Mỹ khởi động mùa bầu cử sơ bộ 2026 trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông

Mùa bầu cử sơ bộ năm 2026 tại Mỹ đã chính thức khởi động ngày 3/3 với các cuộc bỏ phiếu đầu tiên tại Texas, Bắc Carolina và Arkansas, mở màn cho quá trình lựa chọn ứng viên của hai đảng Dân chủ và Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tuy nhiên, không giống những mùa bầu cử thông thường, chiến dịch năm nay bắt đầu trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran, châm ngòi cho một cuộc xung đột khu vực đang lan rộng khắp Trung Đông.

Một điểm bỏ phiếu trong cuộc bầu cử sơ bộ cấp tiểu bang ở Cary, Bắc Carolina, Mỹ. Ảnh Reuters.

Chiến tranh nước ngoài và chính trị nội địa

Cuộc xung đột với Iran nhanh chóng trở thành phép thử chính trị đối với Tổng thống Donald Trump và khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” mà ông theo đuổi. Trong khi đảng Cộng hòa nỗ lực bảo vệ quyết định sử dụng sức mạnh quân sự, nhiều ứng viên Dân chủ tận dụng cơ hội để cảnh báo về nguy cơ Mỹ sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài.

Dù vậy, chiến tranh không hoàn toàn làm thay đổi trục chính của cuộc tranh luận chính trị. Những vấn đề quen thuộc như chi phí sinh hoạt, nhập cư, trí tuệ nhân tạo, nhà ở, chăm sóc y tế và các quyền dân sự dưới thời chính quyền Trump vẫn tiếp tục chi phối các chiến dịch vận động.

Kết quả các cuộc bầu cử sơ bộ trong tuần này được xem như thước đo ban đầu về tâm lý cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ – thời điểm sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa có tiếp tục giữ được thế đa số mong manh tại cả Thượng viện và Hạ viện hay không.

Texas – chiến trường tâm điểm

Tâm điểm chú ý đổ dồn về bang Texas, nơi đảng Dân chủ đã nhiều năm tìm cách phá vỡ thế thống trị của đảng Cộng hòa nhưng chưa giành được bất kỳ chức vụ cấp bang nào kể từ năm 1994.

Một trong những cuộc đua đáng chú ý nhất là khả năng đối đầu giữa ứng viên Dân chủ James Talarico và Tổng chưởng lý bang Texas Ken Paxton của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện.

Sau các cuộc tấn công nhằm vào Iran, ông Talarico đăng thông điệp ngắn gọn: “Không nên thêm những cuộc chiến kéo dài bất tận”, ám chỉ cam kết tranh cử trước đây của chính ông Trump. Tuy nhiên, ông tránh đi sâu vào tranh cãi về chiến tranh, chỉ nhắc tới những binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát.

Ngược lại, đối thủ của ông trong vòng sơ bộ Dân chủ, nữ nghị sĩ Jasmine Crockett, chọn cách tiếp cận trực diện hơn. Với phong cách chính trị mạnh mẽ, bà cáo buộc Tổng thống Trump đã hành động “phi pháp” và cảnh báo rằng người dân Mỹ sẽ phải gánh chịu hậu quả từ cuộc xung đột.

Ở phía đảng Cộng hòa, ông Ken Paxton – người được xem là đồng minh thân cận của ông Trump – bảo vệ quyết định tấn công Iran nhưng đồng thời cố gắng trấn an các cử tri thuộc phong trào “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” vốn có xu hướng hoài nghi đối với các cuộc chiến ở nước ngoài. Ông khẳng định Tổng thống Trump muốn sớm kết thúc xung đột.

Thượng nghị sĩ John Cornyn cũng ủng hộ lập luận của Nhà Trắng rằng chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran là mối đe dọa cấp bách đối với Mỹ, dù bằng chứng cụ thể vẫn còn hạn chế.

Ông Cornyn thừa nhận rằng khởi động một cuộc chiến có thể dễ dàng hơn nhiều so với việc kết thúc nó – một nhận định phản ánh sự dè dặt của một bộ phận trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Bắc Carolina và cuộc tranh luận về hướng đi của đảng

Trong khi đó, tại Bắc Carolina, cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ lại phản ánh một cuộc tranh luận sâu sắc hơn về định hướng của đảng. Ứng viên Nida Allam liên kết cuộc chiến tại Iran với sự ủng hộ tài chính mà đối thủ của bà – nghị sĩ Valerie Foushee – nhận được từ các nhà thầu quốc phòng, các nhóm vận động liên quan đến trí tuệ nhân tạo và tổ chức vận động hành lang ủng hộ Israel.

Trong chiến dịch quảng bá mới, bà Allam gợi lại vụ ném bom một trường học nữ sinh tại thành phố Minab của Iran khiến ít nhất 165 người thiệt mạng, tự mô tả mình là một “nhà lãnh đạo vì hòa bình không thỏa hiệp”.

Bà Foushee, trong khi đó, đã công khai ủng hộ một dự luật nhằm hạn chế quyền của tổng thống trong việc tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, cáo buộc ông Trump vi phạm hiến pháp và đẩy Mỹ vào nguy cơ của một cuộc chiến không có mục tiêu rõ ràng.

Bầu cử sơ bộ của Mỹ diễn ra trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông diễn ra căng thẳng. Ảnh minh họa Reuters.

Cuộc đua Thượng viện và những tín hiệu đầu tiên

Bang Bắc Carolina cũng chứng kiến cuộc đua giành chiếc ghế Thượng viện mà nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis sắp từ nhiệm để lại. Cựu Thống đốc Roy Cooper được xem là ứng viên sáng giá nhất của đảng Dân chủ, khi ông cảnh báo về nguy cơ “một cuộc chiến tốn kém và kéo dài khiến binh sĩ Mỹ gặp nguy hiểm”.

Ở phía đảng Cộng hòa, cựu Chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa Michael Whatley – người được ông Trump ủng hộ – được dự đoán sẽ giành chiến thắng trong vòng sơ bộ.

Một làn sóng cử tri Dân chủ tham gia bỏ phiếu mạnh mẽ trong các cuộc bầu cử sơ bộ ngày 3/3 có thể là dấu hiệu cho thấy đảng này đang lấy lại động lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Lịch sử chính trị Mỹ cho thấy đảng đối lập với tổng thống thường có lợi thế trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Các cuộc thăm dò gần đây cũng cho thấy nhiều cử tri lo ngại về chính sách nhập cư, tình hình kinh tế và các chiến dịch quân sự của ông Trump tại Venezuela cũng như Iran.

Nhìn tổng thể, mùa bầu cử sơ bộ năm 2026 bắt đầu trong một bối cảnh bất ổn hiếm thấy. Chiến tranh ở Trung Đông không chỉ đặt ra những câu hỏi về chính sách đối ngoại của Mỹ, mà còn trở thành một phần trong cuộc tranh luận rộng lớn hơn về vai trò của nước Mỹ trên thế giới, chi phí của các cuộc chiến và những ưu tiên trong nước.

Kết quả của những cuộc bỏ phiếu đầu tiên tại Texas và Bắc Carolina sẽ không quyết định ngay cục diện chính trị, nhưng chúng có thể cung cấp những tín hiệu quan trọng: liệu cử tri Mỹ muốn tiếp tục con đường chính sách của ông Trump, hay đang tìm kiếm một hướng đi khác khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang dần tới gần.

Tiến Minh