Năm 2025, thị trường ô tô nhiều biến động

Thậm chí, ngay cả giai đoạn cuối năm vốn được xem là "mùa hái quả" của thị trường ô tô và thường không cần khuyến mãi thì năm 2025 lại diễn biến ngược lại.

Ưu đãi vẫn không ăn thua

Nhìn lại toàn cảnh thị trường những năm qua có thể thấy sau giai đoạn thiếu hụt nguồn cung do khủng hoảng chip bán dẫn và đứt gãy chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất ô tô đã nhanh chóng tăng sản lượng trở lại. Tuy nhiên, sức mua phục hồi chậm hơn kỳ vọng khiến tồn kho tăng, buộc các đại lý phải tìm cách giải phóng hàng.

Sự sụt giảm doanh số các dòng ô tô chạy xăng truyền thống tác động đến doanh số nói chung của toàn thị trường

Đáng chú ý, cán cân thị trường đã nghiêng rõ rệt về phía người mua. Từ chỗ có ít mẫu xe để chọn lựa, phải chấp nhận chờ xe dài ngày, mua kèm phụ kiện hoặc trả giá cao, khách hàng hiện nay có nhiều lựa chọn hơn trong cùng phân khúc. Các hãng vì thế cũng khó giữ giá bán, ngược lại, còn phải tích cực triển khai những chương trình ưu đãi hấp dẫn, ngay cả trong thời điểm cận Tết Nguyên đán như hiện nay.

Chưa kể, nếu các dòng xe của năm 2025 không sớm được tiêu thụ thì sẽ mất lợi thế trước những mẫu mới của năm 2026 và thường phải giảm giá sâu hơn nữa nên đại lý sẵn sàng chấp nhận "ưu đãi nhỏ để bớt bị thiệt hại lớn".

Ông Phạm Quang Thắng, Giám đốc kinh doanh Công ty CP Ô tô Hà Nội, nhận định sự thay đổi cơ cấu sản phẩm trên thị trường góp phần kéo dài các chương trình ưu đãi, khuyến mãi. Xe điện và xe hybrid ngày càng phổ biến, với chi phí vận hành thấp và nhiều ưu đãi về thuế, phí, đã tác động không nhỏ đến doanh số nhiều mẫu xe xăng. Về phía khách hàng, khi quen với việc sản phẩm liên tục được ưu đãi, họ sẵn sàng trì hoãn quyết định mua để chờ mức giá tốt hơn. "Năm 2025, hầu như tháng nào các hãng xe từ phổ thông đến hạng sang cũng phải ưu đãi giá. Đến tháng 1-2026, thời điểm lẽ ra bán hàng tốt nhất thì các hãng cũng phải giảm 50%-100% lệ phí trước bạ" - ông Thắng thông tin.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến biến động trên thị trường ô tô là do mất cân đối cung - cầu. Giai đoạn 2020-2023, thị trường ô tô nhiều lần chứng kiến các đợt tăng trưởng đột biến nhờ chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ. Nhưng đến năm 2025, dù Nhà nước không còn ưu đãi nhưng các hãng vẫn chủ động hỗ trợ khoản phí này từ 50%-100%, song doanh số vẫn không tăng. Điều này phản ánh thị trường đã vào giai đoạn sàng lọc, người tiêu dùng chỉ mua khi có nhu cầu thực như phục vụ gia đình, công việc, đổi xe sau nhiều năm sử dụng hoặc chuyển đổi sang phương tiện tiết kiệm hơn.

Thị trường "thoát ly" chính sách

Sau thời kỳ đại dịch COVID-19 khiến đứt gãy chuỗi cung ứng và thị trường tăng trưởng nhờ các gói kích cầu ngắn hạn, năm 2025 đánh dấu một giai đoạn rất khác của thị trường ô tô. Không còn tăng theo các "cơn sóng" chính sách, thị trường bắt đầu tái cấu trúc sâu, cạnh tranh khốc liệt, phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc và thương hiệu.

Theo bà Nguyễn Thị Hiền, Giám đốc hệ thống Ô tô Hiền (TP HCM), khách hàng đã quay về xu hướng "ăn chắc mặc bền", chọn những thương hiệu lớn, uy tín, thay vì trải nghiệm thiết kế, công nghệ mới. "Phương tiện xanh thoát khỏi vai trò thị trường ngách. Người mua từ chỗ có tâm lý nghi ngại đối với xe xanh đã chuyển sang đánh giá cao về ưu thế tiết kiệm chi phí vận hành, độ tiện lợi, qua đó giúp doanh số xe điện, xe hybrid tăng mạnh trong năm qua và dự báo tiếp tục tăng" - bà Hiền nhận định.

Bà Lê Thanh Hải, Tổng Giám đốc Subaru Việt Nam, cho hay doanh số bán hàng toàn thị trường năm 2025 tuy có tăng so với năm trước đó, song nếu tính riêng dòng xe truyền thống thì mức tăng không đáng kể, chủ yếu ở phân khúc xe giá thấp khoảng 500-600 triệu đồng. Dù nhu cầu thị trường vẫn có nhưng thu nhập của người dân giảm nên khoản chi phí dành cho mua xe ít đi, buộc các hãng xe phải giảm giá mới bán được hàng. "Diễn biến của thị trường cũng tác động đến sức tiêu thụ ô tô vì đây là kênh giữ tiền, đầu tư, sinh lợi. Hiện bất động sản rơi vào tình trạng thanh khoản không còn tốt, chỉ trừ phân khúc nhà chung cư; nhiều người còn "ôm" nhiều đất mà chưa thể bán" - bà Hải chỉ ra.

ThS Trần Anh Tùng, Trưởng ngành Quản trị Kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP HCM, phân tích: Vấn đề cốt lõi của thị trường ô tô không nằm ở chuyện giảm giá nhiều hay ít, mà ở sự thay đổi căn bản của quan hệ cung - cầu. Doanh số ô tô hiện nay xét về giá trị tuyệt đối thì không phải là quá thấp, nếu so với thu nhập của người dân, nhưng lại gây cảm giác hụt hơi vì thị trường đã quen với giai đoạn tăng trưởng nóng trước đó. Việc giảm giá sâu để kéo sức mua là hệ quả tất yếu, không phải chiến lược chủ động.

Cũng theo ông Tùng, ô tô từng là loại "hàng hóa khát cung", nay chuyển thành "hàng hóa dư cung tương đối". Nguồn xe dồi dào, mẫu mã đa dạng, nhiều thương hiệu mới tham gia khiến quyền lực thị trường nghiêng hẳn về người mua. "Sự điều chỉnh của thị trường hiện nay tuy đau nhưng cần thiết. Đó là giảm kỳ vọng lợi nhuận cao bất thường, buộc các hãng phải tái cấu trúc chi phí, tối ưu tồn kho và định vị lại sản phẩm để hình thành một thị trường trưởng thành hơn" - ông Tùng nhận định.

Bài và ảnh: NGUYỄN HẢI