'Năm cán bộ cơ sở': Định hướng hành động thực chất

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, ngày 13-4-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh vai trò của cấp cơ sở, đồng thời xác định rõ năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở”. Đây không chỉ là một thông điệp chính trị mà còn là định hướng mang tính hành động thực chất.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Khương Đình Nguyễn Sỹ Đoàn trực tiếp xuống địa bàn, tổ chức gặp gỡ, đối thoại với các hộ dân thuộc diện thu hồi đất để triển khai dự án đường Vành đai 2.5. Ảnh: HT

Cấp cơ sở - nơi đón “điểm rơi” của mọi chủ trương cải cách

Đánh giá cao về tính hành động của cấp chính quyền cơ sở, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ trong bài phát biểu: "Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát, địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống". Năm 2026, Trung ương đã xác định là "Năm cán bộ cơ sở". Nội dung này khẳng định yêu cầu rất cao về tính hành động của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp và việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở cấp gần dân nhất.

Thực tiễn cho thấy, dù chính sách có đúng, có trúng đến đâu nhưng nếu không được triển khai hiệu quả ở cấp cơ sở thì khó có thể đi vào cuộc sống. Chính vì vậy, việc thiết kế mô hình chính quyền địa phương hai cấp - bỏ cấp trung gian không cần thiết, tăng tính tự chủ và trách nhiệm của cấp cơ sở - thực chất là nhằm rút ngắn khoảng cách chính sách, đưa các quyết sách, chủ trương đến gần, đến nhanh hơn với người dân.

Mục tiêu cuối cùng của cải cách không phải chỉ dừng ở thay đổi hình thức tổ chức, mà cốt lõi là sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Điều này đặt ra thước đo mới cho hiệu quả quản trị - không chỉ dừng lại ở chỉ số hành chính mà còn là cảm nhận thực tế của người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận dịch vụ công, trong giải quyết thủ tục, trong tương tác với chính quyền.

Trong bối cảnh đó, cấp cơ sở trở thành nơi đón “điểm rơi” của mọi cải cách. Đây là nơi tiếp nhận khối lượng công việc lớn nhất, đa dạng nhất và cũng phức tạp nhất. Chính vì vậy, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh “Năm cán bộ cơ sở” không phải là một khẩu hiệu mang tính thời điểm mà đồng thời là lời cảnh báo sớm về nguy cơ “nghẽn” ở khâu thực thi nếu không tập trung đầu tư đúng mức cho đội ngũ này. Đó là yêu cầu phải chuyển từ tư duy “có cán bộ” sang “có cán bộ đủ năng lực”, từ “đủ số lượng” sang “đúng chất lượng”.

Hiện thực hóa tư duy này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đưa ra ngay “lời giải” và đặt ra yêu cầu từ thực tiễn: Cần xây dựng cấp xã mạnh về năng lực ra quyết định; mạnh về huy động nguồn lực; mạnh về giám sát và phản hồi. Tất cả đều nhằm đến một mục tiêu nâng cao chất lượng đời sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố năng lực cạnh tranh của địa phương.

Với vai trò là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, cấp cơ sở của Hà Nội càng không thể đứng ngoài yêu cầu này. Là nơi đi đầu trong triển khai các chủ trương lớn của Đảng, Hà Nội đang trở thành “phòng thí nghiệm chính sách” cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những chuyển động tại đây vì thế không chỉ có ý nghĩa địa phương mà còn mang tính lan tỏa, định hình cho cả nước.

Chuyển động từ “tăng cường” đến “trao quyền” cho cơ sở

Thời gian qua, Hà Nội đã có nhiều bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần của các nghị quyết và chỉ đạo của Trung ương về chính quyền địa phương hai cấp. Một trong những điểm đáng chú ý là việc thành phố tăng cường công chức, viên chức từ sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND thành phố về công tác tại các xã, phường. Mục đích là để nắm bắt tình hình, hướng dẫn, hỗ trợ tháo gỡ, giải quyết khó khăn, vướng mắc và các vấn đề phát sinh ở cấp xã trong quá trình vận hành tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, góp phần để chính quyền cấp xã vận hành thông suốt, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân, doanh nghiệp. Đây là cách làm thể hiện rõ tư duy đầu tư cho tháo gỡ điểm nghẽn.

