Mỹ ra đề xuất mới để khơi thông hòa đàm Nga - Ukraine

Theo Financial Times, ý tưởng này được đưa ra trong các cuộc thảo luận tại Miami tuần trước giữa các nhà đàm phán của Tổng thống Mỹ Donald Trump và quan chức Ukraine, Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau hồi tháng 8/2025 tại Anchorage, Alaska. Ảnh: Nhà Trắng

Bốn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của ông Trump, đã đề xuất một số phương án giải tỏa tài sản, trong đó có việc chuyển chúng vào một cơ chế tài chính chuyên biệt do Washington giám sát.

Một quan chức Mỹ xác nhận việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa đã được thảo luận trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình toàn diện. Tuy nhiên, cơ chế giải phóng tài sản và mục đích sử dụng nguồn tiền vẫn đang được xem xét. Theo quan chức này, nhiều phương án sử dụng tài sản Nga sau chiến tranh đã được đưa ra thảo luận.

Các đại diện châu Âu đã phản đối đề xuất, khẳng định không muốn từ bỏ quyền kiểm soát số tài sản bị phong tỏa hoặc hoàn trả bất kỳ phần nào cho Moscow. Động thái của Washington khiến các thủ đô châu Âu và Kiev đặt câu hỏi về ý định của Mỹ cũng như cách tiếp cận của nước này trong việc gây sức ép buộc Nga chấm dứt chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022, các nước phương Tây đã phong tỏa khoảng 260 tỷ euro tài sản nhà nước Nga. Phần lớn số tài sản này nằm trong EU, trở thành một trong những công cụ kinh tế quan trọng mà phương Tây sử dụng để gây sức ép với Moscow.

Tuy nhiên, việc xử lý khối tài sản này luôn là vấn đề gây tranh luận. Trong khi Ukraine và một số quốc gia châu Âu muốn sử dụng nguồn lực đó để hỗ trợ Kiev, nhiều chính phủ vẫn thận trọng trước khả năng trực tiếp sử dụng tài sản gốc, do lo ngại những hệ lụy pháp lý và tài chính.

Cho đến nay, Ukraine đã nhận khoản vay trị giá 45 tỷ euro từ các nước G7, được huy động dựa trên nguồn lãi phát sinh từ tài sản Nga bị phong tỏa tại EU. Cách tiếp cận này cho phép các nước phương Tây hỗ trợ Ukraine mà không trực tiếp sử dụng phần tài sản gốc, qua đó hạn chế một số rủi ro pháp lý.

Cuối năm ngoái, các nhà lãnh đạo EU cam kết sử dụng số tài sản này để tài trợ công cuộc tái thiết Ukraine nếu Nga không thanh toán các khoản bồi thường xung đổ. Dù vậy, bất kỳ quyết định giải tỏa tài sản nào cũng cần sự đồng thuận của cả 27 quốc gia thành viên EU.

Một đề xuất tương tự từng được đưa vào kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm của chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa ra cách đây một năm, nhưng không đạt được tiến triển đáng kể. Hiện tại, quan chức Mỹ cho biết Washington đã yêu cầu Ukraine đề xuất phương án sử dụng các nguồn tài chính có thể huy động, đồng thời phối hợp với Ngân hàng Thế giới triển khai cải cách chống tham nhũng và tăng cường trách nhiệm giải trình.

Trong khi đó, truyền thông Nga ngày 14/10 đưa tin, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Moscow sẽ “nỗ lực bằng mọi cách có thể để đạt được việc hoàn trả những tài sản bị đánh cắp”, bao gồm các biện pháp pháp lý và thủ tục tại tòa án.

Khi các cuộc thương lượng vẫn chưa đạt được đồng thuận về cơ chế xử lý tài sản của Nga, đề xuất của Washington cho thấy con đường hướng tới một thỏa thuận hòa bình không chỉ phụ thuộc vào các điều khoản an ninh và lãnh thổ, mà còn gắn chặt với những bất đồng về lợi ích kinh tế và trách nhiệm tài chính sau xung đột.