Mỹ và Nhật Bản khởi động hợp tác AI trong sứ mệnh Genesis
Sứ mệnh Genesis - dự án do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng - hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm đẩy nhanh nghiên cứu năng lượng nhiệt hạch và máy tính lượng tử, vừa có đối tác quốc tế đầu tiên là Nhật Bản.
(Ảnh minh họa) Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Thủ tướng Sanae Takaichi. Ảnh: Kyodo/TTXVN
Theo Nikkei Asia, Nhật Bản đã đồng ý trở thành đối tác quốc tế đầu tiên tham gia sứ mệnh Genesis. Thỏa thuận được đại diện Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản và Bộ Năng lượng Mỹ ký kết trong tuần này, bên lề một hội nghị siêu máy tính tổ chức tại Osaka.
Ông Dario Gil, Thứ trưởng phụ trách khoa học của Bộ Năng lượng Mỹ, cho biết việc hợp tác trong các lĩnh vực then chốt sẽ giúp Mỹ và Nhật Bản duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về khoa học và công nghệ.
Sứ mệnh Genesis được triển khai vào tháng 11/2025 theo sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump. Dự án hướng tới xây dựng một nền tảng AI mới nhằm đẩy nhanh hoạt động nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, năng lượng nhiệt hạch, máy tính lượng tử và những ngành công nghệ tiên tiến khác.
Dự án hoạt động dựa trên nguyên tắc chia sẻ các nguồn lực của chính phủ, bao gồm siêu máy tính và dữ liệu khoa học. Hiện đã có hàng loạt doanh nghiệp công nghệ Mỹ tham gia theo các thỏa thuận hợp tác được công bố vào tháng 12/2025, trong đó có Microsoft, Google và Nvidia.
Sứ mệnh Genesis được triển khai trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt nhằm giành vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Thông qua việc tham gia dự án, Nhật Bản sẽ được tiếp cận các siêu máy tính hiệu năng cao của Mỹ cùng kho dữ liệu khổng lồ.
“Để cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu trong lĩnh vực AI phục vụ khoa học, chúng tôi cần hợp tác với những đối tác mạnh”, đại diện Bộ Khoa học Nhật Bản cho biết.
Chi tiết về những đóng góp cụ thể của Nhật Bản cho dự án hiện vẫn chưa được quyết định. Tuy nhiên, hai chính phủ đã xây dựng khuôn khổ hợp tác nghiên cứu ứng dụng AI từ năm 2024.
Viện nghiên cứu Riken của Nhật Bản, Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne thuộc Bộ Năng lượng Mỹ, tập đoàn công nghệ Fujitsu của Nhật Bản và hãng chế tạo chip Nvidia của Mỹ đã ký biên bản về AI và khoa học máy tính. Riken, Fujitsu và Nvidia hiện đang phối hợp phát triển thế hệ kế nhiệm cho siêu máy tính Fugaku của Nhật Bản.
“Sứ mệnh Genesis là cơ chế tập hợp các nguồn lực khoa học liên bang lớn nhất kể từ Chương trình Apollo hướng tới mục tiêu khoa học”, ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn gần đây với NBC News. Bộ Năng lượng Mỹ, đơn vị dẫn dắt dự án, đã công bố hơn 320 triệu USD tài trợ liên quan cho các phòng thí nghiệm quốc gia trên khắp nước Mỹ.
Dù được quảng bá là một dự án mang tính đột phá, sứ mệnh Genesis vẫn vấp phải không ít ý kiến trái chiều. Giới phân tích cho rằng chính quyền Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ hai đã cắt giảm hỗ trợ khoa học và công nghệ ở nhiều lĩnh vực khác.
Theo tạp chí Nature, trong vòng một năm qua, chính quyền Mỹ đã hủy bỏ hoặc tạm dừng tổng cộng hơn 7.800 khoản tài trợ nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) và Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF). Khoảng 25.000 nhà khoa học và nhân sự khác đã rời khỏi các cơ quan liên bang phụ trách nghiên cứu, và tổng cộng 32 tỷ USD ngân sách phi quốc phòng có thể bị cắt giảm.
Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump cũng bày tỏ sự hoài nghi đối với khoa học chính thống trong các vấn đề như biến đổi khí hậu và vắc-xin. Sứ mệnh Genesis không bao gồm nghiên cứu trong các lĩnh vực nói trên, mà tập trung vào những công nghệ chiến lược gắn với an ninh quốc gia và lợi ích kinh tế, trong bối cảnh cạnh tranh với Trung Quốc.
Về phía Nhật Bản, chính phủ nước này cũng đã xác định năng lượng nhiệt hạch và máy tính lượng tử là những công nghệ chiến lược quan trọng đối với an ninh quốc gia.
