Mỹ công bố giai đoạn 2 của thỏa thuận ngừng bắn Gaza với vô vàn thách thức

Việc chuyển trọng tâm tại Gaza từ lệnh ngừng bắn sang giải giáp quân sự, áp dụng quản trị kỹ trị và tiến hành tái thiết được cho là sẽ đối mặt với nhiều thách thức hơn so với giai đoạn 1.

Gaza hoang tàn do chiến tranh. Ảnh: Reuters.

Đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, Steve Witkoff, cho biết giai đoạn thứ hai sẽ "thiết lập một chính quyền chuyển tiếp kỹ trị Palestine ở Gaza" gồm 15 thành viên do ông Ali Shaath, cựu thứ trưởng trong Chính quyền Palestine, lãnh đạo. Theo kế hoạch của Tổng thống Trump, Cơ quan kỹ trị Palestine sẽ được giám sát bởi "Hội đồng Hòa bình" quốc tế, cơ quan có nhiệm vụ quản lý Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp, do chính Tổng thống Donald Trump làm Chủ tịch. Cơ quan này dự kiến sẽ do các nhà ngoại giao quốc tế và chính trị gia Bulgaria Nickolay Mladenov trực tiếp điều phối tại thực địa. Hội đồng Hòa bình cũng dự kiến có cuộc họp đầu tiên vào tuần tới bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết sẽ tham gia Hội đồng hòa bình gồm nhiều nhà lãnh đạo thế giới để tạm thời điều hành Gaza.

Từ Bờ Tây, Chính quyền Palestine hoan nghênh nỗ lực của Mỹ trong việc thúc đẩy giai đoạn 2 của Thỏa thuận Gaza, khẳng định các thể chế ở Gaza nên được liên kết với các thể chế do Chính quyền Palestine điều hành ở Bờ Tây và "duy trì nguyên tắc một hệ thống, một luật lệ và một vũ khí hợp pháp”.

Tuy nhiên, việc thực thi giai đoạn 2 được cho là khó khăn gấp bội so với giai đoạn 1 vốn đã rất mong manh và nhiều vướng mắc chưa thể dàn xếp.

Thứ nhất, Hamas - lực lượng đã tập hợp lại kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh bị vi phạm, sẽ bị giải giáp như thế nào theo yêu cầu của kế hoạch? Hai bên Israel và Hamas vẫn cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn. Israel oanh tạc Gaza đã giảm bớt nhưng chưa chấm dứt. Khoảng 450 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu và Israel vẫn trì hoãn việc mở lại cửa khẩu biên giới Rafah của Gaza với Ai Cập.

Các cuộc thảo luận ở Cairo, Ai Cập về giai đoạn thứ hai cũng tập trung vào việc mở lại cửa khẩu Rafah cũng như tăng cường lượng hàng hóa và viện trợ vào Gaza.

Đại diện cấp cao về an ninh và chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nhấn mạnh, mọi tiến trình an ninh hay chính trị đều phải do người Palestine lãnh đạo, và ưu tiên hiện nay là cải thiện tình hình nhân đạo cho Gaza: “Tại Gaza, tình hình vô cùng nghiêm trọng. Tuy nhiên, Hamas vẫn từ chối giải giáp vũ khí. Họ cản trở tiến trình sang giai đoạn tiếp theo của kế hoạch hòa bình. Đồng thời, Israel cũng đang hạn chế các tổ chức phi chính phủ quốc tế, điều này gây nguy hiểm nghiêm trọng cho việc tiếp cận viện trợ nhân đạo. Nếu không có các tổ chức phi chính phủ, viện trợ sẽ không thể đạt được quy mô cần thiết ở Gaza. Không có lý do gì để tình hình nhân đạo ở Gaza lại xấu đi đến mức hiện nay”.

Điểm quan trọng khác là việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình vẫn chưa được thống nhất. Israel tuyên bố chỉ tiếp tục rút quân khỏi Gaza, theo tiến độ Hamas giải trừ quân bị, nhưng Hamas đã tuyên bố sẽ chỉ từ bỏ vũ khí khi nào có một nhà nước Palestine độc lập.

Bất chấp việc triển kế hoạch còn mơ hồ, ông Ali Shaath, người được đề cử đứng đầu cơ quan kỹ trị Palestine cho biết cơ quan này sẽ tập trung trước tiên vào việc cung cấp cứu trợ khẩn cấp cho Gaza, bao gồm việc cung cấp nhà ở cho người Palestine di tản đang sống trong những lều tạm bợ giữa đống đổ nát. Theo một báo cáo năm 2024 của Liên hợp quốc, việc xây dựng lại những ngôi nhà bị tàn phá ở Gaza sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2040, thậm chí là nhiều thập kỷ. Liên hợp quốc ước tính công cuộc tái thiết sẽ tiêu tốn hơn 50 tỷ USD.

Trần Nga/VOV1