Nam Cực vận hành kho lưu trữ băng vĩnh cửu đầu tiên trên thế giới

Ngày 14/1, một sự kiện mang tính bước ngoặt trong lĩnh vực khí hậu học đã diễn ra tại trạm nghiên cứu Concordia (cơ sở hợp tác giữa Pháp và Ý) ở Nam Cực. Các nhà nghiên cứu thuộc tổ chức "Ice Memory" (Ký ức Băng) đã niêm phong những lõi băng đầu tiên vào một hầm chứa được thiết kế chuyên biệt để tồn tại vĩnh cửu.

Kho lưu trữ này không phải là một tòa nhà kiên cố trên mặt đất mà là một hang động tuyết nhân tạo nằm sâu 10 mét dưới bề mặt băng. Với kích thước dài 35 mét và rộng 5 mét, hầm chứa tận dụng chính điều kiện khắc nghiệt của Nam Cực để vận hành.

Nhiệt độ tại đây luôn duy trì ổn định ở mức trung bình âm 52 độ C. Yếu tố này cho phép bảo quản các mẫu băng hoàn toàn tự nhiên mà không cần sử dụng nguồn điện hay hệ thống làm lạnh cơ học. Giải pháp này giúp loại bỏ rủi ro hỏng mẫu vật do sự cố mất điện hay hỏng hóc thiết bị, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các dữ liệu khí hậu trong hàng thế kỷ.

Những hiện vật đầu tiên được đưa vào kho lưu trữ là các lõi băng được khoan từ dãy Alps của châu Âu, cụ thể là từ đỉnh Mont Blanc và Grand Combin. Các nhà khoa học đã mất gần một thập kỷ chuẩn bị để vận chuyển an toàn những khối băng này từ châu Âu đến vùng cực nam của Trái đất.

Các lõi băng được ví như cuốn biên niên sử của khí hậu. Bên trong các lớp băng nén chặt qua hàng ngàn năm chứa đựng bọt khí, bụi và các thành phần hóa học. Đây là những chỉ dấu quan trọng giúp giới khoa học tái hiện lại lịch sử nhiệt độ, thành phần khí quyển và các biến động môi trường trong quá khứ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến các sông băng trên toàn cầu tan chảy nhanh chóng, việc lưu giữ các mẫu vật này trở nên cấp thiết trước khi nguồn dữ liệu gốc biến mất hoàn toàn.

Đại diện dự án cho biết, kho lưu trữ này được xây dựng không phải cho hiện tại mà cho tương lai. Mục tiêu là bàn giao lại nguồn dữ liệu nguyên vẹn cho các nhà nghiên cứu của 50 hay 100 năm sau. Với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong tương lai, thế hệ sau sẽ có những phương pháp phân tích mới tiên tiến hơn để khai thác thông tin từ các lõi băng này.

Dự kiến trong những năm tới, kho lưu trữ tại Nam Cực sẽ tiếp nhận thêm nhiều mẫu băng từ các khu vực đang chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu như dãy Andes, Himalaya và Tajikistan. Đây được xem là di sản khoa học quan trọng mà thế hệ hiện tại để lại, giúp nhân loại hiểu rõ hơn về quá khứ và dự báo chính xác hơn về tương lai của hành tinh.