Mỹ muốn xây dựng lực lượng oanh tạc cơ lớn hơn B-2

Sự khác biệt dễ nhận thấy giữa B-21 Raider và oanh tạc cơ B-2 Spirit không chỉ nằm ở công nghệ. Đó còn là quy mô.

Không quân Mỹ đã xác định mức tồn kho tối thiểu 100 B-21, trong khi chương trình B-2 kết thúc sau 21 chiếc được chế tạo. Với một lực lượng oanh tạc cơ chiến lược, khoảng cách này có ý nghĩa rất lớn.

Oanh tạc cơ B-2 được phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ đặt ưu tiên rất cao vào khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không của đối phương bằng một nền tảng tàng hình hoàn toàn mới.

Nhưng chi phí phát triển và sản xuất lớn, cùng những yêu cầu kỹ thuật phức tạp, khiến quy mô chương trình bị thu hẹp mạnh so với kế hoạch ban đầu.

Kết quả là Không quân Mỹ chỉ có một phi đội B-2 tương đối nhỏ để thực hiện những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Oanh tạc cơ B-21 được xây dựng với một cách tiếp cận khác. Không quân Mỹ không chỉ muốn một oanh tạc cơ tàng hình có khả năng sống sót cao mà còn muốn một chương trình có thể duy trì sản xuất trong thời gian dài.

Oanh tạc cơ B-21 được thiết kế để từng bước thay thế B-1B và B-2, đồng thời cùng B-52 hình thành lực lượng oanh tạc cơ chiến lược tương lai.

Số lượng lớn hơn đặc biệt quan trọng trong một cuộc chiến kéo dài. Một lực lượng nhỏ phải đối mặt với giới hạn về số máy bay có thể triển khai đồng thời, thời gian bảo dưỡng và khả năng duy trì cường độ hoạt động.

Với số lượng lớn hơn, Không quân Mỹ có thêm dư địa để phân bổ máy bay giữa nhiệm vụ tác chiến, huấn luyện, bảo dưỡng và dự bị. Đây là vấn đề về quy mô lực lượng chứ không phải khẳng định rằng toàn bộ B-21 sẽ được đưa vào chiến đấu cùng lúc.

Để đạt mục tiêu đó, Mỹ phải giải quyết bài toán sản xuất. Northrop Grumman, tập đoàn quốc phòng Mỹ chịu trách nhiệm phát triển và chế tạo B-21, sản xuất máy bay tại cơ sở ở Palmdale, California.

Đây cũng chính là nơi từng chế tạo B-2. Ngay từ đầu chương trình, Không quân Mỹ đã yêu cầu các máy bay thử nghiệm B-21 được chế tạo trên cùng dây chuyền, sử dụng công cụ, quy trình và lực lượng lao động tương ứng với sản xuất thực tế.

Cách làm này giúp các kỹ sư phát hiện vấn đề về khả năng chế tạo sớm hơn và đưa kinh nghiệm trực tiếp vào những chiếc tiếp theo.

Đây là điểm đáng chú ý của chương trình. Thay vì phát triển một nguyên mẫu hoàn toàn khác rồi mới tìm cách chuyển sang sản xuất, B-21 được xây dựng theo hướng các máy bay thử nghiệm càng gần cấu hình sản xuất càng tốt.

Không quân Mỹ cho rằng phương pháp này giúp rút ngắn khoảng cách giữa phát triển và sản xuất, đồng thời tăng khả năng lặp lại quy trình chế tạo.

Tuy nhiên, sản xuất một oanh tạc cơ tàng hình với số lượng lớn vẫn là thách thức. Các vật liệu đặc biệt, hệ thống điện tử, phần mềm, động cơ, linh kiện chuyên dụng và mạng lưới nhà cung cấp phải hoạt động đồng bộ.

Khi tốc độ sản xuất tăng, chỉ một mắt xích thiếu năng lực cũng có thể ảnh hưởng tới tiến độ toàn chương trình.

Tháng 2/2026, Bộ Không quân Mỹ và Northrop Grumman đạt thỏa thuận mở rộng công suất sản xuất B-21.

Theo Không quân Mỹ, kế hoạch này tăng công suất sản xuất hằng năm thêm 25%, nhằm rút ngắn thời gian đưa máy bay tới lực lượng nhưng vẫn duy trì kiểm soát chi phí và hiệu suất chương trình.

Đây là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang chuyển trọng tâm từ việc chứng minh B-21 có thể bay sang xây dựng năng lực sản xuất ở quy mô lớn hơn.

Không quân Mỹ hiện vẫn giữ mục tiêu tối thiểu 100 B-21 và để ngỏ khả năng điều chỉnh quy mô trong tương lai.

Giá mua trung bình được công bố trong tài liệu hiện hành là 692 triệu USD mỗi chiếc theo mặt bằng giá năm 2022, nhưng con số này là chi phí mua sắm bình quân được tính trên tối thiểu 100 máy bay, bao gồm nhiều khoản ngoài giá máy bay đơn thuần.

Vì vậy, câu chuyện B-21 không chỉ là tạo ra một oanh tạc cơ tàng hình hiện đại hơn B-2. Thách thức lớn hơn là biến thiết kế đó thành một chương trình có thể sản xuất với số lượng đủ lớn, duy trì chuỗi cung ứng và bảo đảm khả năng hoạt động trong nhiều thập niên.

Nếu B-2 chứng minh giá trị của một lực lượng oanh tạc cơ tàng hình tinh nhuệ nhưng rất nhỏ, B-21 đang được Mỹ xây dựng theo một bài toán khác: tàng hình, công nghệ cao nhưng phải đủ số lượng để duy trì sức mạnh trong một cuộc chiến kéo dài.