Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế, đẩy mạnh thu hẹp hợp tác đa phương
Động thái cắt giảm sâu sự tham gia và tài trợ cho các cơ chế đa phương cho thấy Washington đang tiếp tục thu hẹp vai trò toàn cầu, ưu tiên lợi ích quốc gia trong giai đoạn mới.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy một bước ngoặt lớn trong chính sách đối ngoại, khi Mỹ rút khỏi hàng chục tổ chức và cơ chế hợp tác quốc tế, qua đó tiếp tục thu hẹp vai trò của Washington trong các cấu trúc đa phương toàn cầu.
Theo thông báo của Nhà Trắng, ngày 7/1, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp đình chỉ sự tham gia và cắt hỗ trợ tài chính của Mỹ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế. Quyết định này được đưa ra sau một cuộc rà soát toàn diện việc Mỹ tham gia và tài trợ cho các tổ chức quốc tế, bao gồm cả những cơ quan trực thuộc Liên hợp quốc (LHQ).
Trong số các thực thể bị ảnh hưởng có 31 cơ quan, chương trình của LHQ và 35 tổ chức quốc tế không thuộc hệ thống LHQ. Nhà Trắng cho rằng nhiều cơ chế trong danh sách này “không còn phục vụ lợi ích quốc gia, an ninh, chủ quyền và thịnh vượng kinh tế của Mỹ”, đồng thời bị chỉ trích là hoạt động kém hiệu quả, lãng phí ngân sách hoặc thúc đẩy các chương trình mang tính ý thức hệ.
Theo thông báo của Nhà Trắng, ngày 7/1, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp đình chỉ sự tham gia và cắt hỗ trợ tài chính của Mỹ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế. Ảnh: Istock
Các tổ chức bị nhắm tới chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực biến đổi khí hậu, lao động, di cư, dân số và phát triển xã hội. Đáng chú ý nhất là quyết định rút khỏi Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), hiệp ước nền tảng cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu và là cơ sở của Thỏa thuận Paris. Động thái này phù hợp với lập trường lâu nay của ông Trump, người nhiều lần hoài nghi vai trò của biến đổi khí hậu và phản đối các cam kết ràng buộc về cắt giảm phát thải.
Song song với đó, Mỹ cũng tiếp tục rút khỏi hoặc dừng tài trợ cho nhiều cơ quan chủ chốt của LHQ, gồm Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (UNHRC), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Cơ quan Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) và Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên Hợp Quốc dành cho người tị nạn Palestine tại Cận Đông (UNRWA). Một số cơ quan trong danh sách này từng bị chính quyền ông Trump chỉ trích gay gắt ngay từ nhiệm kỳ đầu, dù các cuộc rà soát sau đó không tìm thấy bằng chứng cho nhiều cáo buộc gây tranh cãi.
Ngoài hệ thống LHQ, Washington cũng rút khỏi hoặc ngừng tham gia một loạt tổ chức và diễn đàn quốc tế khác, như Quan hệ đối tác Hợp tác Đại Tây Dương (Atlantic Partnership), Viện Quốc tế về Dân chủ và Hỗ trợ Bầu cử (International IDEA), Diễn đàn Chống khủng bố Toàn cầu (GCTF), Tổ chức Gỗ Nhiệt đới Quốc tế (ITTO), cùng một số cơ chế hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, văn hóa và nghiên cứu.
Theo giới phân tích, quyết định này cho thấy rõ cách tiếp cận “đa phương có điều kiện” của chính quyền Trump: Mỹ chỉ duy trì vai trò trong những cơ chế quốc tế mà Washington cho là mang lại lợi ích trực tiếp và phù hợp với chương trình nghị sự trong nước.
Các chuyên gia cảnh báo việc Mỹ rút lui trên diện rộng có thể làm suy yếu năng lực điều phối toàn cầu trong những vấn đề xuyên biên giới như khí hậu, y tế và nhân đạo, đồng thời làm giảm ảnh hưởng dài hạn của Washington trên trường quốc tế.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quá trình rà soát vẫn đang tiếp tục, cho thấy danh sách các tổ chức bị ảnh hưởng có thể còn mở rộng trong thời gian tới, khi chính quyền ông Trump tiếp tục tái định hình vai trò của Mỹ trong trật tự quốc tế.
