Mỹ đe dọa mở rộng không kích, áp lệnh trừng phạt dầu mỏ

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Washington, D.C. Ảnh: AA/TTXVN phát

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 14/7, Tổng thống Trump cảnh báo nếu Tehran không chấp nhận đàm phán, Mỹ sẽ mở rộng các cuộc tấn công từ tuần tới nhằm vào các nhà máy điện và cây cầu trên khắp Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định các cuộc không kích sẽ tiếp diễn "cho đến khi tôi cho là đủ".

Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh quân đội Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 14/7 thông báo đã hoàn tất thêm một đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran dọc khu vực ven biển phía Nam và gần eo biển Hormuz.

Phóng viên TTXVN tại Mỹ dẫn tuyên bố của CENTCOM cho biết, chiến dịch kết thúc vào khoảng 22h15 ngày 14/7 theo giờ miền Đông nước Mỹ (9h15 phút ngày 15/7 theo giờ Hà Nội), kéo dài khoảng 5 giờ với sự tham gia của máy bay chiến đấu, thiết bị bay không người lái (UAV) và các tàu chiến Mỹ.

Lực lượng Mỹ đã sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác để tấn công các hệ thống phòng thủ bờ biển, trận địa tên lửa, cơ sở triển khai UAV và các năng lực tác chiến trên biển của Iran nhằm tiếp tục làm suy giảm khả năng của Tehran trong việc tấn công tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Theo CENTCOM, các mục tiêu bị tấn công nằm tại nhiều địa điểm dọc bờ biển Iran, trong đó có Bushehr, Bandar Abbas, Jask, Konarak, Chabahar và đảo Abu Musa - những khu vực được xem là có vai trò quan trọng trong mạng lưới phòng thủ và kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Đợt không kích diễn ra cùng ngày Mỹ chính thức tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các tàu thuyền đi đến hoặc rời các cảng của Iran. Theo thông báo trước đó của CENTCOM, biện pháp này có hiệu lực từ 16h (giờ miền Đông) ngày 14/7 và nhằm gây sức ép buộc Tehran chấm dứt các hành động bị Washington cáo buộc là đe dọa tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Đáp lại, IRGC ngày 15/7 tuyên bố eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cho đến khi Mỹ chấm dứt "các hành động gây hấn". Lực lượng này cũng cảnh báo các tuyến xuất khẩu dầu khí khác trong khu vực có thể trở thành mục tiêu nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Trong diễn biến khác, Bộ Tài chính Mỹ ngày 14/7 thông báo mở rộng các biện pháp trừng phạt nhằm vào ngành dầu mỏ Iran, tập trung vào mạng lưới kinh doanh dầu mỏ do doanh nhân Mohammad Hossein Shamkhani điều hành.

Theo đó, hơn 50 cá nhân, tổ chức và tàu thuyền bị đưa vào danh sách trừng phạt mới với cáo buộc hỗ trợ Iran thu lợi từ hoạt động xuất khẩu dầu. Bộ Tài chính Mỹ cho biết, tổng cộng hơn 200 cá nhân, tổ chức và tàu thuyền liên quan đến mạng lưới này hiện đã bị Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt.

Trong khi đó, Quốc hội Iran cũng gia tăng sức ép đối với Mỹ. Hơn 180 nghị sĩ đã ký tuyên bố chung kêu gọi chính phủ có lập trường cứng rắn trước động thái của Mỹ tuyên bố chấm dứt bản ghi nhớ (MoU) hòa bình do hai nước ký kết trước đó. Các nghị sĩ đề nghị thành lập một ủy ban đặc biệt để rà soát toàn bộ các vấn đề liên quan đến tiến trình đàm phán cũng như các thỏa thuận đã ký với Mỹ.

Bên cạnh đó, Quốc hội Iran khẳng định, sẽ ưu tiên thúc đẩy việc nâng cấp và chuyển đổi học thuyết quốc phòng, xem xét ban hành các đạo luật nhằm tăng cường chủ quyền và quyền quản lý của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Tình hình an ninh tại Hormuz cũng diễn biến phức tạp hơn sau các vụ tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE). Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hai vụ tấn công đã khiến 2 thuyền viên thiệt mạng và 14 người khác bị thương.

Công ty ADNOC Logistics & Services xác nhận hai tàu chở dầu do doanh nghiệp này vận hành đã trúng đạn khi di chuyển qua eo biển Hormuz. Trong khi đó, IRGC tuyên bố hai siêu tàu chở dầu này đã bị bắn trúng sau khi "phớt lờ nhiều lần cảnh báo" và bị "Mỹ kích động".

IMO phản đối các vụ tấn công, bày tỏ đặc biệt quan ngại trước những thiệt hại về người và nguy cơ leo thang xung đột. Tổ chức này kêu gọi các bên kiềm chế, nối lại đối thoại và bảo đảm an toàn cho các thuyền viên cũng như quyền tự do hàng hải.

Theo thống kê của IMO, kể từ khi xung đột Mỹ-Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, đã có 56 vụ tấn công được xác nhận nhằm vào tàu thuyền trong và xung quanh eo biển Hormuz, khiến ít nhất 17 thuyền viên thiệt mạng.