Nà Hỳ chuyển đổi cây trồng

Lãnh đạo xã Nà Hỳ kiểm tra chất lượng cây giống cà phê trước khi hỗ trợ người dân đưa vào trồng.

Đảng viên đi trước

Những ngày cuối tháng 10/2026, trên diện tích đất nương ở xã biên giới Nà Hỳ, nhiều hộ dân tranh thủ thời tiết thuận lợi làm sạch cỏ, vun gốc cho cà phê và mắc ca mới trồng. Những hàng cây bén rễ, xanh lá thay cho diện tích từng trồng ngô, sắn hay lúa nương trước đây. Kết quả là minh chứng cho thấy, người dân xã Nà Hỳ từng bước thay đổi tư duy và phương thức sản xuất, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất sản xuất nông nghiệp hiện có.

Là địa phương có địa hình chia cắt, đất sản xuất có độ dốc cao nên việc tổ chức sản xuất tập trung tại xã Nà Hỳ gặp khó khăn. Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng đối với đời sống của người dân. Vì vậy, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, có khả năng tạo giá trị kinh tế lâu dài được cấp ủy, chính quyền địa phương xác định là hướng đi cần thiết. Mắc ca, cà phê và quế được lựa chọn đưa vào trồng thay thế những cây có hiệu quả kinh tế thấp, từng bước hình thành vùng nguyên liệu, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế ổn định cho người dân. Định hướng này phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế không gian tầm thấp của tỉnh.

Cán bộ, đảng viên xã Nà Hỳ tiên phong tham gia phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Ảnh: Thành Đạt

Tại bản Phiêng Ngúa, ông Quàng Văn Do, Chi hội trưởng Chi hội nông dân bản, đã chủ động đưa cà phê vào sản xuất từ đầu năm 2026. Từ kinh nghiệm canh tác tích lũy được, ông nhận thấy việc chuyển đổi cây trồng cần có sự chuẩn bị về đất, giống và kỹ thuật chăm sóc. Là người đảng viên, ông xác định bản thân và gia đình phải tiên phong thực hiện, để người dân trên địa bàn có nơi quan sát, học hỏi trước khi quyết định chuyển đổi diện tích cây trồng của gia đình mình.

Ông Quàng Văn Do chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi chủ yếu trồng những cây ngắn ngày như ngô, sắn. Khi được cán bộ xã tuyên truyền, hướng dẫn, tôi mạnh dạn chuyển sang trồng cà phê. Cây mới thì phải học cách trồng, chăm sóc cho đúng kỹ thuật. Là người đảng viên, gia đình mình làm trước, chăm sóc tốt để bà con thấy hiệu quả, từ đó cùng nhau chuyển đổi cây trồng, tạo sinh kế ổn định”.

Diện tích đất dốc ở xã Nà Hỳ đang được phủ xanh bởi cây cà phê và mắc ca.

Phủ xanh đất dốc

Từ những hộ tiên phong như gia đình ông Do, việc chuyển đổi cây trồng tại Nà Hỳ dần được nhiều hộ dân hưởng ứng. Bên cạnh diện tích được hỗ trợ thông qua dự án phát triển sản xuất, người dân chủ động đầu tư, mở rộng diện tích, chuyển đổi cây trồng bằng nguồn lực của gia đình. Điều này cho thấy, nhận thức và tư duy lựa chọn cây trồng phù hợp, đầu tư bài bản cho sản xuất lâu dài đã có chuyển biến tích cực.

Trong quá trình thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đội ngũ cán bộ, đảng viên tại các bản được xác định là lực lượng nòng cốt. Căn cứ điều kiện đất đai và khả năng đầu tư, mỗi người chủ động lựa chọn mô hình phù hợp, trực tiếp triển khai và chia sẻ kinh nghiệm với bà con. Từ mô hình thực tế, công tác tuyên truyền, vận động có thêm sức thuyết phục, giúp người dân hiểu rõ kỹ thuật chăm sóc, thời gian kiến thiết cơ bản cũng như hiệu quả kinh tế của từng loại cây trồng.

