Mỹ trừng phạt ngân hàng lớn thứ hai của Nga vì cáo buộc hỗ trợ Iran

Ảnh minh họa - Anh: EPA

Ngày thứ Hai (14/9), Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đưa VTB Bank vào danh sách trừng phạt liên quan đến Iran. Washington cảnh báo các ngân hàng và doanh nghiệp nước ngoài tiếp tục giao dịch với VTB có thể phải chịu thêm các biện pháp trừng phạt.

Theo hãng tin Reuters, VTB, ngân hàng do Chính phủ Nga kiểm soát, đã bị loại khỏi hệ thống thanh toán bằng đồng USD từ năm 2022, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine. Với lệnh trừng phạt mới liên quan đến Iran, các ngân hàng và doanh nghiệp nước ngoài tiếp tục có giao dịch với VTB cũng có nguy cơ bị Mỹ trừng phạt.

Lệnh trừng phạt thứ cấp cho phép Mỹ xử lý cả những tổ chức không thuộc nước này nếu họ tiếp tục giao dịch với một đối tượng bị Washington trừng phạt. Các tổ chức vi phạm có thể bị hạn chế hoặc cắt quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, trong 3 năm qua, VTB đã mở các văn phòng tại Iran nhằm thúc đẩy thương mại và tăng cường phối hợp tài chính giữa Moscow và Tehran. Từ tháng 1/2025, ngân hàng này bắt đầu thực hiện các bước nhằm tiếp tục mở rộng hoạt động tại Tehran.

VTB cũng thiết lập quan hệ ngân hàng đại lý với các tổ chức tài chính Iran đã bị trừng phạt. Quan hệ này cho phép các ngân hàng thực hiện thanh toán và cung cấp dịch vụ tài chính cho nhau.

Bên cạnh đó, VTB xây dựng một hệ thống thanh toán bằng đồng rial Iran và rúp Nga thông qua các tài khoản đại lý, với mục tiêu tạo thuận lợi cho thương mại song phương. Bộ Tài chính Mỹ còn cáo buộc ngân hàng này tìm cách chuyển hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa.

Lệnh trừng phạt mới được áp dụng theo Sắc lệnh hành pháp 13902, nhằm vào một số lĩnh vực của nền kinh tế Iran, trong đó có lĩnh vực tài chính. Bộ Tài chính Mỹ cho biết VTB hiện nằm trong nhóm những tổ chức tài chính bị trừng phạt toàn diện nhất thế giới.

Trước đó, Mỹ đã trừng phạt VTB vào tháng 2/2022 do ngân hàng này thuộc sở hữu hoặc chịu sự kiểm soát của Chính phủ Nga và hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ tài chính của nước này. VTB tiếp tục bị đưa vào danh sách trừng phạt theo một sắc lệnh khác vào tháng 1/2025.

Theo OFAC, mọi tài sản của VTB tại Mỹ hoặc do công dân và tổ chức Mỹ nắm giữ hay kiểm soát đều bị phong tỏa. Các doanh nghiệp do VTB hoặc những đối tượng bị phong tỏa khác sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 50% trở lên cũng chịu quy định tương tự.

Nếu không được OFAC cấp phép hoặc miễn trừ, công dân và tổ chức Mỹ không được thực hiện các giao dịch liên quan đến VTB. Những ngân hàng nước ngoài cố ý tiến hành hoặc hỗ trợ các giao dịch cho VTB có thể bị hạn chế hoặc cấm mở và duy trì tài khoản tại Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington sẽ tiếp tục nhằm vào những tổ chức, cá nhân cung cấp hỗ trợ vật chất, công nghệ hoặc tài chính, qua đó giúp chính quyền Iran duy trì các hoạt động mà Mỹ coi là khủng bố.

“Bộ Tài chính sẽ không dung thứ cho bất kỳ sự hỗ trợ nào dành cho chính quyền Iran. Chúng tôi sẽ tiếp tục xác định, vạch rõ và cô lập những bên hỗ trợ Iran”, ông Bessent nói.

Quyết định trừng phạt VTB nằm trong chiến dịch cô lập kinh tế được Bộ Tài chính Mỹ triển khai từ ngày 24/8. Chiến dịch nhằm cắt đứt những nguồn tài chính mà Washington cho rằng đang giúp Iran né tránh trừng phạt, xuất khẩu dầu và tài trợ cho các lực lượng đồng minh của Tehran.

Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo các chính phủ, tổ chức tài chính và doanh nghiệp nước ngoài có thể bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ nếu hỗ trợ Iran né tránh các lệnh trừng phạt.

Trong những tuần gần đây, Washington đã trừng phạt một ngân hàng đầu tư nhỏ của Thổ Nhĩ Kỳ và loại ngân hàng này khỏi các giao dịch bằng đồng USD. Mỹ cũng áp dụng biện pháp có tác động tương tự đối với các chi nhánh tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) của ngân hàng Ai Cập Bank Misr.

Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 2, Washington đã áp đặt hàng loạt biện pháp kinh tế đối với Tehran. Các biện pháp này nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu, mạng lưới vận tải biển, các kênh mua sắm vũ khí, tổ chức trung gian tài chính, sàn giao dịch tài sản số và hoạt động hàng không.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách gia tăng sức ép kinh tế với Tehran nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 6 tháng và mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đang làm việc với các tổ chức tài chính trên toàn cầu để cảnh báo về nguy cơ trừng phạt thứ cấp. Cơ quan này cho biết sẽ cung cấp thông tin giúp các ngân hàng xác định và chặn những nguồn thu cũng như mạng lưới mua sắm có liên quan đến chính quyền Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), các lực lượng đồng minh của Tehran và những tổ chức, cá nhân hỗ trợ họ.