Mỹ muốn trừng phạt Nga: Rào cản cần vượt qua và sự sốt ruột của Ukraine

Theo báo Politico, dự luật vẫn phải vượt qua các thủ tục tại Thượng viện, nơi toàn bộ 100 Thượng nghị sĩ cần đạt được đồng thuận về việc rút ngắn quá trình xem xét các đề xuất sửa đổi trước khi Quốc hội bước vào kỳ nghỉ tháng 8.

Ngay cả khi vượt qua Thượng viện, Hạ viện Mỹ cũng chưa thể xem xét dự luật trước khi các nghị sĩ trở lại Washington vào tháng 9. Trong khi đó, một điều khoản liên quan quyền áp thuế của Tổng thống Donald Trump đang nổi lên như rào cản lớn, có nguy cơ làm chậm hoặc thậm chí cản trở quá trình thông qua dự luật.

Điều khoản về thuế quan trở thành điểm nghẽn

Dù Nhà Trắng từng phát tín hiệu ủng hộ dự luật, hôm 29/7, Tổng thống Donald Trump lại đề xuất bổ sung những nội dung mới có thể khiến quá trình lập pháp trở nên phức tạp hơn.

Theo nhà lãnh đạo, dự luật không chỉ nên gia tăng trừng phạt đối với Nga mà còn cần mở rộng sang Iran, cụ thể là bổ sung điều khoản áp thuế đối với các nước mua dầu của Tehran, tương tự quy định đang áp dụng đối với các khách hàng lớn mua dầu của Moscow.

Ông chủ Nhà Trắng nói rõ: "Tôi muốn bổ sung thuế quan đối với Iran, chứ không chỉ dừng ở các biện pháp trừng phạt. Tôi nghĩ điều đó rất quan trọng. Đó cũng là điều ông Lindsey mong muốn".

Giới quan sát nhận định, chính những tranh luận kéo dài về phạm vi của dự luật từng khiến nhiều phiên bản trước bị đình trệ. Đây cũng là điều mà các nhà lập pháp và phía Ukraine mong muốn tránh lặp lại trong bối cảnh dự luật hiện đang có nhiều động lực chính trị hơn.

Ông Sergiy Kyslytsya, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, nhấn mạnh, các biện pháp trừng phạt có ý nghĩa rất quan trọng, dù cần thời gian để chúng phát huy đầy đủ hiệu quả đối với năng lực của Nga. Theo ông, việc Thượng viện và Quốc hội Mỹ tiếp tục thúc đẩy dự luật là tín hiệu tích cực.

Tranh cãi về quyền của Tổng thống

Mặc dù vậy, con đường để dự luật trở thành luật vẫn còn nhiều trở ngại. Điểm gây tranh cãi lớn nhất hiện nay là điều khoản trao cho Tổng thống quyền áp thuế đối với các nước mua năng lượng của Nga.

Nhiều nghị sĩ Dân chủ cùng Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul lo ngại quy định này sẽ trao thêm cho Nhà Trắng một công cụ kinh tế mạnh mẽ, trong bối cảnh Tổng thống Trump thời gian qua đã nhiều lần sử dụng thuế quan như một đòn bẩy trong chính sách đối ngoại. Ông Rand Paul đang thúc đẩy một sửa đổi nhằm hạn chế quyền áp thuế của Tổng thống.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Jim Risch cảnh báo, nếu Quốc hội sửa đổi quá nhiều nội dung, Tổng thống Trump có thể từ chối ký ban hành. Theo ông, Nhà Trắng trước đó đã đồng ý với văn bản hiện tại của dự luật, vì vậy bất kỳ thay đổi đáng kể nào cũng có thể khiến toàn bộ tiến trình phải bắt đầu lại. Ông Risch cho rằng nhiều khả năng Thượng viện sẽ chuyển nguyên văn dự luật sang Hạ viện.

Thượng nghị sĩ Roger Wicker cũng bày tỏ tin tưởng Tổng thống Trump sẽ giữ cam kết ủng hộ dự luật, đồng thời nhận định trở ngại lớn nhất hiện nay không còn nằm ở Thượng viện mà sẽ là Hạ viện.