Thực hiện Kế hoạch số 1850/KH-UBND ngày 16/3/2026 của UBND tỉnh Điện Biên về trồng mới cà phê, mắc ca và thử nghiệm mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp, xã Nà Hỳ đã phê duyệt 37 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng. Các dự án có quy mô 200ha với 169 hộ tham gia tại 21 bản theo địa giới hành chính trước sáp nhập. Người dân tham gia dự án có trách nhiệm đối ứng nguồn lực, chủ động chuẩn bị đất, trồng, chăm sóc và bảo vệ cây. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của mỗi hộ, hạn chế tâm lý trông chờ, ỷ lại vào nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước.

Lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành tham quan mô hình trồng cà phê tại xã Nà Hỳ. Ảnh: Thành Đạt

Đồng hành với người dân các bản trong quá trình thực hiện, thay vì dừng ở tuyên truyền, cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đã xuống các mô hình, trực tiếp hướng dẫn người dân. Những thao tác kỹ thuật được hướng dẫn ngay trên diện tích sản xuất, giúp người dân dễ hiểu, dễ thực hiện và kịp thời điều chỉnh khi phát sinh vướng mắc.

Ông Nguyễn Phú Thiết, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nà Hỳ cho biết: “Chúng tôi xác định hướng dẫn kỹ thuật phải gắn với từng mô hình cụ thể. Cán bộ trực tiếp đến nương, hướng dẫn người dân cách trồng, chăm sóc, bảo vệ cây theo phương châm cầm tay chỉ việc. Bà con nắm được kỹ thuật, hiểu rõ trách nhiệm của mình khi tham gia dự án. Khi thấy cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện trước, người dân đến tìm hiểu và thực hiện theo”.

Từ diện tích trồng mới đến vùng nguyên liệu

Sự chủ động của người dân cùng chính sách hỗ trợ đã tạo chuyển biến về quy mô sản xuất. Theo số liệu thống kê, diện tích cà phê trồng mới ở xã Nà Hỳ đạt hơn 544ha, trong đó 200ha thuộc các dự án được phê duyệt, diện tích còn lại do người dân chủ động đầu tư mở rộng. Diện tích trồng mắc ca đạt hơn 323ha, bao gồm cả diện tích trồng xen; diện tích trồng quế đạt hơn 857ha.

Bên cạnh diện tích trồng theo dự án hỗ trợ, người dân Nà Hỳ chủ động đầu tư mở rộng diện tích cà phê, mắc ca. Diện tích tự trồng chiếm tỷ lệ đáng kể, cho thấy sự chuyển biến từ tiếp nhận hỗ trợ sang chủ động đầu tư phát triển.

Tuy nhiên, mở rộng diện tích mới là bước đầu, bởi cà phê, mắc ca và các loại cây công nghiệp lâu năm cần thời gian sinh trưởng, chăm sóc trước khi cho thu hoạch ổn định. Nếu thiếu hướng dẫn kỹ thuật, đầu tư không phù hợp với điều kiện đất đai hoặc phát triển vượt khả năng chăm sóc, người dân có thể gặp khó khăn trong duy trì diện tích và bảo đảm hiệu quả kinh tế.

Từ thực tế đó, địa phương chủ động rà soát diện tích ngoài phạm vi dự án để xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân tích cực chăm sóc diện tích đã trồng, bảo đảm cà phê, mắc ca sinh trưởng và phát triển tốt.

Ông Trần Văn Thượng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nà Hỳ nhấn mạnh: “Xã Nà Hỳ xác định phát triển cà phê, mắc ca và các cây trồng có lợi thế là hướng đi lâu dài để nâng cao thu nhập cho nhân dân. Cấp ủy, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đồng hành, huy động các nguồn lực hỗ trợ, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật và vận động cán bộ, đảng viên gương mẫu thực hiện. Xã cũng chú trọng kết nối với các doanh nghiệp, hợp tác xã để từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung; gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm, giúp người dân yên tâm đầu tư, phát triển kinh tế bền vững”.

Với sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự tiên phong của cán bộ, đảng viên và đồng thuận của người dân, Nà Hỳ đang từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai. Phát triển cà phê, mắc ca gắn với nâng cao chất lượng sản xuất và liên kết tiêu thụ sẽ tạo điều kiện hình thành vùng nguyên liệu ổn định, mở rộng cơ hội sinh kế. Đây sẽ là động lực để Nà Hỳ phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, từng bước nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân trên địa bàn.