Mỹ tính sử dụng 'mẹ của mọi loại bom' trong chiến dịch tấn công Iran

Một quả bom GBU-43/B (MOAB) tại Trung tâm quân bị của lực lượng không quân Eglin ở Florida, Mỹ. EPA/TTXVN

Truyền thông Mỹ ngày 15/10 dẫn tiết lộ của nhiều quan chức nước này am hiểu kế hoạch quân sự cho biết Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu quân đội chuẩn bị các phương án không kích mới, trong đó có khả năng sử dụng bom GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), thường được gọi là “mẹ của mọi loại bom”.

Theo các nguồn tin, những kế hoạch này có thể được triển khai nếu ông Trump quyết định nối lại chiến dịch quân sự trước hoặc sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Các mục tiêu được xem xét bao gồm cơ sở hạ tầng năng lượng và những địa điểm liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.

Việc sử dụng MOAB sẽ đánh dấu bước leo thang đáng kể trong xung đột. Tuy nhiên, các nguồn tin quân sự hoài nghi liệu loại bom này có thể giúp Washington đạt được mục tiêu chiến lược hoặc làm thay đổi cục diện chiến tranh hay không.

Mỹ tìm cách tuyên bố chiến thắng

Ông Trump đang chịu sức ép chấm dứt cuộc chiến không được lòng công chúng Mỹ, trong bối cảnh đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất sự ủng hộ của cử tri trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Sau hơn sáu tháng không kích, Washington và Tehran vẫn chưa cho thấy dấu hiệu rõ ràng về khả năng đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Trong những tuần gần đây, các cố vấn Nhà Trắng liên tục thảo luận phương án giúp Tổng thống Mỹ rút khỏi cuộc chiến mà vẫn có thể tuyên bố giành thắng lợi. Một số quan chức cho rằng Mỹ về cơ bản đã chiến thắng, nhưng ông Trump chưa đưa ra tuyên bố tương tự và nhấn mạnh Washington vẫn còn những mục tiêu chưa hoàn thành.

Theo một nguồn tin, kế hoạch quân sự mới bao gồm các đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào cơ sở năng lượng Iran trước khi Mỹ rút lực lượng khỏi khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM). Cách tiếp cận này có thể cho phép Washington tuyên bố hoàn thành nhiệm vụ rồi nhanh chóng đưa binh sĩ về nước.

Một phương án khác đề cập việc sử dụng MOAB để tấn công các cơ sở hạt nhân, trong đó có núi Pickaxe. Mỹ và Israel nghi ngờ Iran cất giữ những thành phần thuộc chương trình hạt nhân tại địa điểm này.

Ông Trump nhiều lần đe dọa tấn công Núi Pickaxe, đồng thời khẳng định mục tiêu của Washington là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Dù tuyên bố sẽ không tiến hành các đợt tấn công mới trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, một số cố vấn của ông Trump thừa nhận chưa rõ liệu cam kết này có phải quyết định cuối cùng hay không.

Nghi vấn khả năng xuyên phá của “bom mẹ”

MOAB nặng khoảng 9,8 tấn, sử dụng hệ thống dẫn đường GPS và có sức công phá trên diện rộng. Tuy nhiên, loại bom này không được thiết kế chuyên biệt để xuyên phá những mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận quân sự nói rằng MOAB chủ yếu phù hợp với mục đích phá hủy khu vực rộng lớn và tạo hiệu ứng tâm lý, thay vì xuyên sâu để tiêu diệt các cơ sở kiên cố dưới lòng đất.

Núi Pickaxe được cho là có nhiều lớp đá granite bảo vệ. Vì vậy, MOAB khó có thể xuyên đủ sâu để phá hủy các cơ sở hạt nhân nghi nằm bên dưới. Những địa điểm hạt nhân khác của Iran cũng đặt ra thách thức tương tự.

Nếu được sử dụng, quả bom có thể gây thiệt hại nghiêm trọng trên bề mặt, nhưng chưa chắc đạt hiệu quả đối với các mục tiêu được gia cố dưới lòng đất. Bán kính nổ lớn cũng làm dấy lên lo ngại về thương vong dân sự, đặc biệt nếu các cơ sở bị tấn công nằm gần khu dân cư.

Dù vậy, Washington có thể xem MOAB như công cụ gây sức ép tâm lý nhằm buộc Tehran thay đổi lập trường. Các quan chức Mỹ cảnh báo việc triển khai loại bom này khó có thể khiến Iran đầu hàng hoặc mang lại chiến thắng quân sự quyết định, nhưng có thể giúp ông Trump tạo ra một bước chuyển trong tình thế bế tắc hiện nay.

Mỹ chưa tính đưa bộ binh vào Iran

Một số quan chức và chuyên gia cho rằng muốn đánh bại Iran dứt điểm, Mỹ có thể phải tiến hành chiến dịch quy mô lớn với sự tham gia của bộ binh. Tuy nhiên, phương án này tiềm ẩn nguy cơ khiến hàng nghìn binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

Lầu Năm Góc được cho là đã xem xét nhiều kịch bản, nhưng hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chính quyền Trump chủ trương đưa quân bộ vào Iran. Tổng thống Mỹ từng thể hiện ít quan tâm đến lựa chọn này, dù ông muốn sớm kết thúc xung đột.

Giới chức Nhà Trắng và các nhà hoạch định quân sự đang tìm kiếm một lối thoát cho phép ông Trump tuyên bố giành thắng lợi mang tính biểu tượng mà không cản trở triển vọng ngoại giao. Một trong những ưu tiên là đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, quân đội Mỹ vẫn chuẩn bị cho khả năng Iran trả đũa nếu chiến dịch được nối lại. Một quan chức Nhà Trắng khẳng định ông Trump tiếp tục để ngỏ mọi lựa chọn nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Lầu Năm Góc cũng cho biết quân đội xây dựng nhiều kịch bản tác chiến để thực hiện chỉ đạo của Tổng thống.

MOAB từng được Mỹ sử dụng lần đầu tại Afghanistan năm 2017, dưới thời ông Trump, nhằm vào mạng lưới đường hầm của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIS) tự xưng. Theo giới chức Afghanistan khi đó, cuộc không kích khiến 36 tay súng thiệt mạng và phá hủy ba đường hầm.

Được phát triển trong thời kỳ chiến tranh Iraq, MOAB ban đầu chủ yếu nhằm tạo hiệu ứng tâm lý, khiến đối phương hoảng sợ và giảm ý chí chiến đấu. Tuy nhiên, nếu được triển khai tại Iran, hiệu quả thực tế của loại bom này vẫn là dấu hỏi.

Trong bối cảnh Washington muốn kết thúc chiến tranh mà không bị xem là thất bại, việc sử dụng MOAB có thể phô diễn sức mạnh quân sự Mỹ. Dẫu vậy, sức công phá lớn chưa chắc đủ để phá hủy các cơ sở hạt nhân ngầm hoặc buộc Tehran nhượng bộ, khiến ông Trump tiếp tục đối mặt bài toán khó giữa mục tiêu quân sự và áp lực chính trị trong nước.