Mỹ không kích đảo Qeshm, Iran cảnh báo mở rộng mục tiêu trả đũa

Mỹ - Iran còn xa một thoả thuận

Iran và Mỹ vẫn còn cách xa một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, bất chấp những nỗ lực ngoại giao đang được đẩy mạnh. Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm thứ Ba (3/11) rằng các bên trung gian đang tìm cách thu hẹp bất đồng giữa Tehran và Washington, trong bối cảnh lo ngại xung đột có thể bùng phát trở lại sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Đêm 2/11, Mỹ tiến hành các cuộc không kích mà Washington mô tả là mang tính "phòng thủ" nhằm vào đảo Qeshm của Iran. Một quan chức Mỹ cho biết mục tiêu là các hệ thống tên lửa đất đối không được sử dụng để tấn công các mục tiêu của Mỹ. Một quan chức khác nhận định chiến dịch có quy mô hạn chế, chưa phải dấu hiệu cho thấy Washington nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, Qatar đang tăng cường vai trò trung gian hòa giải. Các nhà trung gian nước này đã đến Tehran tối 2/11 để thảo luận về dự thảo thỏa thuận Mỹ - Iran, được xây dựng sau tám ngày đàm phán.

"Một số nhà trung gian đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa Tehran và Washington", một quan chức cấp cao Iran cho biết.

Một thành viên của IRGC tại trung tâm huấn luyện quân sự ở Quảng trường Tajrish, Tehran, Iran.

Tuy nhiên, Tehran nhấn mạnh Mỹ phải đáp ứng các điều kiện của Iran nếu muốn eo biển Hormuz được mở cửa trở lại. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, đóng vai trò quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Ngày 3/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari cho biết cả Mỹ và Iran vẫn cam kết với tiến trình hòa giải, đồng thời đang xem xét những đề xuất do các bên trung gian đưa ra. Dù phái đoàn Qatar đã trở về Doha, các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục.

Ông al-Ansari cho biết các quốc gia trong khu vực đang phối hợp nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang căng thẳng, đồng thời bày tỏ hy vọng có thể đạt được thỏa thuận để mở đường cho những cuộc đàm phán tiếp theo.

Một quan chức Iran khẳng định đàm phán hạt nhân chỉ có thể bắt đầu sau khi các điều kiện của Tehran được đáp ứng. Iran cũng sẽ không chấp nhận những yêu cầu mà nước này cho là quá mức từ Washington, đồng thời cảnh báo đáp trả mạnh mẽ các cuộc tấn công của Mỹ trên phạm vi khu vực và toàn cầu.

Trong khi đó, giá dầu tăng khoảng 1 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 3/11, sau khi giảm hơn 7% một ngày trước đó do kỳ vọng ngoại giao giữa hai bên có tiến triển.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ cùng hai máy bay không người lái Lucas trên không phận gần eo biển Hormuz.

Quyết định nằm trong tay Washington

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cho rằng trách nhiệm thúc đẩy tiến trình đàm phán hiện thuộc về Washington, sau khi Tehran đưa ra phản hồi mà ông mô tả là "mạnh mẽ và hợp lý".

Ông Qalibaf tuyên bố Iran sẽ không khuất phục trước các mối đe dọa hay hành động quân sự của đối phương. Theo ông, bất kỳ tính toán sai lầm nào của Mỹ cũng có thể dẫn đến phản ứng khó lường từ Tehran, không bị giới hạn bởi phạm vi địa lý.

Các quốc gia trong khu vực đang chuẩn bị cho khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.

Tuy nhiên, hôm 2/11, ông Trump tỏ ra nghi ngờ về khả năng Mỹ tiến hành thêm các cuộc không kích sau cuộc bầu cử. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông tin Tehran muốn sớm đạt được thỏa thuận và một thỏa thuận như vậy hoàn toàn có thể xảy ra. Khi được hỏi liệu Washington có cân nhắc tấn công Iran sau cuộc bầu cử hay không, ông Trump trả lời: "Không".

Ở chiều ngược lại, người đứng đầu Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Iran Ali Abdollahi cho biết quân đội nước này đang cập nhật danh sách mục tiêu. Tehran sẽ lập tức đáp trả mọi mối đe dọa mà không giới hạn về địa lý.

Kể từ khi Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei yêu cầu lực lượng vũ trang đáp trả ngay lập tức, không bị giới hạn về địa lý trước các mối đe dọa, giới chức và truyền thông nước này liên tục đề cập khả năng tấn công các căn cứ nằm ngoài khu vực được sử dụng để tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Iran - Ả Rập Xê Út tìm kiếm thoả thuận an ninh

Song song với các nỗ lực trao đổi thông điệp giữa Tehran và Washington thông qua bên trung gian, hoạt động ngoại giao khu vực cũng được đẩy mạnh nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 3/11 cho biết Tehran và Riyadh vẫn đang duy trì đàm phán, hướng tới những thỏa thuận an ninh khu vực mới, trong đó không có sự can thiệp quân sự từ bên ngoài.

Tuần trước, các quan chức cấp cao của Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã gặp giới chức Iran tại Tehran. Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao đầu tiên giữa Iran và ba quốc gia này kể từ tháng 8.

Ả Rập Xê Út cho biết mục đích chuyến thăm là thiết lập các kênh đối thoại nhằm "ngăn chặn nguy cơ leo thang quân sự trở lại". Động thái diễn ra trong bối cảnh giao tranh giữa Riyadh và lực lượng Houthi tại Yemen có dấu hiệu gia tăng.

Các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào Ả Rập Xê Út leo thang khi lực lượng này tiến về phía eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, nằm ở phía tây nam bán đảo Ả Rập.

Houthi cũng bị cáo buộc tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ và sân bay của Ả Rập Xê Út, trong đó có sân bay quốc tế Riyadh, gây gián đoạn hoạt động hàng không và xuất khẩu dầu mỏ. Riyadh sau đó đáp trả bằng các cuộc không kích nhằm vào Yemen.