Mỹ phát triển lò phản ứng hạt nhân có thể chở bằng xe tải đến tận nơi sử dụng
Công ty Radiant đầu tư hơn 380 triệu USD xây dựng hai cơ sở sản xuất tại Mỹ, hướng tới chế tạo hàng trăm lò phản ứng hạt nhân Kaleidos công suất 1 MW mỗi năm. Thiết kế đặc biệt cho phép nạp nhiên liệu tại nhà máy rồi vận chuyển đến căn cứ quân sự hoặc cơ sở thương mại.

Lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ Kaleidos đang trong quá trình vận chuyển. Ảnh: Radiant.
Một thế hệ lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ có thể vận chuyển bằng xe tải đang tiến gần hơn tới sản xuất thương mại tại Mỹ. Công ty Radiant dự kiến đầu tư hơn 380 triệu USD vào hai cơ sở ở California và Tennessee để chế tạo, nạp nhiên liệu cho các lò phản ứng công suất 1 MW, với mục tiêu giao những sản phẩm đầu tiên cho khách hàng từ năm 2028.
Hai cơ sở sản xuất mới sẽ phục vụ kế hoạch mở rộng dòng lò phản ứng Kaleidos của Radiant. Thiết kế này được chế tạo sẵn tại nhà máy, sau đó vận chuyển nguyên chiếc bằng xe tải đến địa điểm sử dụng.
Đáng chú ý, chiến lược sản xuất của công ty còn bao gồm khả năng nạp nhiên liệu cho lò phản ứng tại một cơ sở tư nhân trước khi vận chuyển đến khách hàng. Khi hoạt động hết công suất, hệ thống sản xuất được kỳ vọng có thể cung cấp hàng trăm lò phản ứng mỗi năm.
Hai cơ sở sản xuất đảm nhiệm những vai trò khác nhau
Trụ sở của Radiant tại El Segundo, bang California, sẽ được mở rộng để trở thành trung tâm lắp ráp và kỹ thuật chủ lực. Công ty cam kết đầu tư hơn 100 triệu USD cho hoạt động tại khu vực Los Angeles, bổ sung khoảng 200.000 feet vuông (tương đương 18.580 m²) không gian sản xuất và nghiên cứu.
Các kỹ sư sẽ sử dụng cơ sở này để lắp ráp nhiều lò phản ứng cùng lúc. Trang thiết bị gồm cần trục cầu trục và hệ thống thử nghiệm chuyên dụng dành cho các bộ điều khiển lò phản ứng. Radiant cũng sẽ tự sản xuất máy móc tua-bin và thiết bị phát điện tại đây.
Cơ sở này đã hoàn thành lò phản ứng Kaleidos đầu tiên. Thiết bị hiện được đặt tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho để tiến hành thử nghiệm.
Không gian sản xuất mở rộng sẽ giúp các kỹ sư chuyển từ mô hình chế tạo từng lò phản ứng riêng lẻ sang quy trình sản xuất có thể lặp lại và tiêu chuẩn hóa.
Trong khi đó, bang Tennessee sẽ đảm nhiệm một công đoạn quan trọng khác. Radiant đang phát triển khu tổ hợp rộng 81 acre (khoảng 32,8 ha) tại Oak Ridge, phục vụ sản xuất, nạp nhiên liệu và lưu trữ lò phản ứng. Dự án này đòi hỏi khoản đầu tư bổ sung khoảng 280 triệu USD.
Hệ thống nạp nhiên liệu tại đây cho phép Radiant chuẩn bị các lò phản ứng đã được niêm kín trước khi vận chuyển đến địa điểm của khách hàng. Cách làm này có thể đơn giản hóa quá trình triển khai tại các căn cứ quân sự và cơ sở thương mại.
Thay vì phải xây dựng các công trình ngầm theo phương thức thông thường để lắp đặt hệ thống hạt nhân tại chỗ, khách hàng có thể tiếp nhận lò phản ứng đã được chế tạo và chuẩn bị sẵn từ nhà máy.
Radiant đã có đơn hàng từ quân đội và doanh nghiệp
Radiant đã thu hút khách hàng trong cả lĩnh vực quân sự lẫn thương mại.
Lục quân Mỹ trao cho công ty hợp đồng có giá trị lên tới 750 triệu USD để phát triển và triển khai 15 lò phản ứng Kaleidos. Những sản phẩm đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2028, trong khi toàn bộ 15 lò phản ứng dự kiến hoàn thành trước năm 2030.
Không quân Mỹ cũng lựa chọn Radiant triển khai một dự án lò phản ứng siêu nhỏ tại căn cứ Lực lượng Không gian Buckley ở bang Colorado.
Hải quân Mỹ tiếp tục chọn công ty này để hỗ trợ mục tiêu tự chủ năng lượng tại Trạm Vũ khí Hải quân Crane ở bang Indiana.
Trong lĩnh vực thương mại, nhà vận hành trung tâm dữ liệu Equinix đã ký thỏa thuận riêng để mua 20 lò phản ứng.
Những hợp đồng này cho thấy các lò phản ứng siêu nhỏ đang được xem xét như một nguồn cung cấp điện tại chỗ cho những cơ sở cần nguồn năng lượng ổn định, đặc biệt là các căn cứ quân sự và trung tâm dữ liệu.
Lò phản ứng Kaleidos chuẩn bị thử nghiệm toàn công suất
Radiant cũng đang chuẩn bị cho quá trình thử nghiệm quy mô đầy đủ đối với Kaleidos tại cơ sở DOME thuộc Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho.
Chương trình thử nghiệm sẽ sử dụng chính thiết kế lò phản ứng dự kiến cung cấp cho khách hàng thương mại. Các nội dung đánh giá bao gồm khả năng vận hành liên tục ở công suất tối đa, hệ thống điều khiển tự động và hiệu suất hoạt động ở nhiệt độ vận hành.
Bộ Năng lượng Mỹ đã phê duyệt Báo cáo phân tích an toàn được lập thành văn bản (Documented Safety Analysis) của lò phản ứng. Kaleidos hiện tiếp tục trải qua quy trình Đánh giá mức độ sẵn sàng (Readiness Review) của cơ quan này trước khi bước vào chiến dịch thử nghiệm toàn công suất theo kế hoạch.
Nguồn cung nhiên liệu là mắt xích quan trọng
Khả năng tiếp cận nhiên liệu cũng là một phần quan trọng trong kế hoạch mở rộng sản xuất của Radiant.
Công ty đã được hạn mức phân bổ nhiên liệu HALEU từ Bộ Năng lượng Mỹ, đồng thời ký các thỏa thuận làm giàu uranium với Urenco và Centrus Energy.
Ngoài ra, Radiant đã ký hợp đồng cung ứng nhiên liệu TRISO với khối lượng nhiều tấn cùng Standard Nuclear, có thời hạn kéo dài đến đầu những năm 2030.
Việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu trong dài hạn sẽ hỗ trợ kế hoạch sản xuất và triển khai hàng loạt lò phản ứng Kaleidos, khi công ty tiến gần hơn tới mục tiêu thương mại hóa từ năm 2028.
