Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký thỏa thuận an ninh tại Bắc Cực

Mở rộng hiện diện quân sự

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen ngày 22/9 ký thỏa thuận an ninh ba bên bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Văn kiện sửa đổi, bổ sung thỏa thuận quốc phòng Mỹ - Đan Mạch năm 1951, tạo cơ sở cho việc Mỹ tăng cường hoạt động quân sự và khả năng tiếp cận các cơ sở tại Greenland.

Theo nội dung được công bố, Mỹ có thể triển khai các biện pháp nhằm tăng cường an ninh cho Greenland, khu vực Bắc Đại Tây Dương và lục địa Mỹ. Văn kiện cũng cho phép xem xét triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome tại Greenland, đồng thời bổ sung Narsarsuaq ở phía nam và Mestersvig ở phía đông vào các địa điểm có thể được sử dụng cho mục đích quân sự của Mỹ. Hiện Mỹ đang duy trì Căn cứ Không gian Pituffik ở phía tây bắc Greenland.

Trước lễ ký, Tổng thống Donald Trump cho biết thỏa thuận sẽ giúp Mỹ duy trì vai trò lâu dài trong vấn đề an ninh tại Greenland và hạn chế khả năng các quốc gia khác thiết lập hiện diện quân sự hoặc thực hiện những khoản đầu tư nhạy cảm tại đây nếu không có sự chấp thuận của Mỹ. Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Washington trước đó nhiều lần đề cập tới việc tăng cường kiểm soát đối với Greenland.

Tuy nhiên, thỏa thuận này không có nghĩa sẽ chuyển giao Greenland cho Mỹ. Greenland hiện là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch. Văn kiện tiếp tục được xây dựng trên cơ sở khuôn khổ chủ quyền hiện hành, trong khi các nhà lãnh đạo Đan Mạch và Greenland nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân Greenland.

Greenland nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, có diện tích khoảng 2,17 triệu km² và dân số khoảng 57.000 người. Vị trí địa lý, cùng các nguồn tài nguyên khoáng sản được xác định tại khu vực này, khiến Greenland được chú ý trong các vấn đề an ninh và kinh tế ở Bắc Cực. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng duy trì nhiều cơ sở quân sự tại Greenland. Hiện diện quân sự của Mỹ sau đó được thu hẹp, với Căn cứ Không gian Pituffik là cơ sở chính còn hoạt động.

Hợp tác an ninh và các bước tiếp theo

Thỏa thuận được ký sau một thời gian Mỹ, Đan Mạch và Greenland thảo luận về vai trò của Mỹ tại Greenland. Washington cho rằng việc tăng cường năng lực phòng thủ tại khu vực này có liên quan đến những thay đổi về môi trường an ninh ở Bắc Cực. Thêm vào đó, Đan Mạch và Greenland cũng nhấn mạnh vai trò của NATO trong bảo đảm an ninh khu vực.

Thủ tướng Frederiksen cho rằng thỏa thuận thể hiện tầm quan trọng của hợp tác trong NATO và quyền tự quyết của Greenland. Trong khi đó, Thủ tướng Nielsen cũng nhấn mạnh vai trò của liên minh tại Bắc Cực. Những tuyên bố này cho thấy các bên tập trung đưa hoạt động an ninh tại Greenland vào khuôn khổ hợp tác giữa các đồng minh NATO.

Văn kiện cũng đề cập đến hoạt động đầu tư tại Greenland. Theo thỏa thuận, Đan Mạch và Greenland có thể áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế việc các quốc gia và nhà đầu tư ngoài NATO và Liên minh châu Âu kiểm soát hoặc có ảnh hưởng đáng kể đối với một số lĩnh vực đặc biệt, trong đó có cơ sở hạ tầng và tài nguyên.

Thỏa thuận không quy định thời hạn chấm dứt và cho phép Mỹ tiếp cận rộng hơn đối với các khu vực được quy định trong văn kiện. Nếu Greenland trong tương lai trở thành một quốc gia độc lập thông qua quá trình thực hiện quyền tự quyết, văn kiện cũng quy định một số điều kiện liên quan đến việc duy trì các cam kết an ninh và tư cách thành viên NATO.

Tuy nhiên, thỏa thuận chưa có hiệu lực ngay sau lễ ký. Văn kiện cần được Đan Mạch và Greenland hoàn tất các thủ tục phê chuẩn theo quy định. Quá trình này sẽ quyết định thời điểm các nội dung về cơ sở quân sự, tiếp cận lãnh thổ và hợp tác an ninh được triển khai trên thực tế.