Năm mới, khí thế mới (Bài 3): Kinh tế hộ gia đình - chuyển đổi mô hình sản xuất

Các sản phẩm được chế biến từ sen do chị Thu sáng tạo nên.

Hành trình “tỏa hương” sen

Thanh Hóa không phải là vùng đất gắn liền với hình ảnh hoa sen, nhưng những mô hình kinh tế mới, cách làm hay của người nông dân xứ Thanh đang kể nên những câu chuyện thú vị về sen. Chị Lê Thị Thu, phường Đông Tiến, một trí thức trẻ lựa chọn quay về với nông nghiệp, mạnh dạn đầu tư và kiên trì theo đuổi ước mơ, tạo nên mô hình kinh tế mới về hoa sen.

Chị Thu dành cho hoa sen một tình yêu đặc biệt. Với chị, sen không chỉ là cây trồng mà còn là ký ức tuổi thơ, là giá trị tinh thần của loài hoa “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Chị ấp ủ khát vọng xây dựng một mô hình sản xuất gắn với sen ngay trên chính quê hương mình. Bởi vậy, dù tốt nghiệp sư phạm, có công việc ổn định, chị vẫn quyết định rẽ hướng, trở về trồng sen và chế biến các sản phẩm từ sen, coi đây là con đường lâu dài để gắn bó. Năm 2020, chị mạnh dạn vay mượn, thuê đất, đầu tư gần 700 triệu đồng xuống giống, mong muốn hình thành một vùng sen mang dấu ấn riêng của xứ Thanh. Thế nhưng, do kinh nghiệm còn hạn chế, lần xuống giống đầu tiên không thành công, toàn bộ diện tích sen bị thiệt hại, số vốn đầu tư gần như mất trắng.

Đối diện với cú sốc lớn, buồn nhưng không nản, chị Lê Thị Thu tiếp tục vay mượn, đồng thời tìm đến các kỹ sư, chuyên gia khoa học để được hỗ trợ từ khâu chọn giống đến kỹ thuật canh tác. Thời điểm ấy, dịch bệnh bùng phát, việc sản xuất và tiêu thụ gặp nhiều khó khăn. Có những ngày chị làm việc ngoài đồng sen từ 14 đến 16 tiếng, tay chân lấm lem bùn đất, gần như dành trọn thời gian và công sức cho sen với niềm tin rằng sự kiên trì sẽ mang lại kết quả. Những nỗ lực ấy dần được đền đáp. Từ vùng sen ban đầu, chị Thu từng bước hoàn thiện quy trình trồng, thu hoạch và chế biến, hướng tới tạo ra các sản phẩm có giá trị cao và thành lập HTX Sen xứ Thanh.

Hiện tại, HTX Sen xứ Thanh có 7 thành viên, phát triển 14 sản phẩm thực phẩm từ sen. Bên cạnh các sản phẩm quen thuộc, HTX còn cho ra đời nhiều sản phẩm mới như, long nhãn sen, bột củ sen, miến sen, ngũ cốc sen... Nhiều sản phẩm nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng, từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường.

Đặc biệt, chị Thu và các thành viên chủ động mở kênh bán hàng trực tuyến, trực tiếp giới thiệu cánh đồng sen, quy trình chế biến và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Các sản phẩm của Sen xứ Thanh hiện vẫn được làm theo phương thức truyền thống, hạn chế tối đa can thiệp công nghiệp, nhằm giữ trọn hương vị tự nhiên và bảo đảm chất lượng. Chia sẻ câu chuyện của mình, chị nói “để một mô hình sản xuất mới có thể thành công, điều quan trọng nhất là sự kiên trì, đam mê và tinh thần không sợ thất bại”. Hành trình làm nên thương hiệu Sen xứ Thanh vì thế không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp từ nông nghiệp, mà còn là sự chuyển mình của kinh tế hộ gia đình, góp phần tạo thêm động lực phát triển từ cơ sở trong những ngày đầu năm mới. Trong năm 2026, chị Thu sẽ mở rộng quy mô HTX, xây dựng sản phẩm OCOP, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, phát triển kênh bán hàng online.

Giữ hương vị xưa trong cách làm mới

Nếu như chị Thu cho thấy sự mạnh dạn tìm hướng đi mới từ sản xuất nông nghiệp, thì ở một lĩnh vực khác, nhiều hộ gia đình lại lựa chọn làm chuyên sâu, làm chắc nghề cha ông để lại, từng bước nâng tầm giá trị sản phẩm. Trong đó, mô hình phát triển nghề làm nem, giò, chả của chị Hoàng Thị Yến, xã Hoằng Hóa, là một ví dụ tiêu biểu. Từ nghề truyền thống của gia đình, chị Yến từng bước xây dựng thương hiệu giò bò Thuật Yến, đưa sản phẩm vươn lên đạt chuẩn OCOP 3 sao, khẳng định chỗ đứng ổn định trên thị trường.

Với mỗi sản phẩm, chị Yến luôn đặt tiêu chí chất lượng lên hàng đầu.

Theo chị Yến, làm nghề truyền thống không chỉ là giữ lại cách làm cũ, mà quan trọng hơn là không ngừng nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu, chị luôn đặt tiêu chí tươi, sạch, rõ nguồn gốc lên hàng đầu. Thịt bò được chọn lọc kỹ, chế biến trong ngày, các công đoạn xay, gói, hấp đều được kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời giữ được độ dai, giòn và hương vị đặc trưng của giò bò truyền thống. Điều làm nên “chất riêng” của giò bò Thuật Yến chính là sự cân đối trong gia vị và cách chế biến thủ công được chắt lọc qua nhiều năm. “Nếu chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng thì sản phẩm sẽ rất nhanh mất uy tín. Người làm nghề phải kiên trì giữ hương vị riêng, coi đó là nền tảng để phát triển lâu dài”, chị Yến nói.

Cùng với việc giữ gìn hương vị truyền thống, cơ sở của chị Yến cũng chủ động đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của người tiêu dùng. Bên cạnh giò bò, các sản phẩm như nem, chả các loại được cải tiến, đóng gói tiện lợi, phù hợp làm quà biếu hoặc sử dụng trong các dịp lễ, tết. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ phục vụ thị trường địa phương mà còn từng bước mở rộng ra các khu vực lân cận. Bên cạnh đó, việc xây dựng sản phẩm OCOP 3 sao không chỉ giúp giò bò Thuật Yến khẳng định chất lượng, mà còn tạo động lực để chị Yến tiếp tục đầu tư, hoàn thiện quy trình sản xuất.

Từ những cánh đồng sen đến cơ sở chế biến nem, giò, chả, có thể thấy kinh tế hộ gia đình ở Thanh Hóa đang chuyển mình theo những cách rất khác nhau nhưng cùng chung “mẫu số” là tinh thần dám nghĩ, dám làm và sự kiên trì theo đuổi con đường đã chọn. Khi người dân chủ động đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời nhận được sự đồng hành kịp thời từ chính quyền địa phương, các mô hình kinh tế hộ không chỉ tạo sinh kế bền vững mà còn góp phần làm giàu thêm giá trị nông sản, nghề truyền thống. Đó chính là nền tảng quan trọng để kinh tế cơ sở tiếp tục phát triển ổn định trong khí thế mới của năm mới.

Bài và ảnh: Phan Vân