Mỹ chuẩn bị đưa tàu vũ trụ hạ cánh như máy bay, thay đổi cách vận chuyển hàng từ không gian

Tàu vũ trụ Dream Chaser trên đường băng. Ảnh: Sierra Space.

Công ty Sierra Space vừa nhận được một phê duyệt pháp lý quan trọng đối với tàu vũ trụ Dream Chaser, đưa phương tiện này tiến gần hơn tới chuyến bay quỹ đạo đầu tiên sau thời gian dài trì hoãn. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã cấp phép cho tàu thực hiện hành trình trở về từ quỹ đạo và hạ cánh tại Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg ở bang California.

Phê duyệt này tháo gỡ một nút thắt quan trọng trong quy trình vận hành Dream Chaser. Trong sứ mệnh đầu tiên, tàu sẽ được phóng từ bang Florida bằng tên lửa Vulcan Centaur của United Launch Alliance (ULA). Sau khi hoàn thành hành trình trên quỹ đạo, Dream Chaser sẽ đi xuyên qua khí quyển Trái đất rồi hạ cánh xuống một đường băng thông thường.

Vandenberg trở thành địa điểm hạ cánh chính

Ngày 9/11, FAA cấp giấy phép khai thác phương tiện bay cho Dream Chaser. Sierra Space xác nhận thông tin này vào ngày hôm sau. Giấy phép có hiệu lực 5 năm, cho phép tàu thực hiện tối đa 4 lần trở về khí quyển mỗi năm, với điều kiện cấu hình phương tiện và hồ sơ sứ mệnh không thay đổi.

Theo giấy phép mới, Vandenberg được xác định là địa điểm hạ cánh chính thức của Dream Chaser. Đây là sự thay đổi so với kế hoạch ban đầu của Sierra Space. Trong đợt đánh giá tác động môi trường năm 2024, công ty từng chọn đường băng từng phục vụ các tàu con thoi tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy làm địa điểm hạ cánh ưu tiên.

Khi đó, Vandenberg chỉ được xem là phương án dự phòng. Tuy nhiên, giấy phép mới nhất của FAA đã xác định căn cứ tại California là điểm hạ cánh của Dream Chaser.

Thỏa thuận này đồng thời giúp Sierra Space có được một đường băng được phê duyệt để phục vụ chuyến bay đầu tiên của tàu. Dù vậy, việc FAA cấp phép không đồng nghĩa với việc ngày phóng đã được ấn định. Thời điểm thực hiện sứ mệnh vẫn phụ thuộc vào khả năng cung ứng tên lửa Vulcan Centaur.

Tenacity đưa hàng hóa trở về Trái đất

Tenacity, chiếc tàu vũ trụ đầu tiên thuộc chương trình Dream Chaser, sở hữu thiết kế thân nâng kết hợp với cánh có thể gập lại. Cấu hình này cho phép phương tiện nằm gọn bên trong khoang chứa tải trọng của tên lửa Vulcan trong quá trình phóng.

Khi hoạt động trên quỹ đạo, tàu có khả năng vận chuyển khoảng 12.100 pound (5.489 kg) hàng hóa.

Theo đánh giá tác động môi trường của FAA, khả năng đưa hàng hóa trở về Trái đất của Tenacity đạt khoảng 4.080 pound (1.851 kg). Đây là năng lực đáng chú ý, giúp khắc phục một hạn chế của các tàu vận tải hàng hóa vũ trụ truyền thống.

Các tàu dạng khoang kín (capsule) thường trở về Trái đất bằng hệ thống dù, sau đó được thu hồi trên biển. Trong khi đó, Dream Chaser có thể hạ cánh trực tiếp xuống đường băng. Sierra Space cho biết hàng hóa bên trong tàu chỉ phải chịu gia tốc nhỏ hơn 1,5 lần trọng lực Trái đất trong suốt hành trình trở về.

Công ty cũng tuyên bố Dream Chaser có thể sử dụng những đường băng được thiết kế để tiếp nhận máy bay Boeing 737. Khả năng này có thể mang lại lợi thế cho việc vận chuyển các thí nghiệm khoa học và thiết bị nhạy cảm, vốn cần được xử lý cẩn thận ngay sau khi hạ cánh.

Sứ mệnh NASA chuyển hướng

Dream Chaser ban đầu được đưa vào chương trình vận tải tiếp tế thương mại của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) năm 2016. Khi đó, Sierra Space giành được hợp đồng phát triển tàu nhằm thực hiện các chuyến vận chuyển hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Tuy nhiên, những lần trì hoãn phát triển liên tiếp cùng các vấn đề liên quan đến hệ thống động lực đã khiến thời điểm ra mắt phương tiện bị đẩy lùi nhiều lần. Đến tháng 9/2025, NASA và Sierra Space quyết định điều chỉnh thỏa thuận hợp tác.

Theo kế hoạch sửa đổi, yêu cầu kết nối với trạm ISS được loại bỏ khỏi chuyến bay trình diễn ban đầu của Dream Chaser. Thay vào đó, Tenacity sẽ thực hiện một sứ mệnh độc lập trên quỹ đạo, không kết nối với trạm vũ trụ.

NASA vẫn có thể đặt mua các sứ mệnh tiếp tế trong tương lai nếu chuyến bay trình diễn đạt kết quả thành công. Bên cạnh đó, Sierra Space cũng đã thu hút được khách hàng trong lĩnh vực an ninh quốc gia và thương mại tham gia chuyến bay đầu tiên.

Tháng 9 vừa qua, công ty xác nhận những khách hàng này sẽ đóng góp các tải trọng cùng với hàng hóa của NASA. Tuy nhiên, Sierra Space chưa tiết lộ danh tính các khách hàng cũng như thiết bị cụ thể dự kiến được đưa lên quỹ đạo.

Trước đó, Sierra Space đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Tiến độ này được công ty gắn với khả năng sẵn sàng của tên lửa Vulcan Centaur. Khi năm 2026 đang dần khép lại, thời điểm phóng Dream Chaser vẫn chưa chắc chắn.

Việc được FAA cấp phép đã giúp Dream Chaser vượt qua thêm một rào cản pháp lý. Tuy nhiên, Tenacity vẫn cần có tên lửa phóng phù hợp và hoàn tất những khâu chuẩn bị còn lại trước khi khả năng trở về Trái đất bằng đường băng trở thành hiện thực.