Cùng với việc chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội còn triển khai nhiều đổi mới trong bồi dưỡng, tập huấn cán bộ cơ sở theo hướng chuyên nghiệp. Không còn là những khóa tập huấn mang tính hình thức, việc đào tạo còn hướng tới giải quyết các vấn đề cụ thể mà cán bộ cơ sở đang đối mặt, từ kỹ năng xử lý tình huống, ứng dụng công nghệ thông tin, đến năng lực đối thoại với người dân...

Một điểm đáng ghi nhận khác là việc Hà Nội từng bước trao quyền nhiều hơn cho cấp cơ sở. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nếu chỉ dừng lại ở việc “tăng việc” mà không “tăng quyền”, thì cơ sở sẽ rơi vào tình trạng quá tải và bị động. Nhận thức rõ điều đó, thành phố đã có những điều chỉnh theo hướng phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ hơn, giúp cấp xã, phường có thể chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh tại chỗ.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức. Khi quyền lực được trao đến cấp xã, phường nhiều hơn, yêu cầu về trách nhiệm giải trình, về minh bạch, về đạo đức công vụ cũng phải được nâng lên tương xứng. Đây chính là lúc vai trò của “Năm cán bộ cơ sở” trở nên rõ nét: Không chỉ là nâng cao năng lực, mà còn là xây dựng một đội ngũ đủ bản lĩnh, đủ liêm chính để gánh vác trách nhiệm lớn hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy. Điều này đồng nghĩa với việc chính quyền cấp cơ sở không còn là “cánh tay nối dài” đơn thuần mà phải trở thành nơi trực tiếp giải quyết công việc, đáp ứng nhu cầu hằng ngày của người dân, doanh nghiệp.

Với tinh thần đó, càng thấy ý nghĩa sâu xa trong chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Năm 2026, Trung ương đã xác định là "Năm cán bộ cơ sở", từng cơ sở phải thay đổi. Đây cũng đồng thời là lời nhắc nhở rằng, mọi nỗ lực ở cấp vĩ mô sẽ chỉ thực sự có giá trị khi được hiện thực hóa ở cấp vi mô - nơi người dân, doanh nghiệp trực tiếp cảm nhận được.

Ở góc nhìn rộng hơn, việc xác định năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” còn cho thấy một sự chuyển dịch trong tư duy quản trị quốc gia: Từ “thiết kế chính sách” sang “tổ chức thực thi”. Đây là bước đi cần thiết khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng và hiệu quả quản trị.

Hà Nội, với vai trò đầu tàu, đang có cơ hội và cũng là trách nhiệm tiên phong trong việc hiện thực hóa tư duy này. Những mô hình thí điểm, những cách làm sáng tạo tại Thủ đô nếu thành công sẽ trở thành kinh nghiệm quý cho cả nước. Để làm được điều đó, không có con đường nào khác ngoài việc đầu tư thực chất cho cấp cơ sở - từ con người, cơ chế đến nguồn lực.

Cải cách chính quyền địa phương hai cấp, xét đến cùng, không phải là câu chuyện của “sơ đồ tổ chức” mà là câu chuyện của con người, vì con người. Và trong nội hàm đó, cán bộ cơ sở chính là nhân tố quyết định. Khi “mắt xích” này được củng cố, bộ máy sẽ vận hành trơn tru, khẳng định rõ tính hiệu quả của mô hình chính quyền gần dân, sát dân và vì nhân dân phục vụ.

“Năm cán bộ cơ sở” vì thế không chỉ là một mốc thời gian, mà là một định hướng cho toàn hệ thống chính trị: Hãy bắt đầu từ nơi gần dân nhất, thiết thực nhất, để tạo nên những chuyển biến bền vững và thực chất nhất; “từng cơ sở phải thay đổi” chính là thước đo năng lực cải cách và bản lĩnh hành động của mỗi địa phương. Từ những gì đang diễn ra ở Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung, có thể kỳ vọng rằng, khi cấp cơ sở thực sự được trao quyền, được trao lực và được trao niềm tin, thì đó cũng chính là lúc những chủ trương lớn của Đảng đi vào cuộc sống một cách sinh động và bền vững.