Mỹ không kích đảo Qeshm, Iran cảnh báo tại Hormuz, ngoại giao chạy đua với chiến tranh

Lực lượng cứu hộ và người dân địa phương nỗ lực tìm kiếm nạn nhân dưới đống đổ nát của trường nữ sinh bị trúng không kích ở thành phố Minab, tỉnh Hormozgan, miền Nam Iran ngày 28/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Tối 6/11, hai vật thể bay đã đánh trúng đảo Qeshm của Iran. Tiếp đó, hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran sáng 8/11 (theo giờ Việt Nam) đưa tin người dân đã nghe thấy hai tiếng nổ trên đảo Qeshm, nằm tại eo biển Hormuz.

Đây được cho là những vụ việc mới nhất thuộc chuỗi không kích nhằm vào hòn đảo phía Nam nước này trong những tuần gần đây, với các mục tiêu là hệ thống phòng không và bệ phóng của Iran.

Hôm 6/11, Tổng thống Donald Trump gọi đây là những "cuộc tấn công nhỏ", giữa lúc những lo ngại về nguy cơ leo thang chiến tranh giữa hai nước ngày càng gia tăng.

Cùng ngày, trong một tuyên bố đưa ra, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định hệ thống phòng không của lực lượng này đã đánh chặn một UAV MQ-1, được cho là chiếc thứ 16 thuộc dòng UAV này bị phá hủy kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ-Israel và Iran bắt đầu.

Sau đó vào rạng sáng 7/11, quân đội Iran tuyên bố đã phá hủy một UAV MQ-9 do Mỹ sản xuất bằng một hệ thống mới chưa được công bố tên gọi.

Ở eo biển Hormuz, theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), ít nhất 11 tàu đã bị tấn công tại tuyến đường thuỷ chiến lược này và các vùng biển lân cận trong tuần kết thúc ngày 6/11, trong đó ba tàu bị chìm.

Nếu tính từ khi giao tranh tái diễn vào đầu tháng 7, UKMTO đã ghi nhận 88 vụ tấn công bằng vật thể bay cùng lưu ý rằng phần lớn các cuộc tấn công không được báo cáo.

Báo cáo hằng tuần của UKMTO cũng ghi nhận 170 lượt tàu rời eo biển Hormuz và 155 lượt tàu đi vào đây, thấp hơn khoảng 65% so với thời điểm trước xung đột.

Phần lớn các tàu bật thiết bị phát tín hiệu định vị đang sử dụng tuyến hàng hải phía Bắc, gần Iran.

Tuy nhiên, nhiều tàu vẫn tìm cách đi qua tuyến phía Nam gần Oman trong tình trạng tắt hệ thống theo dõi để vận chuyển dầu ra khỏi eo biển Hormuz.

Các lực lượng vũ trang Iran cũng tuyên bố rằng ngoài nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa và UAV, tàu chở dầu và tàu thương mại sử dụng những tuyến hàng hải "không được phép" còn có thể trúng thủy lôi.

Vào ngày 7/11, hải quân Iran cho biết một tàu chở dầu đã bốc cháy ở khu vực phía Đông eo biển Hormuz sau khi va phải thủy lôi trong lúc tắt thiết bị phát tín hiệu định vị. Washington khẳng định các thủy lôi đã được rà phá.

Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN

Trong những tuần gần đây, theo Al Jazeera, các nỗ lực ngoại giao của những bên trung gian nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công có thể gây thiệt hại cho toàn bộ khu vực đã được đẩy mạnh, dù kết quả đạt được vẫn còn hạn chế.

Vào ngày 7/11, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết ông đã tiến hành trao đổi với 12 ngoại trưởng trong 48 giờ trước đó, bao gồm những người đứng đầu ngành ngoại giao Oman, Qatar, Saudi Arabia và Pakistan.

Ông Araghchi cho biết đã giải thích những "lập trường cơ bản" của Tehran, trong đó có bảy yêu cầu để mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết lập "các cơ chế bảo đảm an ninh khu vực không có sự can thiệp của các cường quốc ngoài khu vực".

Theo các nguồn tin, người đứng đầu cơ quan an ninh Iran Mohsen Rezaei cũng nhấn mạnh những điều kiện tương tự với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến thăm Moskva hôm 5/11. Chuyến thăm này còn nhằm chuyển thông điệp từ Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Theo nhà phân tích chính trị Mostafa Najafi, người được cho là có quan hệ gần gũi với lãnh đạo an ninh Iran, những diễn biến giữa Tehran và Washington giống như một "con lắc liên tục dao động giữa chiến tranh và đàm phán", nhưng ngày càng nghiêng về phía xung đột.

Viết trên mạng xã hội X, ông Najafi nhấn mạnh: "Điều rõ ràng vào lúc này là con lắc này sẽ tiếp tục dao động. Đây là một cuộc xung đột mà việc kết thúc sẽ phức tạp và mất nhiều thời gian hơn người ta tưởng".

Ông Najafi nói thêm rằng thất bại mang tính lịch sử của Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ hôm 3/11 có thể khiến tình hình trở nên phức tạp hơn.

Ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy về Chính sách Nhà nước Có trách nhiệm, cho rằng ba yếu tố đang làm gia tăng nguy cơ chiến tranh trong ngắn hạn sau cuộc bầu cử, trừ khi các cuộc đàm phán đạt được bước đột phá.

Theo ông Parsi, cái giá chính trị của việc giá nhiên liệu tăng cao, phần lớn do cuộc chiến chống Iran gây ra, đã được trả trong cuộc bầu cử. Trong thời gian tới, ông Trump cũng sẽ không phải đối mặt với một cột mốc chính trị tương tự khiến vấn đề này trở thành mối quan tâm cấp bách và “sức ép phải đạt được thỏa thuận sẽ giảm đi”.

Ông Parsi cho rằng sức ép từ các nhân vật theo đường lối cứng rắn ủng hộ chiến tranh cũng sẽ gia tăng đáng kể, bởi khả năng thúc đẩy leo thang xung đột của họ sẽ bị hạn chế khi đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào đầu tháng 1.

Việc bổ nhiệm ông Stephen Miller, một nhân vật cực hữu có lập trường cứng rắn và ủng hộ Israel, làm Chánh Văn phòng Nhà Trắng cũng cho thấy khả năng ông Trump chưa sẵn sàng chấm dứt chiến tranh.

Ông Parsi nhận định: "Cuối cùng, có một yếu tố tâm lý mới trong suy nghĩ của ông Trump sau thất bại nặng nề này: mong muốn trả đũa. Trong những tuần qua, yếu tố báo thù đã xuất hiện trong những tính toán của ông ấy, xuất phát từ sự tức giận trước việc Iran, theo cách nhìn của ông Trump, đã hủy hoại nhiệm kỳ tổng thống của mình".