Chiến thuật lì đòn của Iran

Cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi Tehran được cho là chuyển sang chiến lược chiến tranh tiêu hao nhằm kéo dài cuộc đối đầu.

Thay vì tìm kiếm một chiến thắng quân sự nhanh chóng, Iran dường như đặt cược vào khả năng chịu đựng và tác động kinh tế để làm xói mòn năng lực đối phương, theo Reuters.

Chiến lược tiêu hao

Giới chuyên gia nhận định rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối chiến lược quân sự của Iran. Lực lượng này được cho là đang triển khai các kế hoạch dự phòng đã được chuẩn bị từ trước, đồng thời trực tiếp chỉ đạo các chiến dịch tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.

IRGC cũng được cho là lực lượng đóng vai trò quyết định trong việc đưa ông Mojtaba Khamenei lên giữ chức Lãnh tụ Tối cao của Iran sau khi ông Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích đầu tiên của Mỹ và Israel.

Người dân nhặt được nhiều vỏ đạn rơi xuống. Ảnh: Reuters.

Theo các chuyên gia, giới lãnh đạo Iran nhìn nhận cuộc xung đột hiện nay như một cuộc chiến mang tính sống còn đối với chế độ. Giáo sư Fawaz Gerges, chuyên gia Trung Đông tại Trường Kinh tế London (LSE), nhận định: "Đối với họ, đây là một cuộc chiến sinh tồn. Đây là một cuộc chiến toàn diện".

Ông Gerges cho rằng trong cách nhìn của Tehran, sự tồn tại của Cộng hòa Hồi giáo đang bị đe dọa nghiêm trọng. "Họ tin rằng sự sống còn của mình đang bị đặt cược. Họ sẵn sàng kéo cả ngôi đền sụp đổ xuống đầu mọi người", ông nói.

Nhà phân tích Alex Vatanka, chuyên gia về chính trị Iran tại Viện Trung Đông, cũng cho rằng tình thế hiện nay khiến Iran trở nên khó đoán hơn. Ông mô tả Tehran giống như "một con thú bị thương, bị tổn thương nhưng vì thế mà trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết".

Người dân tụ tập gần khu vực ảnh hưởng bởi chiến sự ở Doha, Qatar hôm 1/3. Ảnh: Reuters.

Theo các nguồn tin khu vực, chiến lược của Iran tập trung vào việc mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh. Bằng cách gây gián đoạn nguồn cung dầu khí và các tuyến vận tải năng lượng, Tehran được cho là muốn tạo ra áp lực kinh tế đối với các quốc gia phương Tây.

Mục tiêu cuối cùng của chiến lược này là làm gia tăng chi phí kinh tế và chính trị của cuộc chiến đối với Mỹ và các đồng minh, từ đó buộc Washington phải cân nhắc việc giảm mức độ can dự.

Cuộc đua sức bền

Trong khi Iran tìm cách kéo dài xung đột, phía Mỹ khẳng định chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục cho đến khi Tehran bị đánh bại hoàn toàn. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc chiến sẽ kéo dài "cho đến khi Iran bị đánh bại hoàn toàn và dứt điểm".

Tuy nhiên, người đứng đầu Nhà Trắng cũng bày tỏ quan điểm rằng chiến dịch có thể kết thúc trong thời gian không quá dài. Theo ông Trump, sau khi chiến dịch kết thúc, Iran sẽ không còn khả năng đe dọa Mỹ, Israel và các đồng minh trong khu vực trong một thời gian dài.

Người dân Iran phản đối chiến tranh. Ảnh: Reuters.

Một yếu tố quan trọng quyết định cục diện cuộc chiến là khả năng duy trì chiến dịch tên lửa của Iran. Theo các quan chức Mỹ, phần lớn kho tên lửa của Tehran đã bị phá hủy trong các đợt không kích.

Tuy vậy, Reuters dẫn các nguồn tin khu vực cho rằng Iran có thể vẫn còn hơn một nửa kho dự trữ trước chiến tranh. Nếu đánh giá này chính xác, Tehran có thể tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa trong nhiều tuần nữa.

Chính quyền Iran được cho là đang chuẩn bị cho một giai đoạn xung đột kéo dài. Một số quan sát viên cho biết bộ máy nhà nước đang chuyển sang mô hình vận hành giống "nền kinh tế thời chiến", ưu tiên duy trì chuỗi cung ứng và bảo đảm hoạt động của hệ thống quản trị.

Theo các nguồn tin tại Tehran, dù thành phố thường xuyên rung chuyển bởi các cuộc không kích, đời sống hàng ngày vẫn tiếp diễn. "Cửa kính rung lên cả ngày lẫn đêm nhưng cuộc sống vẫn tiếp tục", một nguồn tin địa phương nói với Reuters, đồng thời khẳng định các cửa hàng và ngân hàng vẫn mở cửa và phần lớn người dân chưa rời khỏi thủ đô.

Giới quan sát cho rằng các cuộc tấn công có thể đang tạo ra hiệu ứng trái ngược với kỳ vọng của Washington và Tel Aviv. Dù trong nước tồn tại nhiều bất mãn, các cuộc tấn công từ bên ngoài có thể thúc đẩy tinh thần đoàn kết dân tộc trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng cục diện cuộc chiến có thể phụ thuộc vào yếu tố thời gian và sức chịu đựng của các bên. Nếu Iran có thể duy trì các cuộc tấn công đủ lâu để tạo ra áp lực kinh tế và chính trị đối với Mỹ và đồng minh, cán cân chiến lược có thể thay đổi.

Ngược lại, nếu Washington và Tel Aviv duy trì được áp lực quân sự và làm suy yếu năng lực tên lửa của Tehran, chiến lược tiêu hao của Iran có thể gặp nhiều trở ngại.

Dù kịch bản nào xảy ra, các nhà phân tích cho rằng ngay cả khi cuộc chiến kết thúc, hệ quả của nó có thể để lại một Iran bị tổn thương nhưng khó đoán hơn, vốn là một yếu tố có thể tiếp tục ảnh hưởng đến an ninh khu vực Trung Đông trong thời gian dài.

Đại Hoàng