Mỹ 'lặng lẽ' công bố Chiến lược quốc phòng 2026, tập trung vào bảo vệ lãnh thổ

Trụ sở của Bộ Quốc phòng Mỹ - Lầu Năm Góc. (nguồn: dhr.virginia.gov)

Thời điểm công bố diễn ra đúng lúc toàn bộ bờ Đông nước Mỹ đang tập trung đối phó với một cơn bão tuyết lớn sắp ập đến.

Tài liệu này đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi chính quyền Tổng thống Donald Trump chính thức sử dụng tên gọi "Bộ Chiến tranh" (Department of War - DoW) thay cho Bộ Quốc phòng, đồng thời xác định lại các ưu tiên cốt lõi theo tư duy "Nước Mỹ trên hết".

Dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Pete Hegseth, chiến lược mới tập trung vào 4 nỗ lực chính, trong đó Bảo vệ Lãnh thổ Mỹ được đặt lên vị trí số một, vượt trên cả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tuyến nỗ lực 1: Bảo vệ Lãnh thổ Mỹ (Defend the U.S. Homeland)

Đây là ưu tiên số một, đánh dấu sự chuyển dịch trọng tâm từ các cuộc chiến ở xa về ngay tại Tây Bán cầu.

- Mỹ & biên giới: Bộ Chiến tranh xác định việc phong tỏa biên giới và trục xuất người nhập cư trái phép là nhiệm vụ quân sự cấp bách. Mỹ sẽ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng cho nước Mỹ" (Golden Dome) và các công nghệ chống máy bay không người lái để bảo vệ bầu trời nội địa.

- Venezuela & khủng bố ma túy: Mỹ công bố "Hệ quả Trump đối với Học thuyết Monroe", khẳng định quyền hành động đơn phương chống lại các nhóm khủng bố ma túy. Tài liệu viện dẫn Chiến dịch ABSOLUTE RESOLVE (Quyết tâm tuyệt đối) nhằm vào chế độ của Tổng thống Nicolas Maduro như một minh chứng cho việc Mỹ sẵn sàng trừng phạt đích đáng các mối đe dọa từ phía Nam.

- Địa bàn chiến lược (Greenland, Panama, Vịnh Mỹ): Mỹ tuyên bố sẽ không để mất quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng tại các vị trí trọng yếu gồm Greenland (Bắc Cực), Kênh đào Panama và Vịnh Mỹ (Gulf of America/Mexico). Bất kỳ sự xâm nhập nào của đối thủ tại các khu vực này đều sẽ bị đáp trả.

Tuyến nỗ lực 2: Răn đe Trung Quốc tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Deter China)

Mỹ xác định Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chính nhưng tiếp cận bằng tư duy thực dụng: "Sức mạnh, không phải đối đầu".

Trung Quốc: Mỹ không tìm cách thay đổi chế độ hay bóp nghẹt Trung Quốc, nhưng kiên quyết ngăn chặn Bắc Kinh thống trị khu vực. Washington sẽ duy trì các kênh liên lạc quân sự với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) để tránh leo thang.

Tuyến nỗ lực 3: Tăng cường chia sẻ gánh nặng với Đồng minh (Increase Burden-Sharing)

Đây là phần đề cập nhiều quốc gia nhất. Mỹ áp dụng tiêu chuẩn mới: Các đồng minh phải chi 5% GDP cho quốc phòng. Mỹ sẽ chỉ hỗ trợ "quan trọng nhưng có giới hạn", buộc các nước phải tự chủ động trong khu vực của mình.

Ở châu Âu (NATO, Nga, Ukraine): Nga vẫn là mối đe dọa nhưng "có thể quản lý được" bởi châu Âu. NATO: Với tiềm lực kinh tế gấp nhiều lần Nga, các nước NATO châu Âu phải chịu trách nhiệm chính về phòng thủ quy ước và hỗ trợ Ukraine. Mỹ khẳng định, cuộc xung đột tại Ukraine phải kết thúc, nhưng gánh nặng chính thuộc về châu Âu.

Ở Trung Đông (Israel, Iran, Saudi Arabia/Vùng Vịnh):

- Iran: Tài liệu xác nhận Chiến dịch MIDNIGHT HAMMER (Búa Đêm) do Mỹ thực hiện đã "xóa sổ chương trình hạt nhân" của Iran. Các lực lượng ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah đã bị suy yếu nghiêm trọng.

- Yemen (Houthi): Chiến dịch ROUGH RIDER của Mỹ đã đánh bại khả năng tấn công của Houthi, khôi phục tự do hàng hải.

- Israel: Được coi là "đồng minh mẫu mực". Mỹ sẽ thúc đẩy hội nhập giữa Israel và các đối tác Arab (Vùng Vịnh) để họ tự quản lý an ninh khu vực.

- Bán đảo Triều Tiên: Hàn Quốc được đánh giá là giàu có và mạnh mẽ. Mỹ yêu cầu Hàn Quốc chịu trách nhiệm chính trong việc răn đe miền Bắc. Triều Tiên được xác định là "mối nguy hiểm rõ ràng và hiện hữu" đối với lãnh thổ Mỹ do năng lực hạt nhân ngày càng tăng.

Ở Tây Bán cầu (Canada, Mexico): Canada và Mexico được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Mỹ để ngăn chặn dòng người nhập cư và tội phạm ma túy ngay từ xa. Canada đặc biệt phải tăng cường phòng thủ Bắc Mỹ (NORAD).

Ở châu Phi: Mỹ sẽ duy trì cách tiếp cận bền vững, chỉ can thiệp trực tiếp nếu các nhóm khủng bố Hồi giáo tại đây có ý định và năng lực tấn công vào nội địa Mỹ.

Tuyến nỗ lực 4: "Siêu nạp" nền công nghiệp quốc phòng (Supercharge the DIB)

Mỹ coi nền công nghiệp quốc phòng là xương sống để thực thi 3 tuyến nỗ lực trên.

- Mỹ (Nội địa): Phát động cuộc "tổng động viên công nghiệp" quy mô thế kỷ. Tập trung vào việc đưa dây chuyền sản xuất về nước, ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và loại bỏ các quy định rườm rà.

- Mạng lưới đồng minh: Mỹ sẽ không chỉ sản xuất cho riêng mình mà còn tận dụng năng lực sản xuất của đồng minh để biến phe tự do thành "kho vũ khí" khổng lồ, đảm bảo áp đảo về số lượng và chất lượng vũ khí trong mọi cuộc xung đột.

Với việc đổi tên thành "Bộ Chiến tranh" và phân chia rõ ràng trách nhiệm cho từng khu vực/quốc gia trong 4 tuyến nỗ lực, Chiến lược quốc phòng 2026 gửi đi thông điệp đanh thép: Mỹ đã chấm dứt kỷ nguyên làm "cảnh sát toàn cầu" miễn phí và chuyển sang giai đoạn bảo vệ lợi ích cốt lõi của người Mỹ một cách thực dụng và tàn nhẫn hơn.

(theo Breakingdefense, defense.gov, TTXVN)

Chu Văn