Mỹ đặt hàng thêm bom xuyên boong-ke GBU-57 sau chiến dịch ném bom cơ sở hạt nhân Iran

Ngày 13/2/2026, Không quân Mỹ thông báo đã trao một hợp đồng độc quyền cho Boeing để sản xuất thêm bom xuyên boong-ke dẫn đường trọng lượng lớn loại GBU-57 nhằm bổ sung vào kho vũ khí sau khi một số lượng lớn vũ khí này đã được tiêu hao trong chiến dịch tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran hồi năm 2025.

Hợp đồng được công bố trong một tài liệu giải trình mà Không quân Mỹ cho biết việc lựa chọn Boeing là cần thiết để tránh “chậm trễ không thể chấp nhận” ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng không quân.

Hoạt động tấn công xảy ra trong Chiến dịch Búa Đêm vào ngày 21/6/2025, khi Không quân Mỹ sử dụng nhiều máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit để ném bom vào ba mục tiêu hạt nhân của Iran, gồm Nhà máy làm giàu uranium Fordow, Trung tâm hạt nhân Natanz và Trung tâm công nghệ hạt nhân Isfahan

. Trong trận này, các máy bay B-2 đã thả tổng cộng khoảng 14 quả bom GBU-57 MOP, với mục tiêu xuyên thủng các công trình ngầm kiên cố và gây sát thương tới các mạng lưới bên trong hầm.

GBU-57 Massive Ordnance Penetrator là loại bom phá boong-ke dẫn đường chính xác, trọng lượng 30.000 pound (tương đương khoảng 13 tấn), được thiết kế để tấn công các mục tiêu chịu lực rất cao nằm sâu dưới lòng đất hoặc dưới bê tông cốt thép.

Bom này do Boeing chế tạo và chỉ có thể được mang trên các máy bay ném bom tàng hình như B-2 Spirit do kích thước và khối lượng lớn.

Vỏ bom được làm từ thép cường độ cao, cho phép nó duy trì cấu trúc khi xuyên qua nhiều lớp đất đá hoặc bê tông trước khi kích nổ tại độ sâu định sẵn nhờ hệ thống điều khiển kết hợp GPS và quán tính.

Không quân Mỹ mô tả GBU-57 là một trong những loại vũ khí phi hạt nhân mạnh nhất trong kho vũ khí của mình, chuyên dùng để phá hủy các cơ sở hầm ngầm, boong-ke kiên cố hoặc công trình chiến lược quan trọng.

Khả năng xuyên phá phụ thuộc vào động năng và cấu trúc vỏ bom, thường đạt tới hàng chục mét qua đất đá hoặc bê tông tùy theo điều kiện địa chất và góc tiếp xúc.

Việc ký hợp đồng bổ sung này xảy ra trong bối cảnh Mỹ nhìn nhận kho vũ khí xuyên boong-ke đã bị sử dụng đáng kể trong chiến dịch 2025 và cần được bổ sung nhanh để duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Theo các tài liệu được công bố, hợp đồng tập trung mua các bộ “tail kits” dẫn đường và các linh kiện hoàn chỉnh cho bom GBU-57, với hình thức mua sắm độc quyền nhằm giảm thời gian chờ đợi. Bộ phận vũ khí dự kiến được giao từ tháng 1/2028 trở đi.

Chiến lược này phản ánh ưu tiên của Không quân Mỹ trong việc duy trì khả năng tấn công sâu vào các mục tiêu kiên cố trong kịch bản xung đột tương lai.

Các hệ thống phi hạt nhân xuyên boong-ke như GBU-57 được xem là công cụ quan trọng để đối phó với các cơ sở chứa vũ khí hủy diệt lớn, kho đạn được che giấu, hoặc các trung tâm chỉ huy kiên cố dưới lòng đất.

Quyết định bổ sung kho đạn cho thấy lực lượng không quân coi việc duy trì lượng dự trữ các vũ khí này là yếu tố chủ chốt trong các kế hoạch chiến tranh chiến lược.

Tuy nhiên, GBU-57 cũng từng được đánh giá là có giới hạn nhất định trong thực tế chiến đấu. Một số phân tích cho rằng các cơ sở hạt nhân được xây dựng sâu dưới lòng đất với kết cấu gia cố phức tạp có thể không hoàn toàn bị vô hiệu hóa bằng một loại bom xuyên boong-ke thông thường.

Các chuyên gia quân sự đã chỉ ra rằng thiết kế bom như GBU-57 có thể “loại bỏ lớp vỏ bảo vệ” của công trình, nhưng việc phá hủy triệt để cấu trúc nội bộ vẫn còn tùy thuộc vào độ sâu và vật liệu xây dựng của mục tiêu.

Ngoài việc bổ sung loại bom hiện có, Không quân Mỹ và các nhà thầu quốc phòng cũng đang theo dõi các dự án phát triển các biến thể mới hoặc bom xuyên boong-ke thế hệ tiếp theo, nhằm khắc phục những giới hạn của GBU-57 như trọng lượng nặng, khả năng mang theo hạn chế và phụ thuộc vào một số loại máy bay nhất định.

Trước đó, các hợp đồng đã được trao cho các công ty như Applied Research Associates để thiết kế mẫu bom xuyên phá thế hệ mới, nhẹ hơn nhưng vẫn giữ khả năng xuyên sâu vào mục tiêu kiên cố.

Về mặt chiến lược, việc bổ sung kho đạn và phát triển các công nghệ xuyên boong-ke cho thấy Mỹ vẫn duy trì ưu tiên trong việc sở hữu các công cụ tấn công chiến lược sâu bên trong lãnh thổ đối phương hoặc các khu vực có phòng thủ phức tạp.

Những vũ khí kiểu này thường là phần quan trọng trong các kế hoạch tác chiến toàn cầu, nhất là khi các đối thủ tiềm năng đầu tư vào hệ thống hầm ngầm và công trình chiến lược phủ kín.

Việt Hùng