Mỹ siết thị thực, sinh viên Trung Quốc vẫn đổ về Harvard

Harvard vẫn duy trì được sức hút với sinh viên Trung Quốc. Ảnh: AFP

Số lượng sinh viên Trung Quốc theo học tại Đại học Harvard tiếp tục tăng trong năm học 2025 - 2026, bất chấp việc chính quyền Tổng thống Donald Trump đẩy mạnh các biện pháp siết chặt thị thực và hạn chế tuyển sinh quốc tế tại nhiều cơ sở giáo dục hàng đầu của Mỹ.

Theo số liệu do Harvard vừa công bố, số sinh viên đến từ Trung Quốc đại lục nhập học trong kỳ mùa thu năm 2025 đạt 1.452 người, tăng 4,5% so với mức 1.390 người của cùng kỳ năm trước. Mức tăng này được xem là đáng chú ý, bởi Harvard là một trong những trường đại học chịu nhiều sức ép nhất trong những tháng đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump.

Tháng 5 vừa qua, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa sẽ phối hợp “mạnh tay thu hồi” thị thực của các sinh viên Trung Quốc theo học trong các “lĩnh vực then chốt”, đồng thời siết chặt quy trình thẩm tra hồ sơ xin thị thực từ Trung Quốc đại lục và Hong Kong.

Khuôn viên Đại học Harvard ở Cambridge, bang Massachusetts. Các trường đại học Mỹ như Harvard vẫn luôn hấp dẫn sinh viên Trung Quốc. Ảnh: The New York Times

Động thái này diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung tiếp tục căng thẳng trên nhiều mặt trận, từ công nghệ, thương mại đến thuế quan. Phía Trung Quốc cũng đã phát đi các cảnh báo du học, khuyến nghị sinh viên cân nhắc rủi ro khi học tập tại những bang của Mỹ bị cho là có chính sách hạn chế hợp tác với Trung Quốc, đồng thời cáo buộc Washington áp dụng các biện pháp kiểm tra quá mức đối với công dân Trung Quốc tại cửa khẩu.

Dù vậy, Harvard vẫn duy trì lập trường ủng hộ sinh viên quốc tế và đang theo đuổi hai vụ kiện pháp lý liên quan đến việc cắt giảm tài trợ liên bang cũng như các hạn chế tuyển sinh sinh viên nước ngoài. Những vụ kiện này vẫn đang chờ phán quyết cuối cùng của tòa án.

Chiến dịch gây sức ép của chính quyền Trump đối với Harvard ban đầu xuất phát từ các cáo buộc liên quan đến tình trạng bài Do Thái trong khuôn viên trường, song sau đó mở rộng sang việc chỉ trích các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập, cũng như những gì bị coi là thiên kiến chính trị. Năm ngoái, chính quyền đã đóng băng hàng tỷ USD tài trợ nghiên cứu và từng tìm cách ngăn trường Ivy League này tuyển sinh sinh viên quốc tế, kèm theo yêu cầu thay đổi sâu rộng về quản trị, tuyển dụng và chính sách tuyển sinh.

Năm ngoái, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đóng băng hàng tỷ USD tài trợ nghiên cứu và từng tìm cách ngăn Harvard tuyển sinh sinh viên quốc tế. Ảnh: Fox News

Theo ông David Weeks, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành Sunrise International - công ty tư vấn tuyển sinh cho các trường đại học quốc tế tại thị trường Trung Quốc - mức tăng sinh viên Trung Quốc tại Harvard là “một tín hiệu có ý nghĩa, trước hết đối với Harvard và rộng hơn là đối với giáo dục đại học Mỹ”.

Ông Weeks nhận định, các đại học hàng đầu của Mỹ vẫn sở hữu “lực hút thương hiệu” rất mạnh, đặc biệt trong mắt các gia đình Trung Quốc. “Nhiều sinh viên nộp đơn vào các quốc gia thứ ba như một phương án dự phòng. Nhưng nếu trúng tuyển vào ngôi trường mơ ước tại Mỹ, họ thường vẫn lựa chọn theo học, bởi giá trị bằng cấp và uy tín dài hạn được xem là khó thay thế”, ông nói. Theo chuyên gia này, mức độ chấp nhận rủi ro của sinh viên Trung Quốc cao hơn so với đánh giá phổ biến.

Trong nhiệm kỳ hai, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã triển khai hàng loạt biện pháp hạn chế sinh viên quốc tế, bao gồm tăng cường rà soát hoạt động trên mạng xã hội trong quá trình xét cấp thị thực, áp dụng lệnh cấm đi lại, đe dọa trục xuất người nước ngoài vì bày tỏ quan điểm chính trị, cũng như đề xuất cải tổ chương trình thị thực H-1B - loại thị thực lao động quan trọng đối với nhiều sinh viên quốc tế sau khi tốt nghiệp.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vào tháng 1 năm ngoái, hơn 100.000 thị thực đã bị thu hồi, trong đó có khoảng 8.000 thị thực sinh viên.

Đáng chú ý, dù thường xuyên chỉ trích Harvard, Tổng thống Donald Trump lại nhiều lần bày tỏ quan điểm tích cực đối với sinh viên Trung Quốc và sinh viên quốc tế nói chung. Ông coi tuyển sinh nước ngoài là một vấn đề kinh tế - kinh doanh và từng tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận tới 600.000 sinh viên Trung Quốc.

Hiện nay, sinh viên Trung Quốc vẫn là nhóm sinh viên quốc tế lớn nhất tại Harvard. Trên phạm vi toàn nước Mỹ, họ đứng thứ hai với khoảng 266.000 người, chỉ sau sinh viên đến từ Ấn Độ.

Trước những thông điệp chính sách cứng rắn gia tăng trong năm qua, sinh viên Trung Quốc thể hiện tâm lý không đồng nhất: một bộ phận cho rằng điều này không ảnh hưởng tới kế hoạch học tập, trong khi số khác chủ động tìm kiếm điểm đến thay thế. Nhiều sinh viên cũng thừa nhận khó có thể đánh giá mức độ nghiêm túc của từng tuyên bố cụ thể, do chính sách thường xuyên thay đổi.

Thực tế, đây không phải lần đầu sinh viên Trung Quốc trở thành đối tượng bị hạn chế. Trong nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Donald Trump từng ban hành một tuyên bố hành pháp nhằm ngăn chặn sinh viên có liên hệ với một số trường đại học nhất định tại Trung Quốc nhập cảnh vào Mỹ.

Hồng Nhung