Thách thức đang chờ tại Hạ viện

Khi Quốc hội Mỹ trở lại làm việc vào tháng 9, cuộc tranh luận về điều khoản thuế quan được dự báo sẽ tiếp tục gay gắt. Dân biểu Richard Neal, thành viên Dân chủ cao cấp của Ủy ban Thuế vụ Hạ viện, cùng Thượng nghị sĩ Ron Wyden trước đó đã ra tuyên bố chung chỉ trích phiên bản hiện tại của dự luật.

Hai nhà lập pháp cho rằng, việc trao thêm quyền áp thuế quy mô lớn cho Tổng thống Trump là hết sức nguy hiểm, đặc biệt sau những tác động tiêu cực mà chính sách thuế quan trước đây của ông đã gây ra đối với kinh tế Mỹ.

Tuy nhiên, khả năng đạt được một thỏa hiệp vẫn chưa khép lại.

Dân biểu Gregory Meeks, thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cho biết, ông không ủng hộ việc trao cho Tổng thống thêm quyền về thuế quan, nhưng vẫn sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm một giải pháp dung hòa.

Về phía Thượng viện, bà Jeanne Shaheen cho rằng, nhiều nghị sĩ vẫn đang dựa trên phiên bản dự luật ban đầu, trong đó từng đề xuất áp mức thuế lên tới 500% đối với các nước mua năng lượng của Nga.

Theo bà, kỳ nghỉ của Hạ viện sẽ tạo thêm thời gian để các bên giải thích rõ hơn về phạm vi của dự luật, qua đó giải quyết các lo ngại còn tồn tại và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình thông qua khi Quốc hội họp trở lại vào tháng 9.

Ukraine sốt ruột chờ đợi

Đối với Kiev, yếu tố thời gian đặc biệt quan trọng. Chính quyền Ukraine kỳ vọng Washington sẽ sớm siết chặt các biện pháp trừng phạt nhằm hạn chế nguồn lực của Nga để tiếp tục chiến dịch quân sự, trong bối cảnh Kiev cho rằng họ đang có cơ hội cải thiện cục diện sau hơn bốn năm xung đột.

Theo báo Politico, trong thời gian gần đây, Moscow được cho là gặp nhiều khó khăn hơn trong việc mở rộng kiểm soát lãnh thổ, trong khi Ukraine liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện và là một trong các đồng bảo trợ dự luật, cho rằng Quốc hội cần tiếp tục thúc đẩy tiến trình lập pháp. Bà bày tỏ hy vọng Thượng viện có thể nhanh chóng đạt được đồng thuận về các sửa đổi để thông qua dự luật trước kỳ nghỉ tháng 8.

Đề cập cuộc bỏ phiếu thủ tục ngày 28/7, trong đó dự luật nhận được 86 phiếu thuận và 12 phiếu chống, bà Shaheen nhận định, số nghị sĩ phản đối hiện không đủ để ngăn cản tiến trình.

Một nguồn tin tham gia thúc đẩy dự luật trong nội bộ đảng Dân chủ cũng cho biết, các nhà lập pháp vẫn kỳ vọng dự luật sẽ được cả hai viện thông qua và được Tổng thống ký ban hành trước cuối năm.

Trước cuộc bỏ phiếu, Tổng thống Zelenskyy cũng đã gửi thông điệp tới các thượng nghị sĩ Mỹ, nhấn mạnh rằng các biện pháp trừng phạt có thể tạo ảnh hưởng đáng kể tới diễn biến của cuộc xung đột.

Một quan chức Ukraine cho biết bầu, không khí tại Kiev trở nên lạc quan hơn sau khi số nghị sĩ Dân chủ ủng hộ dự luật nhiều hơn dự kiến, đồng thời cuộc gặp giữa Tổng thống Zelensky và Tổng thống Trump diễn ra tích cực.

Dự luật trừng phạt Nga hiện đã có động lực chính trị đáng kể, song với những bất đồng vẫn chưa được hóa giải, triển vọng của dự luật sẽ phụ thuộc vào khả năng Quốc hội Mỹ đạt được đồng thuận trong những tháng tới, trong khi Kiev sẽ tiếp tục phải chờ đợi các biện pháp trừng phạt mà họ coi là cần thiết để gia tăng sức ép lên Nga.