Mỹ lần đầu dùng USV thực chiến, phát đi thông điệp chiến lược mới trên biển

Ngày 13/7, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lực lượng này đã sử dụng 3 tàu mặt nước không người lái (USV) Corsair tấn công một cơ sở bảo dưỡng tàu ngầm và tàu chiến tại căn cứ hải quân Bandar Abbas của Iran.

Đây là lần đầu tiên quân đội Mỹ đưa phương tiện mặt nước không người lái vào thực chiến.

Theo CENTCOM, cuộc tấn công nhằm làm suy yếu năng lực tiến hành các hoạt động nhằm vào tàu thương mại của Iran. Đơn vị này cũng công bố video ghi lại cảnh các xuồng không người lái phát nổ gần cầu cảng, tạo ra nhiều cột khói lớn.

Động thái trên đánh dấu bước tiến mới trong quá trình mở rộng sử dụng các hệ thống không người lái của quân đội Mỹ, bên cạnh máy bay không người lái vốn đã trở thành phương tiện quen thuộc trên chiến trường hiện đại.

Tàu mặt nước không người lái (USV) là phương tiện hoạt động trên biển mà không cần thủy thủ đoàn.

Chúng có thể được điều khiển từ xa hoặc vận hành tự động để thực hiện nhiều nhiệm vụ như trinh sát, giám sát, thu thập tình báo, rà phá thủy lôi, hậu cần, tìm kiếm cứu nạn và tác chiến.

Theo bà Benedicta Nathania Palit, nhà phân tích thuộc Trung tâm Tình báo chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương, USV không được thiết kế để hoạt động độc lập mà là một phần trong hệ thống tác chiến tổng thể, giúp tăng hiệu quả sử dụng lực lượng hải quân và hỗ trợ chỉ huy đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thu thập được.

Ông Joseph Kristanto, chuyên gia tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam (RSIS), cho rằng USV ngày càng được giao nhiều nhiệm vụ tấn công.

Trong khi đó, ông Collin Koh thuộc RSIS nhận định các USV hiện đại còn có thể thực hiện nhiệm vụ chống hạm, phòng không hoặc đóng vai trò tàu mẹ để triển khai các phương tiện không người lái nhỏ hơn.

Trước khi tham gia cuộc tấn công ngày 12/7, Mỹ từng sử dụng USV trong một chiến dịch cứu hộ sau khi một trực thăng tấn công Apache bị Iran bắn hạ. Tuy nhiên, đây mới là lần đầu tiên phương tiện này được triển khai trong hoạt động tác chiến.

Theo các chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất không nằm ở bản thân chiếc USV mà ở thông điệp chiến lược.

Việc một phương tiện từng đảm nhiệm vai trò cảm biến, cứu hộ nay trực tiếp tham gia tấn công cho thấy các hệ thống tự hành trên biển đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm để trở thành thành phần trong kế hoạch tác chiến của quân đội Mỹ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đóng góp lớn nhất của USV không phải khiến tàu chiến có người lái trở nên lỗi thời, mà là giúp hải quân kết hợp hiệu quả giữa phương tiện có người lái và không người lái để xây dựng lực lượng linh hoạt, phân tán và tiết kiệm chi phí hơn.

Ông Kristanto nhận định chiến dịch này cũng khẳng định các lực lượng hải quân lớn đang tích cực tích hợp xuồng không người lái vào năng lực chiến đấu, thay vì chỉ coi đây là công nghệ thử nghiệm.

Kinh nghiệm từ cuộc xung đột Nga - Ukraine càng củng cố niềm tin vào hiệu quả của loại phương tiện này trên chiến trường.

Phương tiện được sử dụng là tàu mặt nước không người lái Corsair do công ty Saronic Technologies sản xuất.

USV Corsair dài 7,3 mét, mang tải trọng tối đa 454 kg, có tầm hoạt động hơn 1.000 hải lý, tốc độ trên 64 km/h và được thiết kế theo dạng mô-đun, cho phép thay đổi cấu hình phù hợp với từng nhiệm vụ. Hải quân Mỹ đã đưa Corsair vào biên chế Lực lượng Đặc nhiệm 59 từ tháng 3.

Các chuyên gia cho rằng USV khó thay thế tàu chiến truyền thống như tàu hộ vệ hay tàu khu trục.

Tuy nhiên, chúng đang làm thay đổi cách hải quân tổ chức lực lượng khi đảm nhận các nhiệm vụ nguy hiểm với chi phí thấp hơn, giảm rủi ro cho thủy thủ đoàn và cho phép triển khai số lượng lớn phương tiện trên chiến trường.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đóng góp lớn nhất của USV không phải khiến tàu chiến có người lái trở nên lỗi thời, mà là giúp hải quân kết hợp hiệu quả giữa phương tiện có người lái và không người lái để xây dựng lực lượng linh hoạt, phân tán và tiết kiệm chi phí hơn.