Nan giải bài toán 'sống chung với lụt'

Những điểm nóng lũ lụt

Trong năm 2025, tại Nam Á, Pakistan tiếp tục là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nhất của mùa mưa kéo dài khiến các con sông lớn như Indus và các phụ lưu đồng loạt dâng cao, gây ngập trên diện rộng. Hơn 700 người chết, hơn một triệu người bị ảnh hưởng, nhiều vùng nông nghiệp trọng điểm bị tàn phá, làm gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực. Ở Đông Nam Á, lũ lụt đã tàn phá Indonesia vào tháng 12, khiến ít nhất 961 người thiệt mạng ở Aceh, Bắc Sumatra và Tây Sumatra. Hơn 20 ngôi làng trên khắp ba tỉnh này đã bị cuốn trôi hoàn toàn. Tương tự, hàng trăm người thiệt mạng ở Thái Lan và Malaysia do lũ lụt.

Tìm kiếm cứu nạn các nạn nhân lũ lụt ở Tanah Datar, tỉnh Tây Sumatra, Indonesia tháng 12-2025. Ảnh: ANADOLU

Theo Al Jazeera, tại Trung Đông, mưa mùa đông bất thường đã gây ngập lụt ở nhiều khu vực vốn khô hạn. Đặc biệt, tại Dải Gaza, nước mưa tràn vào các khu tạm cư, làm trầm trọng thêm điều kiện sống của người dân trong bối cảnh xung đột kéo dài và thiếu thốn hạ tầng cơ bản. Lũ tại Nam Phi và một số quốc gia lân cận đã khiến hàng trăm người thiệt mạng, phá hủy nhiều tuyến giao thông và khu dân cư ven sông. Trong khi đó, Bắc Mỹ ghi nhận nhiều trận lũ chớp nhoáng do các dòng khí ẩm mạnh, gây thiệt hại lớn tại một số bang của Mỹ.

Theo giới chuyên gia, điểm chung của các điểm nóng lũ lụt năm 2025 là tính bất thường và cường độ cao...

Giải pháp

Các trận lũ năm 2025 đã báo động sự cần thiết phải có những phản ứng nhanh hơn, tập trung vào cộng đồng với các cảnh báo địa phương rõ ràng, sự phối hợp chặt chẽ hơn, các kế hoạch cụ thể cho từng đô thị, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương và tái thiết an toàn hơn nhằm giảm thiểu rủi ro lũ lụt trong tương lai.

Nhiều sáng kiến được triển khai nhằm nâng cấp mạng lưới cảnh báo, như mở rộng Hệ thống Nhận thức Lũ lụt toàn cầu (GloFAS) và dự án SEED-FD (Tăng cường phát hiện các hiện tượng lũ lụt và hạn hán cực đoan), hướng tới tăng khả năng phát hiện sớm các sự kiện lũ nhỏ và cực đoan mà các hệ thống trước đây có thể bỏ sót.

Theo ông Nasir Gharaibeh, giáo sư kỹ thuật dân dụng và môi trường tại Đại học Texas A&M (Mỹ), một số khu vực trên thế giới nên bắt đầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng kiểm soát lũ lụt, bao gồm cả hệ thống đường bộ, nơi đường sá được sử dụng như “kênh thoát nước”...

Theo một nghiên cứu mới từ Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK) của Đức, số người chết vì lũ lụt ở châu Âu đã giảm 52% kể từ năm 1950, nhờ các giải pháp như hệ thống cảnh báo sớm và công tác chuẩn bị ứng phó khẩn cấp. Những biện pháp thích ứng phi cấu trúc này cũng đã giúp giảm thiệt hại kinh tế do lũ lụt tới 63%. Điều này diễn ra bất chấp số người bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ở châu Âu tăng 8% do biến đổi khí hậu trong cùng kỳ.

HẠNH CHI tổng hợp