Mỹ: Luật mới của bang California bảo vệ nhân viên hỗ trợ người vô gia cư

Nguồn: ITN

Tập trung bảo vệ hoạt động nhân đạo

Luật ra đời trong bối cảnh tình trạng vô gia cư tại California tiếp tục là một thách thức lớn về an sinh xã hội, trong khi các biện pháp quản lý của chính quyền địa phương ngày càng nghiêng về hướng siết chặt, tăng cường cưỡng chế đối với các khu trại tạm bợ.

Văn bản pháp lý này xuất phát từ dự luật Thượng viện số 634 do Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Sasha Reneé Pérez đề xuất. Ban đầu, dự luật được xây dựng với phạm vi rộng hơn, nhằm ngăn các thành phố xử phạt hoặc bắt giữ người vô gia cư chỉ vì họ phải ngủ ngoài trời. Tuy nhiên, trước sự phản đối gay gắt từ chính quyền địa phương và các cơ quan thực thi pháp luật, nội dung dự luật đã được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn.

Phiên bản cuối cùng của luật không trực tiếp điều chỉnh hành vi của người vô gia cư, mà tập trung vào việc bảo vệ những người làm công tác hỗ trợ. Cụ thể, các thành phố không được ngăn cấm hay xử phạt cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý, chăm sóc y tế, thực phẩm, nước uống, chăn màn, gối, hay các vật dụng cần thiết để người vô gia cư tự bảo vệ trước thời tiết khắc nghiệt, kể cả khi các hoạt động này diễn ra tại những khu trại bị coi là trái phép.

Theo Thượng nghị sĩ Pérez, đây là những quy định hợp lý và cần thiết, nhằm bảo vệ các tổ chức phi lợi nhuận và cơ sở tôn giáo, vốn là những lực lượng đang trực tiếp, thường xuyên hỗ trợ người vô gia cư ngay tại cộng đồng, trong điều kiện nhiều rủi ro pháp lý và áp lực từ các chiến dịch giải tỏa.

Tranh cãi về thẩm quyền địa phương

Mặc dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các tổ chức xã hội và những người làm công tác nhân đạo, luật vẫn gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Một số chính quyền địa phương cho rằng quy định mới có thể làm suy giảm quyền tự chủ của họ trong việc quản lý trật tự đô thị.

Đại diện hạt San Bernardino bày tỏ lo ngại rằng, luật mới sẽ “làm suy yếu thẩm quyền địa phương” và hạn chế các công cụ thực thi mà các thành phố, hạt đang sử dụng để bảo đảm trật tự, an toàn công cộng, đặc biệt trong bối cảnh các khu trại vô gia cư ngày càng mở rộng.

Thực tế cho thấy, nhân viên hỗ trợ người vô gia cư từng không ít lần rơi vào tình thế khó xử khi các thành phố tăng cường dẹp bỏ các khu trại tạm bợ. Điển hình là thành phố Fremont (khu vực Vịnh San Francisco), nơi từng ban hành quy định coi hành vi “tiếp tay hoặc che giấu” các khu trại vô gia cư trái phép là tội nhẹ. Mặc dù quy định này sau đó đã được rút lại, song sự việc đã tạo ra làn sóng phản ứng mạnh mẽ và trở thành một trong những ví dụ được các nhà lập pháp bang viện dẫn khi thảo luận về Dự luật 634..

Luật mới cũng được ban hành trong bối cảnh California đang chứng kiến xu hướng gia tăng kiểm soát và xử phạt người vô gia cư. Năm 2024, Tòa án Tối cao Mỹ cho phép các thành phố có quyền rộng hơn trong việc trích dẫn và bắt giữ người ngủ ngoài trời, ngay cả khi không có chỗ ở thay thế. Kể từ đó, số vụ bắt giữ và xử phạt liên quan đến tình trạng vô gia cư đã tăng mạnh tại nhiều đô thị trong cabang.

Trong bối cảnh đó, luật mới được xem là nỗ lực cân bằng giữa yêu cầu quản lý trật tự đô thị và việc bảo đảm không gian hoạt động hợp pháp cho các sáng kiến nhân đạo, nhằm hỗ trợ những người đang sống bên lề xã hội.

Ngọc Minh