Mỹ quyết định từ bỏ căn cứ trọng yếu ở ngã ba biên giới Syria

Ngày 11/2/2026, lực lượng Mỹ hoàn tất việc rút toàn bộ binh sĩ và thiết bị khỏi căn cứ al-Tanf sau nhiều năm hiện diện, theo thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Việc di rời được thực hiện một cách “có trật tự” theo kế hoạch chuyển giao quyền kiểm soát, đồng thời các binh sĩ được chuyển tới Jordan, nơi lực lượng Mỹ tiếp tục duy trì căn cứ và hỗ trợ tác chiến khác trong khu vực.

Căn cứ al-Tanf nằm ở ngã ba biên giới Syria – Jordan – Iraq, là vị trí chiến lược nối liền các tuyến đường bộ chính giữa Damascus và Baghdad.

Kể từ khi được thiết lập vào năm 2014, đây là một trong những tiền đồn quan trọng của Liên minh chống Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ lãnh đạo, phục vụ cho các hoạt động trinh sát, hỗ trợ các lực lượng địa phương, huấn luyện và các nhiệm vụ tác chiến chống IS.

Sau khi Mỹ rút đi, Quân đội Ả Rập Syria tiến vào và nhanh chóng kiểm soát toàn bộ khu vực cũng như các tuyến đường tiếp giáp xung quanh căn cứ. Bộ Quốc phòng Syria cho biết lực lượng biên phòng sẽ được triển khai dọc biên giới Syria - Jordan - Iraq để tăng cường an ninh và ngăn chặn các mối đe dọa tiềm tàng.

Từ góc độ chiến lược, việc chuyển giao al-Tanf cho Damascus đánh dấu sự thay đổi lớn trong cách thức Mỹ tiếp cận cuộc chiến chống khủng bố tại Syria.

Trong hơn một thập niên qua, al-Tanf không chỉ là trung tâm điều phối các chiến dịch chống IS mà còn là một điểm giám sát để ngăn chặn sự lan rộng ảnh hưởng của các lực lượng do Iran hậu thuẫn trong khu vực.

Một số nhà phân tích lo ngại việc rút khỏi tiền đồn chiến lược này có thể tạo ra “khoảng trống quyền lực” ở vùng sa mạc đông Syria, nơi còn tồn tại các nhóm phiến quân và mối đe dọa từ IS dù tổ chức này đã mất phần lớn lãnh thổ nắm giữ.

Tuy nhiên, CENTCOM nhấn mạnh rằng việc chuyển giao chỉ là một phần của quá trình tái cơ cấu hiện diện quân sự tại Syria sau khi IS bị đánh bại về mặt lãnh thổ từ năm 2019.

Trong tuyên bố, Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, khẳng định lực lượng Mỹ vẫn “sẵn sàng phản ứng” nếu IS tái xuất hiện, và sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác địa phương trong nỗ lực ngăn chặn sự phục hồi của tổ chức này.

Mỹ cũng đã tiến hành hơn 100 cuộc không kích trong thời gian gần đây nhằm vào các mục tiêu IS còn lại tại Syria và bắt giữ hoặc tiêu diệt hơn 50 phần tử IS.

Trong những năm gần đây, chính sách quân sự của Mỹ tại Syria đã thay đổi đáng kể, giảm số lượng căn cứ từ 8 xuống còn 3 ở khu vực đông bắc, tập trung vào hợp tác với lực lượng do Mỹ và đồng minh hậu thuẫn, thay vì duy trì hiện diện trực tiếp rải rác khắp đất nước.

Quyết định rút khỏi al-Tanf được coi là tiếp nối xu hướng ấy, đồng thời cho thấy Washington đang ưu tiên giảm trực tiếp sự hiện diện và thúc đẩy trách nhiệm an ninh được chia sẻ với chính quyền Syria.

Trong khi Damascus tiếp quản căn cứ và chính thức triển khai lực lượng biên phòng, việc này cũng đặt ra thách thức lớn đối với an ninh khu vực.

Nếu không được kiểm soát hiệu quả, vùng sa mạc rộng lớn quanh al-Tanf có thể trở thành nơi ẩn náu của các nhóm cực đoan và mở đường cho hoạt động của IS hoặc các lực lượng thù địch khác.

Điều này đòi hỏi chính phủ Syria phải tiến hành các biện pháp an ninh nghiêm ngặt, đồng thời phối hợp với các quốc gia láng giềng để đảm bảo an ninh biên giới dài và phức tạp.

Việc Mỹ rút khỏi căn cứ al-Tanf và bàn giao cho Quân đội Ả Rập Syria là một bước ngoặt trong sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Syria.

Nó phản ánh sự thay đổi chiến lược nhằm cân bằng giữa mục tiêu chống khủng bố và giảm sự hiện diện trực tiếp, đồng thời tạo cơ hội cho Damascus củng cố vai trò chủ đạo trong kiểm soát an ninh khu vực.

Dù vậy, thách thức an ninh đối với vùng sa mạc chiến lược này vẫn tiềm ẩn và cần sự phối hợp liên quốc gia để kiểm soát rủi ro.

Việt Hùng