tiến hành các cuộc tấn công mới qua biên giới, trong bối cảnh giao tranh tại Yemen leo thang. Houthi cáo buộc Không quân Ả-rập Xê-út thực hiện hàng trăm cuộc không kích, trong khi Riyadh cho biết 1 người Yemen thiệt mạng do mảnh vỡ từ máy bay không người lái bị đánh chặn.

Giao tranh khiến hơn 100.000 người Yemen phải rời bỏ nhà cửa, một số tìm cách vượt eo biển Bab el-Mandeb bằng những chiếc thuyền nhỏ để sang Djibouti.